Vademecum biologia

STRUKTURA I FUNKCJE ORGANIZMU

• Komórkowa budowa organizmów
  • Budowa komórki
  • Porównanie budowy komórki roślinnej z komórką zwierzęcą
  • Różne typy komórek
  • Transport między komórkami
  • Chemiczne składniki komórki
  • Rola pierwiastków
  • Związki chemiczne wchodzące w skład komórek
• Tkankowa budowa organizmów
  • Tkanki roślinne
  • Tkanki zwierzęce
• Narządy i układy narządów
  • Struktura organizacyjna układu krwionośnego

PRZEGLĄD ORGANIZMÓW

• Zasady podziału systematycznego organizmów
• Przegląd i charakterystyka organizmów
  • Wirusy
  • Bakterie
  • Grzyby
  • Glony
  • Porosty
• Przegląd roślin wyższych - organowców
  • Mszaki
  • Paprotniki
  • Rośliny nasienne
  • Nagonasienne
  • Okrytonasienne
• Budowa i rola korzenia
• Budowa i rola łodygi
• Budowa i rola liścia
• Budowa kwiatu
• Zapylenie i zapłodnienie
• Owoce i nasiona
• Podsumowanie wiadomości o roślinach
• Różnorodność form zwierzęcych
  • Pierwotniaki
  • Jamochłony (Parzydełkowce)
  • Płazińce
  • Obleńce
  • Pierścienice
  • Stawonogi
  • Strunowce
  • Ryby
  • Płazy
  • Gady
  • Ptaki
  • Ssaki

WYBRANE CZYNNOŚCI ŻYCIOWE ORGANIZMÓW

• Ogólna charakterystyka procesów życiowych
• Sposoby odżywiania się organizmów
  • Odżywianie roślin - fotosynteza
  • Odżywianie zwierząt
• Oddychanie komórkowe jako proces wyzwalania energii
  • Porównanie oddychania tlenowego i beztlenowego
  • Porównanie procesu fotosyntezy i oddychania
  • Sposoby pobierania tlenu przez organizmy
  • Wymiana gazowa u zwierząt
  • Wymiana gazowa u roślin
• Ruch
• Rośliny
• Zwierzęta
• Rozmnażanie się i rozwój organizmów
  • Sposoby rozmnażania bezpłciowego
  • Sposoby rozmnażania płciowego
  • Rozwój osobniczy organizmów

DZIEDZICZNOŚĆ

• Dziedziczność i zmienność genetyczna
• Chromosomy i geny jako nośniki informacji genetycznej
• Podziały komórek
• Budowa DNA jako nośnika informacji genetycznej
• Sposoby kodowania informacji genetycznej
• Dziedziczenie cech
• Dziedziczenie u człowieka
• Choroby genetyczne człowieka
• Praktyczne znaczenie genetyki

EWOLUCJA ORGANIZMÓW

• Teoria ewolucji
• Dowody ewolucji organizmów
  • Bezpośrednie dowody ewolucji
  • Pośrednie dowody ewolucji
• Główne etapy ewolucji organizmów
  • Zmiany ewolucyjne w świecie roślin
  • Ewolucyjny rozwój plechowców
  • Ewolucyjny rozwój organowców
  • Zmiany ewolucyjne w świecie zwierząt
  • Ewolucyjny rozwój zwierząt bezkręgowych
  • Ewolucyjny rozwój strunowców

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA BIOLOGICZNA I SPOŁECZNA

• Podobieństwa i różnice w budowie człowieka i innych ssaków
• Rasy ludzkie jako wynik przystosowania do różnych środowisk

BUDOWA I FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU CZŁOWIEKA

• Ogólna budowa organizmu człowieka
• Praca i rola układów
• Układ ruchu
  • Bierny i czynny aparat ruchu
  • Budowa kości
  • Szkielet osiowy i obwodowy
  • Budowa szkieletu osiowego
  • Budowa szkieletu obwodowego
  • Połączenia kości
  • Czynny aparat ruchu - mięśnie
  • Wady w budowie szkieletu
  • Udzielanie pierwszej pomocy w urazach układu ruchu
• Krążenie
  • Ogólna budowa i rola układu krwionośnego
  • Skład i rola krwi
  • Mechanizmy obronne krwi
  • Budowa i rola naczyń krwionośnych
  • Budowa i praca serca
  • Krążenie krwi w organizmie człowieka
  • Budowa i rola układu limfatycznego
  • Porównanie budowy i funkcji układu krwionośnego i limfatycznego
  • Higiena układu krwionośnego
  • Pierwsza pomoc przy skaleczeniach, krwotokach i omdleniach
• Odżywianie
  • Składniki pokarmowe i ich rola
  • Budowa i rola układu pokarmowego
  • Budowa i rola przewodu pokarmowego
  • Trawienie pokarmów
  • Rola wątroby i trzustki w układzie pokarmowym
  • Związek układu pokarmowego z układem krwionośnym i nerwowym
  • Choroby układu pokarmowego
  • Substancje dodatkowe w żywności
  • Używki
• Oddychanie
  • Budowa i rola układu oddechowego
  • Mechanizm wymiany gazowej
  • Oddychanie wewnątrzkomórkowe jako proces energetyczny
  • Higiena układu oddechowego
• Wydalanie
  • Sposoby wydalania końcowych produktów przemiany materii
  • Budowa i rola układu wydalniczego
  • Budowa i rola skóry
  • Zestawienie wiadomości o pracy układów
• Rozmnażanie i rozwój
  • Rozmnażanie organizmów jako przejaw życia
  • Budowa i fizjologia narządów rozrodczych żeńskich
  • Budowa i fizjologia narządów rozrodczych męskich
  • Rozwój zarodkowy i płodowy
  • Higiena ciąży
  • Ogólny przebieg rozwoju osobniczego człowieka
  • Choroby przenoszone drogą płciową
• Regulacja nerwowo-hormonalna
  • Budowa i działanie układu hormonalnego
  • Regulacja hormonalna
  • Ogólna budowa i rola układu nerwowego
  • Budowa i czynności centralnego układu nerwowego
  • Obwodowy układ nerwowy
  • Autonomiczny układ nerwowy
  • Zestawienie wiadomości o układach nerwowym i hormonalnym
  • Narządy zmysłów

OCHRONA ŚRODOWISKA A ZDROWIE CZŁOWIEKA

• Stan zdrowia i choroby
• Choroby cywilizacyjne i społeczne
• Uzależnienie od narkotyków
• Wpływ czynników atmosferycznych na organizm człowieka
• Wpływ zanieczyszczeń środowiska na zdrowie człowieka
• Rekreacja i wypoczynek

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA

• Główne zadania ekologii
• Określenie gatunku
• Klucz do oznaczania gatunków klonu występujących w Polsce
• Określenie populacji
• Cechy populacji biologicznej
  • Liczebność, zagęszczenie, rozmieszczenie
  • Rozrodczość, śmiertelność, struktura wiekowa
• Wzajemne stosunki między populacjami
  • Stosunki antagonistyczne
  • Stosunki nieantagonistyczne
• Zależności między organizmami w biocenozie
  • Łańcuchy i sieci pokarmowe
• Struktura i funkcjonowanie ekosystemu
  • Przepływ energii w ekosystemie
  • Obieg materii w ekosystemie
  • Krążenie węgla
  • Krążenie azotu
• Sukcesja ekologiczna
  • Sukcesja pierwotna
  • Sukcesja wtórna
  • Znaczenie sukcesji ekologicznej w przyrodzie i gospodarce człowieka
• Wpływ człowieka na ekosystemy
  • Skażenie środowiska
  • Zanieczyszczenie i ochrona wód
  • Zanieczyszczenie i ochrona powietrza
  • Zanieczyszczenie i ochrona gleby
• Rolnictwo ekologiczne i zdrowa żywność
• Człowiek a zasoby przyrody
• Ochrona przyrody w Polsce
• Formy ochrony przyrody

Słowniczek terminów z biologii