Edukacja domowa to system, kt\u00f3ry zyskuje w Polsce coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107. Z roku na rok liczba uczni\u00f3w realizuj\u0105cych t\u0119 form\u0119 nauczania ro\u015bnie. Wed\u0142ug danych Ministerstwa Edukacji i Nauki w roku szkolnym 2019\/2020 z edukacji domowej korzysta\u0142o w Polsce ok. 12 tys. uczni\u00f3w. Zaledwie rok p\u00f3\u017aniej liczba ta wynios\u0142a ju\u017c prawie 20 tys. Opiszmy wi\u0119c kr\u00f3tko, na czym polega edukacja domowa i czy warto si\u0119 na ni\u0105 zdecydowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Polski system prawny opr\u00f3cz standardowej nauki w szkole dopuszcza r\u00f3wnie\u017c inne opcje realizowania obowi\u0105zku szkolnego<\/strong> (kt\u00f3rym obj\u0119te jest ka\u017cde dziecko od 6 do 18 roku \u017cycia<\/strong>). Jednym z nich jest w\u0142a\u015bnie tzw. nauczanie domowe. Edukacja domowa to spe\u0142nienie obowi\u0105zku szkolnego poza szko\u0142\u0105<\/strong>. Mo\u017cna j\u0105 realizowa\u0107 na trzech r\u00f3\u017cnych poziomach nauczania (\u0142\u0105cznie lub tylko na wybranym z nich):<\/p>\n\n\n\n Nauczycielami dziecka staj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas jego rodzice, opiekunowie prawni lub inne osoby wskazane przez rodzic\u00f3w\/opiekun\u00f3w. Nie musz\u0105 oni mie\u0107 wykszta\u0142cenia pedagogicznego lub innego wy\u017cszego, cho\u0107 oczywi\u015bcie mo\u017ce ono by\u0107 du\u017cym u\u0142atwieniem.<\/p>\n\n\n\n W przypadku nauczania domowego rodzic bierze na siebie pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za kszta\u0142cenie dziecka, lecz z formalnego punktu widzenia wci\u0105\u017c jest ono zapisane do szko\u0142y. Pomimo tego, \u017ce dziecko uczy si\u0119 w domu i nie ucz\u0119szcza na lekcje stacjonarne, musi stawia\u0107 si\u0119 na wszystkie testy i sprawdziany z przedmiot\u00f3w obowi\u0105zkowych w danym roku kszta\u0142cenia<\/strong> (szczeg\u00f3\u0142owe informacje na ten temat podajemy w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u), a tak\u017ce przyst\u0119powa\u0107 do egzamin\u00f3w ko\u0144cowych<\/strong>, organizowanych przez dan\u0105 plac\u00f3wk\u0119 i stworzonych w oparciu o wymagane tre\u015bci programowe. Egzaminy ko\u0144cowe odbywaj\u0105 si\u0119 raz lub dwa razy do roku, w zale\u017cno\u015bci od wewn\u0119trznych ustale\u0144 danej szko\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Nauczania domowego<\/strong> (edukacji domowej)<\/strong> nie nale\u017cy myli\u0107 z nauczaniem indywidualnym<\/strong> ani z indywidualnym tokiem nauczania<\/strong>! S\u0105 to trzy r\u00f3\u017cne systemy. O indywidualny tok nauczania dla swoich pociech mog\u0105 si\u0119 stara\u0107 rodzice dzieci szczeg\u00f3lnie uzdolnionych, ponadprzeci\u0119tnych, i jego celem jest umo\u017cliwienie dziecku szybszej realizacji programu szkolnego, na przyk\u0142ad poprzez uczestnictwo w zaj\u0119ciach przeznaczonych dla wy\u017cszych klas lub szybsze uzyskanie promocji do nast\u0119pnej klasy. Nauczanie indywidualne przeznaczone jest za\u015b dla dzieci, kt\u00f3re z przyczyn zdrowotnych przez jaki\u015b czas nie mog\u0105 ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y, takie nauczanie organizuje wtedy dyrekcja szko\u0142y \u2013 zazwyczaj polega ono na tym, \u017ce do domu ucznia przychodz\u0105 odpowiedni nauczyciele, kt\u00f3rzy przerabiaj\u0105 z nim program szkolny. Natomiast edukacja domowa to mo\u017cliwo\u015b\u0107, z kt\u00f3rej skorzysta\u0107 mo\u017ce ka\u017cde dziecko, niezale\u017cnie od jego stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Jak przyst\u0105pi\u0107 do edukacji domowej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jeszcze do niedawna wydawanie zezwolenia na realizowanie nauczania domowego mo\u017cliwe by\u0142o wy\u0142\u0105cznie je\u015bli plac\u00f3wka, do kt\u00f3rej zosta\u0142o przyj\u0119te dziecko, znajdowa\u0142a si\u0119 na terenie wojew\u00f3dztwa, w kt\u00f3rym zamieszkuje dziecko, konieczne by\u0142o tak\u017ce do\u0142\u0105czenie do wniosku pozytywnej opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Od lipca 2021 roku te dwa przepisy zosta\u0142y uchylone i ju\u017c nie obowi\u0105zuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Obecnie wymagane dokumenty to:<\/p>\n\n\n\n Dokumenty te nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 w przedszkolu, szkole podstawowej lub w szkole ponadpodstawowej, do kt\u00f3rej twoje dziecko ucz\u0119szcza albo zosta\u0142o przyj\u0119te. Mo\u017cna to zrobi\u0107 w dowolnym momencie roku szkolnego lub przed rozpocz\u0119ciem danego roku szkolnego. Z\u0142o\u017cenie wniosku jest bezp\u0142atne, a czas przeznaczony na jego rozpatrzenie to 30 dni. W przypadku uzyskania decyzji odmownej, mo\u017cna si\u0119 od niej odwo\u0142a\u0107 do kuratorium o\u015bwiaty.<\/p>\n\n\n\n Z edukacji domowej mo\u017cna zrezygnowa\u0107 w dowolnym momencie, mo\u017cna tak\u017ce do niej powr\u00f3ci\u0107, lecz w tej sytuacji trzeba ponownie dope\u0142ni\u0107 formalno\u015bci, czyli uzyska\u0107 pozwolenie na edukacj\u0119 domow\u0105. Podobnie dzieje si\u0119 w przypadku zmiany szko\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c ucze\u0144 formalnie zapisany jest do szko\u0142y, szczeg\u00f3\u0142owe warunki nauki okre\u015bla dana plac\u00f3wka \u2013 dotyczy to formy, ilo\u015bci oraz termin\u00f3w sprawdzian\u00f3w i klas\u00f3wek ze wszystkich przedmiot\u00f3w obowi\u0105zkowych. Nie trzeba w \u017caden dodatkowy spos\u00f3b dokumentowa\u0107 przebiegu nauczania domowego, jedynym (i najwa\u017cniejszym!) warunkiem, kt\u00f3ry trzeba spe\u0142ni\u0107, jest przyst\u0119powanie do rocznych egzamin\u00f3w klasyfikacyjnych (kt\u00f3rych termin i dok\u0142adny przebieg ustala dyrektor szko\u0142y) i uzyskanie z nich ocen pozytywnych<\/strong>. Nieprzyst\u0105pienie do egzamin\u00f3w lub niezdanie ich oznacza konieczno\u015b\u0107 cofni\u0119cia zgody na edukacj\u0119 domow\u0105 i powr\u00f3t do nauki w szkole stacjonarnej. Zagadnienia egzaminacyjne oparte s\u0105 na podstawie programowej oraz tre\u015bciach ustalonych przez dan\u0105 szko\u0142\u0119 z rodzicami. Po zdaniu egzamin\u00f3w ucze\u0144 otrzymuje \u015bwiadectwo uko\u0144czenia danej klasy, nie b\u0119dzie ono jednak zawiera\u0142o oceny z zachowania. Nie b\u0119dzie te\u017c ocen z muzyki, plastyki, techniki i wychowania fizycznego \u2013 z tych przedmiot\u00f3w nie przeprowadza si\u0119 egzamin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Obecnie w szko\u0142ach stacjonarnych uczniowie klas 1-8 otrzymuj\u0105 bezp\u0142atne komplety podr\u0119cznik\u00f3w w ramach bezp\u0142atnej nauki publicznej. Nie inaczej jest w przypadku edukacji domowej \u2013 dzieci ucz\u0105ce si\u0119 w tej formie nadal s\u0105 formalnie zapisane do szko\u0142y, a wi\u0119c przys\u0142uguj\u0105 im takie same komplety materia\u0142\u00f3w edukacyjnych. Szko\u0142a wystawia r\u00f3wnie\u017c uczniowi legitymacj\u0119 szkoln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dziecko ucz\u0105ce si\u0119 w trybie edukacji domowej mo\u017ce tak\u017ce uczestniczy\u0107 w szkole w szeroko rozumianych zaj\u0119ciach dodatkowych \u2013 szczeg\u00f3\u0142owych informacji w tym zakresie udziela dana plac\u00f3wka.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda forma nauczania ma swoje wady i zalety. Nie inaczej jest w przypadku edukacji domowej, por\u00f3wnajmy zatem jej plusy oraz minusy.<\/p>\n\n\n\n Szko\u0142a to nie tylko miejsce zdobywania wiedzy, ale tak\u017ce nawi\u0105zywania r\u00f3\u017cnych znajomo\u015bci, przyja\u017ani. Dziecko sp\u0119dzaj\u0105ce czas g\u0142\u00f3wnie w domu b\u0119dzie mia\u0142o mniejsze szanse na pog\u0142\u0119bianie relacji z osobami spoza rodziny oraz z innymi dzie\u0107mi. W skrajnych przypadkach mo\u017ce to prowadzi\u0107 do izolacji lub nieodpowiednio wykszta\u0142conych zachowa\u0144 spo\u0142ecznych czy te\u017c trudno\u015bci w interakcjach z lud\u017ami w wieku p\u00f3\u017aniejszym oraz w doros\u0142ym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n Odpowiednie zorganizowanie czasu jest trudne, szczeg\u00f3lnie dla rodzic\u00f3w aktywnych zawodowo, a w przypadku dziecka korzystaj\u0105cego z edukacji domowej to zazwyczaj na rodzicu spoczywa obowi\u0105zek wygospodarowania odpowiedniej ilo\u015bci czasu na nauk\u0119 z dzieckiem. Trzeba bardzo si\u0119 pilnowa\u0107, by nie odk\u0142ada\u0107 tej nauki i w konsekwencji nie \u201epozostawia\u0107 dziecka samemu sobie\u201d, lecz stale zapewnia\u0107 mu dawk\u0119 nowej wiedzy. Wa\u017cna jest systematyczno\u015b\u0107, czyli to, by nauczanie by\u0142o urozmaicone, ale odbywa\u0142o si\u0119 w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci regularnie \u2013 edukowanie w domu nie mo\u017ce polega\u0107 jedynie na pr\u00f3bie szybkiego przyswojeniu wymaganego materia\u0142u tu\u017c przed samymi egzaminami. W taki spos\u00f3b dziecko bardzo szybko zapomni wszystkie informacje, a nauka nie b\u0119dzie efektywna.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 edukacja domowa jest bezp\u0142atna, nie ka\u017cdy rodzic czuje si\u0119 na si\u0142ach, by samodzielnie przekazywa\u0107 dziecku wiedz\u0119 ze wszystkich przedmiot\u00f3w i czasami konieczne jest zatrudnienie korepetytora. Wtedy za\u015b wzrastaj\u0105 koszty tego typu edukacji. Przyczynia si\u0119 do tego r\u00f3wnie\u017c wspomniana wcze\u015bniej potrzeba znalezienia wi\u0119kszej ilo\u015bci czasu dla dziecka, kt\u00f3ra cz\u0119sto zmusza rodzica do zmniejszenia w\u0142asnej aktywno\u015bci zawodowej, a czasami nawet rezygnacji z pracy zarobkowej.<\/p>\n\n\n\n Szko\u0142a kojarzy si\u0119 przede wszystkim z nauk\u0105, dom \u2013 g\u0142\u00f3wnie z odpoczynkiem i zabaw\u0105. Mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wi\u0119c, \u017ce w tej drugiej przestrzeni skupienie si\u0119 b\u0119dzie dla dziecka trudniejsze ni\u017c w szkole, kt\u00f3r\u0105 pod\u015bwiadomie traktuje jako miejsce do nauki. Utrzymanie uwagi dziecka i uczenie go w taki spos\u00f3b, by si\u0119 nie rozprasza\u0142o i nie nudzi\u0142o, wymaga od rodzic\u00f3w du\u017cego zaanga\u017cowania i kreatywno\u015bci. Warto tak\u017ce zadba\u0107 o odpowiedni\u0105 organizacj\u0119 przestrzeni \u2013 mo\u017ce na przyk\u0142ad wydzieli\u0107 okre\u015blone miejsce do nauki, tak, by dziecko mog\u0142o skupi\u0107 si\u0119 na tym, co rodzic-nauczyciel pr\u00f3buje mu przekaza\u0107, nie patrz\u0105c przy tym t\u0119sknym wzrokiem na le\u017c\u0105ce obok zabawki, nie uciekaj\u0105c my\u015blami do telewizora lub konsoli w salonie?<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c ucze\u0144 przebywaj\u0105cy na edukacji domowej nie uczestniczy w szkolnych zaj\u0119ciach WF, obowi\u0105zek dbania o jego kondycj\u0119 fizyczn\u0105 spoczywa na rodzicu. Je\u015bli dziecko nie jest z natury \u017cywio\u0142owe i nie pasjonuje si\u0119 sportem, to istnieje ryzyko, \u017ce zapewnienie mu odpowiedniej ilo\u015bci ruchu mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 problematyczne, a zmobilizowanie ucznia do wysi\u0142ku fizycznego \u2013 trudniejsze. Program szkolnych zaj\u0119\u0107 wychowania fizycznego zawiera r\u00f3\u017cne \u0107wiczenia og\u00f3lnorozwojowe, a nie ka\u017cdy rodzic potrafi stworzy\u0107 zestawy odpowiednio dobranych \u0107wicze\u0144. Oczywi\u015bcie mo\u017cna zapisa\u0107 dziecko na dodatkowe zaj\u0119cia sportowe i treningi, lecz takie lekcje s\u0105 p\u0142atne, a to zn\u00f3w zwi\u0119ksza koszty zwi\u0105zane z nauczaniem domowym.<\/p>\n\n\n\n Edukacja domowa jest \u015bwietnym rozwi\u0105zaniem dla rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105, by ich dziecko by\u0142o wychowywane w zgodzie z wyznawanymi przez nich warto\u015bciami moralnymi i religijnymi. Ucz\u0105c dziecko samodzielnie, rodzic ma wi\u0119kszy wp\u0142yw na nauczane tre\u015bci, a tak\u017ce spos\u00f3b ich przekazywania. Ryzyko wyniesienia ze szko\u0142y przez dziecko r\u00f3\u017cnych niepo\u017c\u0105danych wzorc\u00f3w zdecydowanie si\u0119 zmniejsza.<\/p>\n\n\n\n Ucze\u0144 przerabia materia\u0142y w swoim tempie, a uwaga nauczyciela skoncentrowana jest tylko na nim, nie jest rozproszona i podzielona na du\u017c\u0105 liczb\u0119 dzieci, jak w systemie nauczania masowego. To plus zar\u00f3wno dla dzieci pracuj\u0105cych szybciej, kt\u00f3re nie musz\u0105 czeka\u0107 bezczynnie na wykonanie zada\u0144 przez pozosta\u0142e dzieci znajduj\u0105ce si\u0119 w klasie, jak i dla uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy potrzebuj\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 wi\u0119cej czasu na dane zagadnienie \u2013 znika presja grupy, materia\u0142 mo\u017ce zosta\u0107 im dok\u0142adniej wyt\u0142umaczony, a wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci rozwiane. W odr\u00f3\u017cnieniu od nauki w szkole, wiedza ta nie musi mie\u0107 formy wyk\u0142adowej, lecz mo\u017ce zosta\u0107 zaprezentowana dziecku na wiele r\u00f3\u017cnych, cz\u0119sto niestandardowych sposob\u00f3w, np. poprzez gry, zabawy, wycieczki, filmy, prezentacje itd. Dziecko mo\u017ce doskonale si\u0119 bawi\u0107, nawet nie wiedz\u0105c, \u017ce si\u0119 przy tym uczy.<\/p>\n\n\n\n Zdobywanie wiedzy w warunkach domowych powoduje zdecydowanie mniejszy stres ni\u017c ma to miejsce przy standardowym trybie nauki. Po pierwsze dziecko jest mniej nara\u017cone na toksyczne relacje z r\u00f3wie\u015bnikami czy nawet agresj\u0119 lub prze\u015bladowania z ich strony. Po drugie za\u015b brak test\u00f3w i ocen (z wyj\u0105tkiem wymaganych egzamin\u00f3w ko\u0144cowych) znacz\u0105co zwi\u0119ksza komfort pracy dziecka i pozwala na zdobywanie wiedzy w tempie dostosowanym do jego mo\u017cliwo\u015bci i w takiej formie, jaka najbardziej mu odpowiada. Dziecko nie uczy si\u0119 na pami\u0119\u0107, \u201edla ocen\u201d, lecz mo\u017ce swobodnie rozwija\u0107 swoje zainteresowania i wykracza\u0107 poza tre\u015bci zawarte w programie szkolnym. Co wi\u0119cej, edukacja domowa to doskona\u0142y spos\u00f3b na wzmacnianie wi\u0119zi mi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem.<\/p>\n\n\n\n W standardowym systemie nauczania dziecko sp\u0119dza w szkole kilka godzin dziennie, a do tego dochodz\u0105 jeszcze zadania domowe. Domowa nauka trwa zwykle du\u017co kr\u00f3cej, gdy\u017c dzi\u0119ki indywidualnemu podej\u015bciu ucze\u0144 przyswaja wiedz\u0119 znacznie szybciej, nie traci te\u017c czasu na dojazdy do szko\u0142y (co ma wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c na zmniejszenie koszt\u00f3w). W efekcie dziecko ma wi\u0119cej czasu dla siebie, do wykorzystania na inne aktywno\u015bci oraz niezb\u0119dny odpoczynek. Mo\u017ce realizowa\u0107 swoje pasje i rozwija\u0107 zainteresowania, nie marnuj\u0105c czasu w szkolnej \u0142awce na rzeczy ma\u0142o istotne, kt\u00f3re zupe\u0142nie go nie ciekawi\u0105. W przypadku zaj\u0119\u0107 sportowych dziecko mo\u017ce wybra\u0107 tak\u0105 form\u0119 aktywno\u015bci fizycznej, kt\u00f3r\u0105 lubi i kt\u00f3ra najbardziej mu odpowiada, a nie jest zmuszone do wykonywania okre\u015blonego rodzaju \u0107wicze\u0144 czy grania w takie gry zespo\u0142owe, jakie wyznaczy mu nauczyciel w szkole. Je\u015bli ucze\u0144 na przyk\u0142ad nie znosi biegania czy koszyk\u00f3wki \u2013 nie musi tego robi\u0107. Mo\u017ce zamiast tego zaj\u0105\u0107 si\u0119 p\u0142ywaniem czy zwyk\u0142\u0105 zabaw\u0105 na podw\u00f3rku lub placu zabaw i dzi\u0119ki temu rzeczywi\u015bcie cieszy\u0107 si\u0119 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 zamiast traktowa\u0107 WF jako przykry obowi\u0105zek.<\/p>\n\n\n\n Trudno jednoznacznie stwierdzi\u0107, czy edukacja domowa jest lepsz\u0105 form\u0105 kszta\u0142cenia ni\u017c standardowa nauka w szkole, gdy\u017c ka\u017cda z tych opcji ma swoje wady i zalety. Wyb\u00f3r odpowiedniej formy kszta\u0142cenia dla swojego dziecka to indywidualna decyzja rodzic\u00f3w\/opiekun\u00f3w prawnych \u2013 to oni najlepiej wiedz\u0105, jaka forma b\u0119dzie najkorzystniejsza dla dziecka i najlepiej dostosowana do jego mo\u017cliwo\u015bci oraz trybu \u017cycia. Dla os\u00f3b decyduj\u0105cych si\u0119 na nauczanie domowe prezentujemy natomiast idealn\u0105 form\u0119 wsparcia na pierwszym etapie edukacji, w klasach 1-3 szko\u0142y podstawowej \u2013 karty pracy.<\/p>\n\n\n\n Wszystkie karty pracy s\u0105 kolorowe, bogato ilustrowane, a przyjazna dla oka ma\u0142ego ucznia szata graficzna sprawia, \u017ce dziecko si\u0119ga po nie z przyjemno\u015bci\u0105 i traktuje nauk\u0119 jako zabaw\u0119. Karty posiadaj\u0105 te\u017c specjaln\u0105 perforacj\u0119, by \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o je wyrwa\u0107, a dzi\u0119ki odpowiednio dobranej kolorystyce zachowuj\u0105 czytelno\u015b\u0107 i estetyczny wygl\u0105d nawet przy kserowaniu na czarno-bia\u0142ej kopiarce. Ksi\u0105\u017ceczki zosta\u0142y przygotowane w taki spos\u00f3b, by wyrywaj\u0105c (lub nie) i rozwi\u0105zuj\u0105c po<\/strong> jednej kartce dziennie, m\u00f3c \u0142atwo i szybko przyswoi\u0107 przygotowane tre\u015bci<\/strong>. Taka ilo\u015b\u0107 materia\u0142u sprawia, \u017ce dziecko nie znudzi si\u0119 i nie zniech\u0119ci, a systematyczno\u015b\u0107 gwarantuje sukces i widoczne post\u0119py, kt\u00f3re motywuj\u0105 do dalszej pracy.<\/p>\n\n\n\n Poszczeg\u00f3lne ksi\u0105\u017cki pogrupowali\u015bmy wed\u0142ug wieku ucznia, przedstawiamy zatem nast\u0119puj\u0105ce zestawy:<\/p>\n\n\n\nEdukacja domowa, nauczanie indywidualne czy indywidualny tok nauczania?<\/h1>\n\n\n\n
Jakie zasady i obowi\u0105zki wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nauczaniem domowym?<\/h1>\n\n\n\n
Wady i zalety<\/h1>\n\n\n\n
Wady:<\/h2>\n\n\n\n
Zalety:<\/h2>\n\n\n\n
<\/li><\/ul>\n\n\n\n