{"id":1807,"date":"2024-01-08T09:22:11","date_gmt":"2024-01-08T09:22:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/?p=1807"},"modified":"2024-03-01T11:32:15","modified_gmt":"2024-03-01T11:32:15","slug":"kilka-slow-o-kornelu-makuszynskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/kilka-slow-o-kornelu-makuszynskim\/","title":{"rendered":"Kilka s\u0142\u00f3w o… Kornelu Makuszy\u0144skim"},"content":{"rendered":"

Z okazji 140 rocznicy urodzin Kornela Makuszy\u0144skiego (8 stycznia 1884 roku, w Stryju ko\u0142o Lwowa) chcemy przypomnie\u0107 jego najwa\u017cniejsze dzie\u0142a oraz przedstawi\u0107 kilka fakt\u00f3w o nim samym.<\/p>\n

By\u0142 powie\u015bciopisarzem i felietonist\u0105, recenzentem teatralnym, kierownikiem literackim Teatru Miejskiego we Lwowie oraz Teatru Polskiego w Kijowie. Dzi\u015b znamy go przede wszystkim jako autora ksi\u0105\u017cek dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy (napisa\u0142 ich oko\u0142o siedemdziesi\u0119ciu). Debiutowa\u0142 w 1908 roku zbiorem wierszy Po\u0142\u00f3w gwiazd<\/em> oraz humoreskami Rzeczy weso\u0142e<\/em>, ale to inne dzie\u0142a przynios\u0142y mu ponadczasowy rozg\u0142os i s\u0142aw\u0119. Najbardziej znane, czytywane przez kolejne pokolenia, to: Przygody Kozio\u0142ka Mato\u0142ka<\/em>, O dw\u00f3ch takich, co ukradli ksi\u0119\u017cyc<\/em>, Panna z mokr\u0105 g\u0142ow\u0105<\/em>, Szale\u0144stwa Panny Ewy<\/em>, Awantura o Basi\u0119, Szatan z si\u00f3dmej klasy<\/a><\/em>, Awantury i wybryki ma\u0142ej ma\u0142pki Fiki Miki<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Przygody Kozio\u0142ka Mato\u0142ka<\/em> to jedna z najbardziej znanych i lubianych w\u015br\u00f3d dzieci ksi\u0105\u017cek Makuszy\u0144skiego. Na pewno nie bez znaczenia jest tutaj zabawna historia opowiadaj\u0105ca o przygodach kozio\u0142ka oraz lubiana przez dzieci forma komiksu. Rysunki do tekstu stworzy\u0142 Marian Walentynowicz. Komiks opowiada o Kozio\u0142ku Mato\u0142ku, kt\u00f3ry wyruszy\u0142 w drog\u0119 do Pacanowa, gdzie podobno podkuwali kozy. W trakcie podr\u00f3\u017cy prze\u017cywa r\u00f3\u017cne ciekawe przygody (m. in. zostaje szejkiem Beduin\u00f3w, godzi sk\u0142\u00f3cone zwierz\u0119ta w d\u017cungli oraz trafia do sklepu zoologicznego jako afryka\u0144skie zwierz\u0119). Odwiedza wiele kontynent\u00f3w m.in. Ameryk\u0119, Afryk\u0119, Azj\u0119, a nawet trafia na Ksi\u0119\u017cyc. Ostatecznie dociera do Pacanowa, w kt\u00f3rym dowiaduje si\u0119, \u017ce w tej miejscowo\u015bci nie podkuwa si\u0119 k\u00f3z, ale kowalami jest rodzina o nazwisku Koza.\u00a0 Kozio\u0142ek jest naiwny i \u0142atwowierny, kilka razy daje si\u0119 oszuka\u0107. W wielu sytuacjach tch\u00f3rzy i zachowuje si\u0119 niem\u0105drze, ale potrafi r\u00f3wnie\u017c by\u0107 przebieg\u0142y. Poza tym bardzo kocha dzieci i to na ich pro\u015bb\u0119 postanawia zosta\u0107 w Polsce. Przygody Kozio\u0142ka Mato\u0142ka<\/em> doczeka\u0142y si\u0119 adaptacji w postaci serialu animowanego, wi\u0119c dzieci mog\u0105 \u015bledzi\u0107 przygody sympatycznego zwierzaka r\u00f3wnie\u017c na ekranie. W 2010 roku w Pacanowie otwarte zosta\u0142o. Mo\u017cna tam zwiedzi\u0107 interaktywne wystawy, obejrze\u0107 przedstawienie w Ma\u0142ym Teatrze, pobawi\u0107 si\u0119 w Parku Edukacyjnym oraz posili\u0107 si\u0119 w Bistro u Kozio\u0142ka.<\/span><\/p>\n

\"Pomnik
fot. Andrzej Mysiak<\/figcaption><\/figure>\n
\"Pomnik
fot. Andrzej Mysiak<\/figcaption><\/figure>\n

Inn\u0105 znan\u0105 powie\u015bci\u0105 Makuszy\u0144skiego, przeznaczon\u0105 dla nieco starszego odbiorcy, jest Szatan z si\u00f3dmej klasy<\/em>. Tutaj mamy do czynienia z w\u0105tkiem detektywistycznym. G\u0142\u00f3wny bohater \u2013 Adam Cisowski \u2013 odgaduje, jaki system odpytywania uczni\u00f3w ma profesor Pawe\u0142 G\u0105sowski. Dzi\u0119ki temu zostaje odkryty jego talent logicznego my\u015blenia i nauczyciel postanawia zaprosi\u0107 Adasia do rozwi\u0105zania historii niezwyk\u0142ych wypadk\u00f3w, kt\u00f3re dziej\u0105 si\u0119 w maj\u0105tku jego brata. Cisowski pomaga w uj\u0119ciu szajki z\u0142odziei i odnajduje skarb. Szatan z si\u00f3dmej klasy<\/em> to powie\u015b\u0107 pe\u0142na humoru i nieoczekiwanych zwrot\u00f3w akcji. B\u0105d\u017acie czujni, bo ju\u017c wkr\u00f3tce znajdziecie j\u0105 w ofercie Wydawnictwa Greg.<\/p>\n

A teraz kilka informacji o \u017cyciu i dzia\u0142alno\u015bci autora tych poczytnych ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n

    \n
  • Studiowa\u0142 filologi\u0119 polsk\u0105 i roma\u0144sk\u0105 we Lwowie oraz w Pary\u017cu. Publikowa\u0142 w Kurierze Warszawskim<\/em>.<\/li>\n
  • Jego literatur\u0119 cechuje humorystyczny, gaw\u0119dziarski styl oraz fabu\u0142a o w\u0105tku sensacyjnym.<\/li>\n
  • Autor mocno zwi\u0105zany z Podhalem. By\u0142 patronem komitet\u00f3w organizacyjnych zawod\u00f3w narciarskich. Publikowa\u0142 felietony i opowiadania o Zakopanem. W 1931 roku nadano mu tytu\u0142 honorowego obywatela tego miasta. Latem i zim\u0105 bywa\u0142 z \u017con\u0105 w willi \u201eOpolanka\u201d, w kt\u00f3rej po drugiej wojnie \u015bwiatowej zamieszka\u0142 na sta\u0142e. W Zakopanem znajduje si\u0119 muzeum biograficzne Kornela Makuszy\u0144skiego. Utworzono je w 1966 roku ze zbior\u00f3w, kt\u00f3re przekaza\u0142a wdowa po pisarzu \u2013 Janina Gluzi\u0144ska-Makuszy\u0144ska.<\/li>\n
  • Nie by\u0142 mu oboj\u0119tny los m\u0142odych ludzi. Jako patron klubu sportowego Wis\u0142a Zakopane zapocz\u0105tkowa\u0142 akcj\u0119 zakupu nart dla uzdolnionej najbiedniejszej m\u0142odzie\u017cy z Podhala. Do dzi\u015b w Zakopanem odbywaj\u0105 si\u0119 zawody narciarskie dla dzieci o puchar Kozio\u0142ka Mato\u0142ka (memoria\u0142 im. Kornela Makuszy\u0144skiego).<\/li>\n
  • We wspomnieniach swej siostrzenicy rysuje si\u0119 jako osoba dbaj\u0105ca o innych. Pomaga\u0142 swojej rodzinie, wysy\u0142aj\u0105c co miesi\u0105c pieni\u0105dze oraz paczki z wyszukanymi jak na tamte czasy s\u0142odyczami (marcepan, jadalne kasztany, ciastka-bombki). Dla dzieci swoich si\u00f3str w ka\u017cdym roku szkolnym wysy\u0142a\u0142 poprzez przedsi\u0119biorstwo wydawnicze Gebethner i Wolff wszystkie potrzebne im ksi\u0105\u017cki.<\/li>\n
  • Rzadko wspomina si\u0119 o tym,\u00a0 \u017ce za nieformalny debiut Makuszy\u0144skiego uznaje si\u0119 wiersz, kt\u00f3ry napisa\u0142 jako czternastolatek. By\u0142 to utw\u00f3r napisany na cze\u015b\u0107 Henryka Sienkiewicza.<\/li>\n
  • Co ciekawe, Makuszy\u0144ski nie mia\u0142 w\u0142asnych dzieci, a mimo to doskonale zna\u0142 dzieci\u0119c\u0105 psychik\u0119 i\u00a0potrafi\u0142 pisa\u0107 dla m\u0142odych odbiorc\u00f3w, trafnie dobieraj\u0105c j\u0119zyk i tematyk\u0119. W jego utworach dostrzec mo\u017cna optymizm i trosk\u0119 o drugiego cz\u0142owieka. By\u0107 mo\u017ce taka natura literata jest wynikiem do\u015bwiadcze\u0144 z dzieci\u0144stwa. Makuszy\u0144ski wychowywa\u0142 si\u0119 w licznej rodzinie. Mia\u0142 sze\u015b\u0107 si\u00f3str oraz brata, kt\u00f3ry zmar\u0142 we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/li>\n
  • Jako posta\u0107 popularna w \u00f3wczesnych czasach Makuszy\u0144ski by\u0142 obiektem zainteresowania dziennikarzy. Cz\u0119sto powstawa\u0142y na jego temat nieprawdziwe artyku\u0142y, jak np. o tym, \u017ce pisarzowi urodzi\u0142 si\u0119 syn, kt\u00f3ry po ojcu otrzyma\u0142 imi\u0119 Kornel. Wywo\u0142a\u0142o to spore zamieszanie w jego rodzinie, kt\u00f3ra my\u015bla\u0142a, \u017ce ukry\u0142 przed nimi t\u0119 informacj\u0119.<\/li>\n
  • Wiele jego powie\u015bci doczeka\u0142o si\u0119 ekranizacji (Przygody Kozio\u0142ka Mato\u0142ka, Awantura o Basi\u0119, Szatan z si\u00f3dmej klasy, Szale\u0144stwa Panny Ewy, Panna z mokr\u0105 g\u0142ow\u0105<\/em>), a i o samym Makuszy\u0144skim powsta\u0142y filmy dokumentalne (Kornel Makuszy\u0144ski<\/em>, U Pana Kornela w Zakopanem<\/em>) i jeden spektakl telewizyjny (Najweselszy cz\u0142owiek<\/em>).<\/li>\n
  • Uhonorowany wieloma odznaczeniami: Krzy\u017c Oficerski orderu \u201eOdrodzenia Polski\u201d za wybitne zas\u0142ugi na polu dzia\u0142alno\u015bci literackiej (1925) Krzy\u017c Komandorski orderu \u201eOdrodzenia Polski\u201d\u00a0 (1938), kawaler Legii Honorowej, komandor Korony W\u0142och, komandor Korony Rumunii. Honorowy cz\u0142onek \u201eZwi\u0105zku G\u00f3rali\u201d i \u201eWis\u0142y\u201d. W 1935 przyznano mu z\u0142oty Wawrzyn\u00a0 Akademicki za wybitn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literack\u0105. W 2019 roku po\u015bmiertnie odznaczony Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/li>\n
  • Zmar\u0142 31 lipca 1953 w Zakopanem. Jego gr\u00f3b znajduje si\u0119 na s\u0142ynnym cmentarzu na P\u0119ksowym Brzyzku. Trudno go przeoczy\u0107, poniewa\u017c zdobi go mn\u00f3stwo proporczyk\u00f3w i szkolnych przypinek.<\/li>\n<\/ul>\n
    \"Nagrobek
    fot. Andrzej Mysiak<\/figcaption><\/figure>\n

    Je\u015bli chcecie dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o ksi\u0105\u017ckach Kornela Makuszy\u0144skiego, zapraszamy do zapoznania si\u0119 z naszymi opracowaniami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Z okazji 140 rocznicy urodzin Kornela Makuszy\u0144skiego (8 stycznia 1884 roku, w Stryju ko\u0142o Lwowa) chcemy przypomnie\u0107 jego najwa\u017cniejsze dzie\u0142a oraz przedstawi\u0107 kilka fakt\u00f3w o nim samym. By\u0142 powie\u015bciopisarzem i felietonist\u0105, recenzentem teatralnym, kierownikiem literackim Teatru Miejskiego we Lwowie oraz Teatru Polskiego w Kijowie. Dzi\u015b znamy go przede wszystkim jako autora ksi\u0105\u017cek dla dzieci i […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"iawp_total_views":383,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override_template":"0","override":[{"template":"10","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","show_post_reading_time":"0","post_reading_time_wpm":"300","show_zoom_button":"0","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1","show_author_box":"0","show_post_related":"0","show_inline_post_related":"0"}],"override_image_size":"0","image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post":"0","trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post":"0","sponsored_post_label":"Sponsorowany przez","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo_enable":"0","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":"","disable_ad":"0"},"jnews_primary_category":{"id":"","hide":""},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[383,384,68,385],"class_list":["post-1807","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-lekturach","tag-kornel-makuszynski","tag-koziolek-matolek","tag-lektura","tag-szatan-z-siodmej-klasy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1807"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1946,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1807\/revisions\/1946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}