{"id":228,"date":"2021-01-28T14:21:00","date_gmt":"2021-01-28T14:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/?p=228"},"modified":"2021-09-04T10:05:18","modified_gmt":"2021-09-04T10:05:18","slug":"jak-napisac-interpretacje-wiersza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/jak-napisac-interpretacje-wiersza\/","title":{"rendered":"Jak napisa\u0107 interpretacj\u0119 wiersza?"},"content":{"rendered":"\n<p>Je\u017celi nie nale\u017cysz do tych szcz\u0119\u015bliwc\u00f3w, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 z darem rozumienia wszystkiego, co jest napisane wierszem, to zapewne nie przepadasz za lekcjami polskiego, na kt\u00f3rych omawiane s\u0105 wiersze. A ju\u017c konieczno\u015b\u0107 pisania wypracowa\u0144 polegaj\u0105cych na analizie i interpretacji utworu poetyckiego najprawdopodobniej sp\u0119dza ci sen z powiek. S\u0105 jednak proste sposoby na to, by zrozumie\u0107, co poeta mia\u0142 na my\u015bli! Cho\u0107 mo\u017ce ci si\u0119 to wyda\u0107 dziwne, do interpretacji wiersza mo\u017cna podej\u015b\u0107 bardzo logicznie, a w\u00f3wczas oka\u017ce si\u0119 to ca\u0142kiem \u0142atwe. Jak to wi\u0119c zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zacznij od przeczytania<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Najpierw przeczytaj wiersz.<\/strong>&nbsp;Postaraj si\u0119&nbsp;<strong>nie robi\u0107 przy tym \u017cadnych za\u0142o\u017ce\u0144<\/strong>, nie nastawia\u0107 si\u0119, \u017ce na pewno nic nie zrozumiesz, \u017ce utw\u00f3r jest bez sensu i nie wiadomo, o czym. Kiedy przeczytasz, we\u017a kartk\u0119 i&nbsp;<strong>spisz \u201ena gor\u0105co\u201d swoje refleksje<\/strong>&nbsp;i wszystko, co przysz\u0142o ci do g\u0142owy podczas czytania \u2013 skojarzenia, nawi\u0105zania, og\u00f3lne odczucia, g\u0142\u00f3wn\u0105 my\u015bl. Nie skupiaj si\u0119 na formie swoich zapisk\u00f3w, to mog\u0105 by\u0107 punkty czy nawet oderwane, lu\u017ane spostrze\u017cenia. Wa\u017cne, \u017ceby zapisa\u0107 tak zwane&nbsp;<strong>pierwsze wra\u017cenie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>A je\u017celi przeczyta\u0142e\u015b i masz pustk\u0119 w g\u0142owie?<\/strong>&nbsp;Bywa i tak. Nie przejmuj si\u0119, przeczytaj jeszcze raz i tym razem spr\u00f3buj si\u0119 bardziej skupi\u0107 \ud83d\ude09 Je\u017celi to nie pomo\u017ce i nadal nie masz bladego poj\u0119cia, o czym przed chwil\u0105 czyta\u0142e\u015b, to trzeba potraktowa\u0107 spraw\u0119 metodycznie. Pomo\u017ce ci&nbsp;<strong>stawianie konkretnych pyta\u0144 i szukanie na nie odpowiedzi \u2013 nie ma wierszy \u201eo niczym\u201d<\/strong>, wi\u0119c musisz krok po kroku doj\u015b\u0107 do tego, o czym ten wiersz jest. Najlepiej we\u017a kartk\u0119 i spisuj po kolei wszystkie informacje.&nbsp;<strong>Pami\u0119taj o wypisaniu odpowiednich cytat\u00f3w \u2013 interpretuj\u0105c wiersz, musisz uzasadni\u0107, \u017ce to, o czym piszesz, faktycznie jest w tek\u015bcie.<\/strong>&nbsp;Podzielmy to zadanie na dwie cz\u0119\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>interpretacja \u2013 czyli kto, do kogo i o czym m\u00f3wi w wierszu,<\/li><li>analiza \u2013 czyli do jakiego gatunku liryki nale\u017cy wiersz i jak jest zbudowany.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Krok po kroku \u2013 interpretacja<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tytu\u0142 wiersza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wiersz zazwyczaj ma tytu\u0142 (zazwyczaj, bo czasem go nie ma, wtedy zamiast tytu\u0142u u\u017cywana jest pierwsza linijka lub nawet pierwsze s\u0142owa).&nbsp;<strong>Zwykle tytu\u0142 zawiera wskaz\u00f3wk\u0119 co do tematu wiersza, osoby m\u00f3wi\u0105cej, adresata, sytuacji opisanej w wierszu.<\/strong>&nbsp;Na przyk\u0142ad:&nbsp;<em>Rozmowa o poezji<\/em>&nbsp;\u2013 wiadomo, \u017ce b\u0119dzie mowa o poezji (kto b\u0119dzie rozmawia\u0142?);&nbsp;<em>Na lip\u0119<\/em>&nbsp;\u2013 b\u0119dzie mowa o lipie;&nbsp;<em>\u017bycie to nie teatr<\/em>&nbsp;\u2013 mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 refleksji o sensie \u017cycia;&nbsp;<em>Cuda mi\u0142o\u015bci<\/em>&nbsp;\u2013 wiersz b\u0119dzie o mi\u0142o\u015bci i zapewne o sile jej dzia\u0142ania;&nbsp;<em>Banko<\/em>&nbsp;\u2013 to imi\u0119 bohatera literackiego z&nbsp;<em>Makbeta<\/em>&nbsp;Szekspira, wi\u0119c wiersz mo\u017ce nawi\u0105zywa\u0107 do tematyki tego utworu lub do dziej\u00f3w tej postaci;&nbsp;<em>Do Boga<\/em>&nbsp;\u2013 rzecz jasna utw\u00f3r o tematyce religijnej. Bywaj\u0105 te\u017c&nbsp;<strong>tytu\u0142y zaskakuj\u0105ce, kt\u00f3re maj\u0105 zaciekawi\u0107 czytelnika<\/strong>, np.&nbsp;<em>List do ludo\u017cerc\u00f3w<\/em>&nbsp;\u2013 o jakich ludo\u017cerc\u00f3w chodzi?&nbsp;<em>Piosenka o porcelanie<\/em>&nbsp;\u2013 raczej nie b\u0119dzie to wiersz o pi\u0119knie porcelanowej zastawy, wi\u0119c o czym naprawd\u0119? Zastan\u00f3w si\u0119, co mo\u017cna wywnioskowa\u0107 z tytu\u0142u wiersza, kt\u00f3ry masz przed sob\u0105, i zapisz swoje spostrze\u017cenia albo pytania.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Autor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Podczas interpretacji wiersza&nbsp;<strong>dobrze jest wiedzie\u0107, kim by\u0142 autor<\/strong>. Cho\u0107by tak banalna informacja, jak czas jego \u017cycia, pozwoli ci&nbsp;<strong>unikn\u0105\u0107 g\u0142upich b\u0142\u0119d\u00f3w w interpretacji, czyli tak zwanych anachronizm\u00f3w<\/strong>&nbsp;\u2013 kiedy twierdzisz, \u017ce autor pisze o czym\u015b, o czym nie m\u00f3g\u0142 pisa\u0107, bo jeszcze si\u0119 nie wydarzy\u0142o albo za jego \u017cycia dane zjawisko czy rzecz nie istnia\u0142y. Nie \u015bmiej si\u0119, to wbrew pozorom do\u015b\u0107 cz\u0119sty b\u0142\u0105d! Cz\u0119sto te\u017c&nbsp;<strong>czas \u017cycia autora bywa kluczem do interpretacji wiersza<\/strong>&nbsp;\u2013 je\u017celi autor \u017cy\u0142 np. w czasie rozbior\u00f3w, pod zaborami albo podczas II wojny \u015bwiatowej, albo prze\u017cy\u0142 jakie\u015b wa\u017cne wydarzenia osobiste (by\u0142 wi\u0119ziony, umar\u0142o mu dziecko, zgin\u0105\u0142 kto\u015b dla niego wa\u017cny), to niewykluczone, \u017ce pisze o tych wydarzeniach. Zanotuj wi\u0119c, kim by\u0142 autor, kiedy \u017cy\u0142 i co ewentualnie o nim wiadomo. Nie musisz rzecz jasna pisa\u0107 biografii, ale wynotuj najwa\u017cniejsze fakty.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Autor a podmiot liryczny<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Teraz od razu zajmij si\u0119&nbsp;<strong>ustaleniem, kto m\u00f3wi w wierszu<\/strong>. I tutaj zapami\u0119taj najwa\u017cniejsz\u0105, kluczow\u0105 zasad\u0119 \u2013&nbsp;<strong>nie wolno z g\u00f3ry zak\u0142ada\u0107, \u017ce w wierszu m\u00f3wi autor! Podmiot liryczny, czyli osoba m\u00f3wi\u0105ca, to mo\u017ce by\u0107 ktokolwiek lub nawet cokolwiek<\/strong>. Prosty przyk\u0142ad \u2013 we fraszce&nbsp;<em>Na lip\u0119<\/em>&nbsp;Jana Kochanowskiego wypowiada si\u0119 lipa, a oczywiste jest, \u017ce Kochanowski nie by\u0142 drzewem \ud83d\ude00 Podobnie je\u015bli wiersz napisa\u0142 m\u0119\u017cczyzna, a m\u00f3wi w nim kobieta (i odwrotnie), albo je\u017celi wypowiada si\u0119 dziecko, pies, chmura itp. \u2013 to podmiotem lirycznym nie jest autor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Je\u017celi s\u0105dzisz, \u017ce wierszu m\u00f3wi jednak sam poeta \u2013 musisz to udowodni\u0107<\/strong>, znajduj\u0105c w tek\u015bcie jasne i czytelne nawi\u0105zania do \u017cycia poety, kt\u00f3re pozwol\u0105 go zidentyfikowa\u0107. To cz\u0119sto jest mo\u017cliwe \u2013 np. w wierszu&nbsp;<em>Gr\u00f3b Agamemnona<\/em>&nbsp;m\u00f3wi sam S\u0142owacki, bo wiemy, \u017ce by\u0142 w miejscu, kt\u00f3re opisuje, i \u017ce tam napisa\u0142 sw\u00f3j wiersz. W&nbsp;<em>Trenach<\/em>&nbsp;Kochanowskiego m\u00f3wi Kochanowski, bo pisze o sobie i swojej zmar\u0142ej c\u00f3reczce. Bywa jednak, \u017ce nie da si\u0119 tego stwierdzi\u0107 \u2013 w wierszu&nbsp;<em>Niepewno\u015b\u0107<\/em>&nbsp;Mickiewicza na pewno wypowiada si\u0119 m\u0142ody m\u0119\u017cczyzna, niepewny swoich uczu\u0107 do kobiety, kt\u00f3ra jest jego przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 \u2013 ale czy to Mickiewicz? Mo\u017cliwe, ale nie jest to pewne. Uznajemy wi\u0119c, \u017ce nie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zanotuj, kim jest podmiot liryczny i co o tym \u015bwiadczy.<\/strong>&nbsp;Pami\u0119taj o cytatach! Uwa\u017caj \u2013 je\u017celi nie jest to autor wiersza, w wypracowaniu u\u017cywaj sformu\u0142owa\u0144 w rodzaju \u201epodmiot liryczny twierdzi&#8230;\u201d, \u201epoeta uwa\u017ca&#8230;\u201d lub odno\u015b si\u0119 bezpo\u015brednio do osoby m\u00f3wi\u0105cej, je\u015bli wiadomo, kto to jest (\u201edziewczynka my\u015bli, \u017ce&#8230;\u201d) \u2013 ale nie u\u017cywaj nazwiska tw\u00f3rcy.&nbsp;<strong>To nie on si\u0119 wypowiada!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Adresat wiersza<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Teraz zastan\u00f3w si\u0119,&nbsp;<strong>do kogo m\u00f3wi podmiot liryczny<\/strong>. Czasem jest to&nbsp;<strong>okre\u015blone ju\u017c w tytule wiersza<\/strong>&nbsp;\u2013 liczne wiersze nosz\u0105 tytu\u0142y w rodzaju \u201eDo&#8230;\u201d, \u201eRozmowa z&#8230;\u201d itp. Je\u017celi tej informacji nie ma w tytule, poszukaj jej w tek\u015bcie \u2013 mo\u017ce podmiot liryczny zwraca si\u0119 bezpo\u015brednio do adresata (lub adresat\u00f3w). Je\u017celi nic takiego nie ma, to bezpiecznie jest za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce adresatem s\u0105 po prostu odbiorcy wiersza. Zanotuj swoje spostrze\u017cenia i odpowiednie cytaty, je\u017celi s\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co opisuje wiersz?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wiersze opisuj\u0105 jakie\u015b spostrze\u017cenia, pogl\u0105dy, przemy\u015blenia, refleksje podmiotu lirycznego na dany temat albo przedstawiaj\u0105 konkretne sytuacje. W tym drugim przypadku podczas czytania wiersza&nbsp;<strong>mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 niekiedy bardzo plastyczny obraz<\/strong>&nbsp;\u2013 np.&nbsp;<em>Karuzela z madonnami<\/em>&nbsp;M. Bia\u0142oszewskiego to obraz kobiet z dzie\u0107mi kr\u0119c\u0105cych si\u0119 na karuzeli,&nbsp;<em>Stepy akerma\u0144skie<\/em>&nbsp;A. Mickiewicza to obraz podr\u00f3\u017cnego stoj\u0105cego samotnie na pi\u0119knym, ale pustym stepie,&nbsp;<em>Dziewczyna<\/em>&nbsp;B. Le\u015bmiana to ca\u0142a ba\u015bniowa opowie\u015b\u0107 o murze, uwi\u0119zionej za nim dziewczynie i rozbijaniu go. Je\u017celi wiersz, kt\u00f3ry interpretujesz, przedstawia takie w\u0142a\u015bnie obrazy, zanotuj skr\u00f3towo, co prezentuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/skuteczna-nauka\/shutterstock_1835361859.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co jest tematem wiersza?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Czasem tematem wiersza jest dok\u0142adnie to, co wiersz opisuje. Bywaj\u0105 wiersze, w kt\u00f3rych poeta opisuje kwiatek \u2013 tylko po to, \u017ceby opisa\u0107 kwiatek, bo jest \u0142adny. Nauczyciele polskiego nie lubi\u0105 takich wierszy, bo nie bardzo mo\u017cna na ich podstawie wymaga\u0107 odpowiedzi na pytanie, \u201eco poeta mia\u0142 na my\u015bli\u201d, bo mia\u0142 na my\u015bli kwiatek \u2013 dlatego raczej&nbsp;<strong>mo\u017cesz za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce wiersz, kt\u00f3ry interpretujesz, ma drugie dno<\/strong>. Zastan\u00f3w si\u0119 wi\u0119c, co m\u00f3g\u0142 chcie\u0107 wyrazi\u0107 poeta. Czasem pomo\u017ce ci wiedza o jego biografii \u2013 np. wiersz&nbsp;<em>Ulica<\/em>&nbsp;Tadeusza Peipera jest opisem ulicy, ale znaj\u0105c jego biografi\u0119, b\u0119dziesz wiedzie\u0107, \u017ce poeta by\u0142 wielkim zwolennikiem nowoczesno\u015bci, post\u0119pu technologicznego, zachwyca\u0142y go coraz wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci techniczne cywilizacji; zatem pod opisem ulicy wsp\u00f3\u0142czesnego miasta b\u0119dzie kry\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie pochwa\u0142a tych idei.&nbsp;<strong>Niekt\u00f3re wiersze nale\u017cy interpretowa\u0107 bardziej symbolicznie<\/strong>&nbsp;\u2013 w&nbsp;<em>Piosence o porcelanie<\/em>&nbsp;C. Mi\u0142osza mamy obraz po\u0142amanej, zbryzganej krwi\u0105 porcelany zniszczonej przez czo\u0142gi i za\u015bcielaj\u0105cej ca\u0142y \u015bwiat; co mo\u017ce symbolizowa\u0107 porcelana, jej delikatno\u015b\u0107 i krucho\u015b\u0107 w zestawieniu z czo\u0142gami i krwi\u0105? Co do tej symboliki dodaje wiedza o tym, \u017ce poeta \u017cy\u0142 w czasach II wojny \u015bwiatowej?<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele wierszy przedstawia po prostu&nbsp;<strong>refleksje, przemy\u015blenia, spostrze\u017cenia podmiotu lirycznego, przekazuje r\u00f3\u017cne jego zalecenia, ostrze\u017cenia czy sugestie dla odbiorc\u00f3w<\/strong>. W takim przypadku te\u017c dobrze jest zacz\u0105\u0107 od uchwycenia&nbsp;<strong>g\u0142\u00f3wnego tematu tych stwierdze\u0144<\/strong>&nbsp;\u2013 dotycz\u0105 mi\u0142o\u015bci, wojny, \u015bmierci, moralno\u015bci, wiary? Kiedy ju\u017c to wiesz, postaraj si\u0119 wynotowa\u0107, co konkretnie m\u00f3wi na ten temat poeta, jakie daje rady, jakich ostrze\u017ce\u0144 udziela. Pami\u0119taj o cytatach! \u2013 powiniene\u015b umotywowa\u0107, gdzie w tek\u015bcie znajduje si\u0119 to, o czym piszesz. Dla przyk\u0142adu w wierszu Marno\u015b\u0107 D. Naborowskiego poeta porusza temat przemijalno\u015bci ludzkiego \u017cycia i twierdzi, \u017ce wszystkie sprawy doczesne s\u0105 nic niewarte, a w Przes\u0142aniu Pana Cogito Z. Herberta mowa jest o tym, jakie warto\u015bci nale\u017cy zachowa\u0107, aby odnie\u015b\u0107 duchowe, moralne zwyci\u0119stwo nad \u015bwiatem pe\u0142nym z\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Krok po kroku \u2013 analiza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Jak widzisz, nie by\u0142o to takie trudne \ud83d\ude00 Czas zatem przej\u015b\u0107 do drugiej cz\u0119\u015bci, czyli analizy. Tutaj niestety potrzebne b\u0119dzie troch\u0119 wiedzy teoretycznoliterackiej, wi\u0119c je\u015bli nie jeste\u015b or\u0142em z takich temat\u00f3w, jak gatunki literackie albo \u015brodki stylistyczne, dobrze b\u0119dzie si\u0119gn\u0105\u0107 po jak\u0105\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej znajdziesz szybkie powt\u00f3rzenie tego wszystkiego (sprawdzi si\u0119 Repetytorium Szko\u0142a Podstawowa J\u0119zyk Polski klasy 4-6 i klasy 7-8 wydawnictwa GREG).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Gatunek wiersza lub typ liryki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 wierszy, zw\u0142aszcza z dawnych epok, ma&nbsp;<strong>\u015bci\u015ble okre\u015blony gatunek, cz\u0119sto nawet podany w tytule<\/strong>. Mo\u017cesz spotka\u0107 pie\u015b\u0144, od\u0119, fraszk\u0119, sonet, tren, bajk\u0119, ballad\u0119, hymn itp. Maj\u0105 one swoje definicje i do\u015b\u0107 \u0142atwo je rozpozna\u0107, poniewa\u017c cz\u0119sto poruszaj\u0105 konkretn\u0105 tematyk\u0119 (np. tren) lub maj\u0105 okre\u015blone zasady budowy (np. sonet). Jest jednak bardzo wiele utwor\u00f3w, przy kt\u00f3rych&nbsp;<strong>nasuwa si\u0119 okre\u015blenie, \u017ce to \u201epo prostu wiersz\u201d<\/strong>. W\u00f3wczas powiniene\u015b okre\u015bli\u0107,&nbsp;<strong>jaki typ liryki reprezentuje taki utw\u00f3r<\/strong>. Najpro\u015bciej to zrobi\u0107&nbsp;<strong>w oparciu o jego problematyk\u0119<\/strong>&nbsp;\u2013 mo\u017ce to by\u0107 wi\u0119c liryka mi\u0142osna, liryka patriotyczna, liryka religijna, liryka refleksyjno-filozoficzna, liryka autotematyczna, liryka apelu. Mo\u017cna te\u017c jako kryterium wybra\u0107&nbsp;<strong>spos\u00f3b wypowiedzi podmiotu lirycznego<\/strong>, wtedy wiersz mo\u017ce reprezentowa\u0107 np. liryk\u0119 osobist\u0105, liryk\u0119 roli, liryk\u0119 maski, liryk\u0119 sytuacyjn\u0105, liryk\u0119 opisow\u0105 itd. Do ciebie nale\u017cy decyzja, kt\u00f3re kryterium wybra\u0107, ale podpowiadamy \u2013 przy kryterium tematu trudniej si\u0119 pomyli\u0107 \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rymy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>To akurat prosta cz\u0119\u015b\u0107 analizy. Najpierw&nbsp;<strong>okre\u015bl, czy w og\u00f3le wiersz si\u0119 rymuje<\/strong>&nbsp;\u2013 je\u015bli nie, to sprawa za\u0142atwiona, masz do czynienia z wierszem bia\u0142ym (a bardzo wiele wsp\u00f3\u0142czesnych wierszy si\u0119 nie rymuje). Je\u015bli tak, to musisz okre\u015bli\u0107,&nbsp;<strong>jaki jest uk\u0142ad rym\u00f3w i jakie to s\u0105 rymy<\/strong>. Przypomnij sobie, jakie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci, i sprawd\u017a, z kt\u00f3r\u0105 z nich masz do czynienia w wierszu.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla przypomnienia: ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 podobie\u0144stwa rymuj\u0105cych si\u0119 wyraz\u00f3w wyr\u00f3\u017cniamy rymy: dok\u0142adne (<em>za\u015bnie \u2013 trza\u015bnie<\/em>) oraz niedok\u0142adne (<em>za\u015bnie \u2013 rozja\u015bni\u0107<\/em>). Je\u017celi za\u015b chodzi o uk\u0142ad rym\u00f3w, to najcz\u0119\u015bciej spotykane s\u0105 (a, b to oznaczenia rymuj\u0105cych si\u0119 linijek): przeplatane \u2013 abab, parzyste \u2013 aabb, okalaj\u0105ce \u2013 abba.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u015arodki stylistyczne<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Tutaj wielu uczniom w\u0142os si\u0119 je\u017cy na g\u0142owie&#8230; Niepotrzebnie. \u015arodk\u00f3w stylistycznych jest du\u017co, ale&nbsp;<strong>nie w ka\u017cdym wierszu znajduj\u0105 si\u0119 wszystkie mo\u017cliwe<\/strong>. Tak naprawd\u0119&nbsp;<strong>bywaj\u0105 wiersze, w kt\u00f3rych nie ma \u017cadnych lub prawie \u017cadnych \u015brodk\u00f3w stylistycznych<\/strong>, gdy\u017c s\u0105 napisane tak prostym j\u0119zykiem. Mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 od przeczytania definicji \u015brodk\u00f3w stylistycznych, aby od\u015bwie\u017cy\u0107 pami\u0119\u0107. Rozs\u0105dnie jest jednak&nbsp;<strong>nie szuka\u0107 ka\u017cdego znanego ci \u015brodka stylistycznego po kolei<\/strong>, poniewa\u017c najcz\u0119\u015bciej i tak pojawiaj\u0105 si\u0119 konkretne z nich. Oto kilka podpowiedzi, jak ich szuka\u0107 \ud83d\ude00<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Apostrofa&nbsp;\u2013 czyli zwrot do adresata.<\/strong>&nbsp;Czy podmiot liryczny&nbsp;<strong>zwraca si\u0119 bezpo\u015brednio do kogo\u015b lub czego\u015b<\/strong>? Je\u015bli tak, jest to apostrofa. Je\u017celi podmiot liryczny zwraca si\u0119 do kogo\u015b lub czego\u015b bardzo wa\u017cnego (kr\u00f3la, Boga, ojczyzny, idei typu wolno\u015b\u0107), to masz do czynienia ze&nbsp;<strong>szczeg\u00f3lnie uroczyst\u0105 apostrof\u0105, czyli inwokacj\u0105<\/strong>&nbsp;\u2013 np.&nbsp;<em>Litwo! Ojczyzno moja!<\/em>&nbsp;(A. Mickiewicz&nbsp;<em>Pan Tadeusz<\/em>).<\/li><li><strong>Epitet&nbsp;\u2013 czyli okre\u015blenie rzeczownika.<\/strong>&nbsp;Szukaj po prostu przymiotnik\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych rzeczowniki (<em>okr\u0105g\u0142y<\/em>&nbsp;pomnik,&nbsp;<em>r\u00f3\u017cowa<\/em>&nbsp;suknia)<\/li><li><strong>Por\u00f3wnanie&nbsp;\u2013 czyli zestawienie dw\u00f3ch element\u00f3w ze wzgl\u0119du na ich podobie\u0144stwo.<\/strong>&nbsp;Czy w wierszu jest&nbsp;<strong>konstrukcja \u201eco\u015b jak co\u015b\u201d<\/strong>? Je\u017celi tak, jest to por\u00f3wnanie. A je\u015bli to, co nast\u0119puje po \u201ejak\u201d, jest wielkim, rozbudowanym, czasem wielozdaniowym opisem \u2013 to jest&nbsp;<strong>por\u00f3wnanie homeryckie<\/strong>.<\/li><li><strong>Pytanie retoryczne&nbsp;\u2013 czyli niewymagaj\u0105ce odpowiedzi<\/strong>&nbsp;od adresata (np.&nbsp;<em>Czego chcesz od nas, Panie&#8230;?<\/em>&nbsp;z pie\u015bni Kochanowskiego o tym samym tytule).&nbsp;<strong>W\u0142a\u015bciwie ka\u017cde pytanie<\/strong>&nbsp;w wierszu.<\/li><li><strong>O\u017cywienie&nbsp;\u2013 czyli nadanie cech istot \u017cywych istotom nieo\u017cywionym.<\/strong>&nbsp;Czy w wierszu znajduj\u0105 si\u0119 stwierdzenia w rodzaju: \u201ewiatr p\u0142acze\u201d, \u201edrzewo my\u015bli\u201d, \u201ekwiatek mruga\u201d itp.? Je\u015bli tak, s\u0105 to o\u017cywienia. Mo\u017cesz jeszcze b\u0142ysn\u0105\u0107 wiedz\u0105 i pami\u0119ta\u0107, \u017ce&nbsp;<strong>je\u015bli cechy istot \u017cywych dotycz\u0105 zachowa\u0144 typowych wy\u0142\u0105cznie dla cz\u0142owieka, jest to uosobienie<\/strong>&nbsp;\u2013 np. biec czy spa\u0107 mo\u017ce ka\u017cda \u017cywa istota, ale \u015bmia\u0107 si\u0119 czy p\u0142aka\u0107 tylko cz\u0142owiek.<\/li><li><strong>Wyraz d\u017awi\u0119kona\u015bladowczy&nbsp;\u2013 czyli wszystkie wyrazy oddaj\u0105ce d\u017awi\u0119ki otoczenia, inaczej onomatopeja.<\/strong>&nbsp;W wierszu jest jakie\u015b \u201ekukuryku\u201d, \u201estuk\u201d, \u201ebuch\u201d, \u201etrzask\u201d? Je\u015bli tak, to jest wyraz d\u017awi\u0119kona\u015bladowczy. Bywa te\u017c tak, \u017ce poeta ca\u0142y wiersz konstruuje w taki spos\u00f3b, by na\u015bladowa\u0142 on brzmienie jakich\u015b d\u017awi\u0119k\u00f3w, o tym te\u017c warto wspomnie\u0107; okre\u015blisz, czy masz do czynienia z tak\u0105 sytuacj\u0105, czytaj\u0105c wiersz na g\u0142os lub w my\u015blach (np.&nbsp;<em>O szyby deszcz dzwoni&#8230;<\/em>&nbsp;\u2013 szum deszczu;&nbsp;<em>I dudni, i stuka, \u0142omoce i p\u0119dzi<\/em>&nbsp;\u2013 rytmiczny turkot k\u00f3\u0142 poci\u0105gu).<\/li><li><strong>Paradoks (oksymoron)&nbsp;\u2013 czyli zestawienie wyraz\u00f3w wzajemnie sprzecznych<\/strong>, jak w kol\u0119dzie:&nbsp;<em>ogie\u0144 krzepnie, blask ciemnieje, ma granice Niesko\u0144czony<\/em>. Je\u015bli w wierszu znajdziesz co\u015b podobnego, to jest oksymoron.<\/li><li><strong>Metafora (przeno\u015bnia)&nbsp;\u2013 czyli zestawienie wyraz\u00f3w, kt\u00f3rego nie nale\u017cy rozumie\u0107 dos\u0142ownie.<\/strong>&nbsp;Je\u017celi jakiego\u015b fragmentu nie rozumiesz albo brzmi co najmniej dziwnie lub wr\u0119cz bez sensu, to jest spora szansa, \u017ce to metafora \ud83d\ude00 Np.&nbsp;<em>Wp\u0142yn\u0105\u0142em na suchego przestw\u00f3r oceanu \/ w\u00f3z nurza si\u0119 w zielono\u015b\u0107<\/em>&nbsp;(<em>Stepy akerma\u0144skie<\/em>&nbsp;A. Mickiewicza) \u2013 chodzi o to, \u017ce podmiot liryczny wyjecha\u0142 na wielk\u0105, otwart\u0105 przestrze\u0144 zielonego, faluj\u0105cego stepu, kt\u00f3ra skojarzy\u0142a mu si\u0119 z oceanem i st\u0105d twierdzi, \u017ce na ni\u0105 \u201ewp\u0142yn\u0105\u0142\u201d, jakby by\u0142 statkiem na wodzie. Jak widzisz, metafory mog\u0105 by\u0107 bardziej rozbudowanymi konstrukcjami, a bywa nawet, \u017ce ca\u0142y wiersz jest jedn\u0105 wielk\u0105 metafor\u0105.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Wypisz wszystkie \u015brodki stylistyczne, kt\u00f3re znalaz\u0142e\u015b (pami\u0119taj o cytatach!). Teraz pozosta\u0142a jeszcze jedna wa\u017cna rzecz, czyli&nbsp;<strong>okre\u015blenie, po co poeta je zastosowa\u0142<\/strong>. Nie, odpowied\u017a \u201e\u017ceby utrudni\u0107 \u017cycie czytaj\u0105cym\u201d nie jest w\u0142a\u015bciwa \ud83d\ude09 Odpowied\u017a \u201e\u017ceby by\u0142o \u0142adnie\u201d ju\u017c pr\u0119dzej, pod warunkiem, \u017ce ubierzesz j\u0105 w bardziej okr\u0105g\u0142e s\u0142owa. Zasadniczo \u015brodki stylistyczne maj\u0105 za zadanie zaciekawi\u0107 lub zaskoczy\u0107 czytelnika, zwr\u00f3ci\u0107 jego uwag\u0119 na konkretne elementy, wzbogaci\u0107 obraz wiersza, zadzia\u0142a\u0107 na emocje i wyobra\u017ani\u0119 czytaj\u0105cego, zbudowa\u0107 napi\u0119cie, sk\u0142oni\u0107 do refleksji, o\u017cywi\u0107 wypowied\u017a, doda\u0107 jej plastyczno\u015bci itd. Z takich \u0142adnych sformu\u0142owa\u0144 mo\u017cesz wybra\u0107 to, co pasuje \ud83d\ude00<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/skuteczna-nauka\/shutterstock_1202138701.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tym sposobem powiniene\u015b mie\u0107 przed sob\u0105 zebrane ca\u0142kiem poka\u017ane notatki dotycz\u0105ce zar\u00f3wno interpretacji, jak i analizy wiersza. Na ich podstawie mo\u017cesz napisa\u0107 wypracowanie. Zanim zaczniesz pisa\u0107, przeczytaj jeszcze raz najpierw swoje zapiski, a potem powoli i spokojnie sam wiersz. By\u0107 mo\u017ce co\u015b jeszcze zauwa\u017cysz, przyjdzie ci do g\u0142owy jakie\u015b spostrze\u017cenie, refleksja. Uwzgl\u0119dnij je tak\u017ce.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak zatem widzisz,&nbsp;<strong>kluczem do interpretacji utworu poetyckiego jest uporz\u0105dkowanie chaosu i podej\u015bcie do tego jak do rozwi\u0105zania zadania<\/strong>. Stawiaj\u0105c okre\u015blone pytania i dzi\u0119ki temu wiedz\u0105c, czego szuka\u0107, mo\u017cna zinterpretowa\u0107 ka\u017cdy wiersz. Wystarczy wi\u0119c zapami\u0119ta\u0107, czego dotycz\u0105 te pytania \u2013 i poezja zupe\u0142nie przestaje by\u0107 straszna!<\/p>\n\n\n\n<p>Opornym polecamy dwie cz\u0119\u015bci opracowa\u0144 \u2013&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.greg.pl\/lektury\/8,254_Poezja-staropolska-z-opracowaniem-czyli-co-poeta.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Poezj\u0119 staropolsk\u0105 z opracowaniem<\/a>&nbsp;oraz&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.greg.pl\/lektury\/8,253_Poezja-romantyczna-z-opracowaniem-czyli-co-poeta.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Poezj\u0119 romantyczn\u0105 z opracowaniem<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image alignfull\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/skuteczna-nauka\/poezja-z-opracowaniem.jpg\" alt=\"Poezja z opracowaniem\"\/><\/figure>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.greg.pl\/imgs\/centerfolds\/las\/01.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>W \u015brodku znajduje si\u0119 mn\u00f3stwo tekst\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y dok\u0142adnie wyja\u015bnione \u2013 wers po wersie. Pomo\u017ce to zrozumie\u0107 wiersze, jak i pomo\u017ce w samodzielnym opracowaniu w\u0142asnej analizy i interpretacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Fotografie: Shutterstock.com<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Je\u017celi nie nale\u017cysz do tych szcz\u0119\u015bliwc\u00f3w, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 z darem rozumienia wszystkiego, co jest napisane wierszem, to zapewne nie przepadasz za lekcjami polskiego, na kt\u00f3rych omawiane s\u0105 wiersze. A ju\u017c konieczno\u015b\u0107 pisania wypracowa\u0144 polegaj\u0105cych na analizie i interpretacji utworu poetyckiego najprawdopodobniej sp\u0119dza ci sen z powiek. S\u0105 jednak proste sposoby na to, by zrozumie\u0107, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":316,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"iawp_total_views":3835,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"template":"1","single_blog_custom":"","parallax":"1","fullscreen":"1","layout":"right-sidebar","sidebar":"default-sidebar","second_sidebar":"default-sidebar","sticky_sidebar":"1","share_position":"top","share_float_style":"share-monocrhome","show_share_counter":"1","show_view_counter":"1","show_featured":"1","show_post_meta":"1","show_post_author":"1","show_post_author_image":"1","show_post_date":"1","post_date_format":"default","post_date_format_custom":"Y\/m\/d","show_post_category":"1","post_reading_time_wpm":"300","zoom_button_out_step":"2","zoom_button_in_step":"3","show_post_tag":"1","show_prev_next_post":"1","show_popup_post":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"crop-500","single_post_gallery_size":"crop-500"}],"trending_post_position":"meta","trending_post_label":"Trending","sponsored_post_label":"Sponsorowany przez","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-skuteczna-nauka"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=228"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":643,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228\/revisions\/643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}