Pierwsze, co musisz wiedzie\u0107, to fakt, \u017ce w szkolnej praktyce wyst\u0119puj\u0105 dwa rodzaje opowiada\u0144<\/strong>. Pierwsze to opowiadanie odtw\u00f3rcze<\/strong>, drugie to opowiadanie tw\u00f3rcze<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 jedno od drugiego? Najlepiej zrozumie\u0107 to na przyk\u0142adzie. We\u017amy takie tematy wypracowa\u0144: \u201eNapisz opowiadanie, w kt\u00f3rym przedstawisz pami\u0119tn\u0105 lekcj\u0119 j\u0119zyka polskiego z udzia\u0142em Bernarda Zygiera\u201d oraz \u201eNapisz opowiadanie, w kt\u00f3rym opiszesz pierwsz\u0105 rozmow\u0119 Marcina Borowicza z Birut\u0105, w kt\u00f3rej bohater opowiada dziewczynie o recytacji Reduty Ordona<\/em> przez Bernarda Zygiera\u201d. Czym b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 te dwa wypracowania? To proste \u2013 pierwsze to po prostu opowiedzenie w\u0142asnymi s\u0142owami fragmentu lektury, czyli odtworzenie go; nie trzeba niczego samemu wymy\u015bla\u0107<\/strong>. Drugie wypracowanie te\u017c opiera si\u0119 na Syzyfowych pracach<\/em>, ale z powie\u015bci wiadomo, \u017ce Marcin nigdy nie rozmawia\u0142 z Birut\u0105, a zatem trzeba tak\u0105 scen\u0119 wymy\u015ble\u0107<\/strong> i opisa\u0107, czyli stworzy\u0107 j\u0105 od podstaw.<\/p>\n\n\n\n Wniosek? Opowiadanie odtw\u00f3rcze to takie, w kt\u00f3rym trzeba odtworzy\u0107 jaki\u015b fragment lektury<\/strong>, opowiedzie\u0107 go w\u0142asnymi s\u0142owami. Opowiadanie tw\u00f3rcze to takie, w kt\u00f3rym wydarzenia trzeba stworzy\u0107 samodzielnie.<\/strong> Proste? Proste!<\/p>\n\n\n\n Naj\u0142atwiej jest napisa\u0107 opowiadanie odtw\u00f3rcze. Je\u017celi tylko pami\u0119tasz lektur\u0119 i ten jej fragment, kt\u00f3ry masz opisa\u0107, to nic wi\u0119cej nie trzeba. Nie pisz jednak chaotycznie wszystkiego, co ci si\u0119 kojarzy \u2013 ka\u017cde opowiadanie powinno mie\u0107 konkretny uk\u0142ad. Musi zawiera\u0107 wst\u0119p wprowadzaj\u0105cy w sytuacj\u0119, rozwini\u0119cie zawieraj\u0105ce kluczowe wydarzenia oraz zako\u0144czenie, b\u0119d\u0105ce podsumowaniem<\/strong> i zamkni\u0119ciem ca\u0142o\u015bci. Dlatego potrzebny jest plan, kt\u00f3ry pomo\u017ce ci uporz\u0105dkowa\u0107 wydarzenia i stworzy\u0107 sp\u00f3jny, logiczny tekst<\/strong>. Mo\u017ce zastanawia ci\u0119 pierwszy punkt? To mo\u017ce by\u0107 tw\u00f3j wst\u0119p. Nie pisz od razu o wyj\u015bciu bohaterek do lasu, najpierw przedstaw obie dziewczyny i zarysuj sytuacj\u0119. Zacznij np. tak: By\u0142 pi\u0119kny wiosenny poranek, \u015bpiewa\u0142y ptaki, \u015bwieci\u0142o s\u0142o\u0144ce, niebem p\u0142yn\u0119\u0142y bia\u0142e ob\u0142oki. W skromnej chacie Wdowy, po\u0142o\u017conej niedaleko lasu, obudzi\u0142y si\u0119 dwie pi\u0119kne dziewczyny \u2013 jasnow\u0142osa Alina i czarnow\u0142osa Balladyna, c\u00f3rki Wdowy. Gdy tylko otworzy\u0142y oczy, obie ogarn\u0119\u0142o podekscytowanie, wszak to dzi\u015b mia\u0142 rozstrzygn\u0105\u0107 si\u0119 ich los! Mia\u0142y stan\u0105\u0107 do rywalizacji o to, kt\u00f3ra szybciej zbierze w lesie dzban malin \u2013 a kt\u00f3rej si\u0119 to uda, ta zostanie \u017con\u0105 przystojnego grafa Kirkora, kt\u00f3ry wczoraj nieoczekiwanie zawita\u0142 do ich chaty. Kt\u00f3rej przypadnie w udziale to szcz\u0119\u015bcie?<\/em><\/p>\n\n\n\n Dalej rozwijaj kolejne punkty. Pami\u0119taj przy tym o kilku wa\u017cnych zasadach<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Kiedy\u015b w szko\u0142ach m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o opowiadaniach tw\u00f3rczych, \u017ce to \u201etemat wolny\u201d. Wolny, bo masz niemal nieograniczon\u0105 wolno\u015b\u0107 wyboru, co napisa\u0107. Temat narzuca tylko motyw przewodni, a dalej mo\u017cna ju\u017c pu\u015bci\u0107 wodze fantazji. Dobrze, tylko jak to zrobi\u0107?<\/p>\n\n\n\n Przede wszystkim musisz wiedzie\u0107, kim b\u0119d\u0105 bohaterowie i gdzie b\u0119dzie toczy\u0107 si\u0119 akcja. We\u017amy dla przyk\u0142adu takie wypracowanie: \u201eNapisz opowiadanie o spotkaniu Stasia i Nel z twoim ulubionym bohaterem literackim lub filmowym\u201d. Bohaterami maj\u0105 by\u0107 Sta\u015b i Nel z W pustyni i w puszczy<\/em>, a to oznacza, \u017ce akcja mo\u017ce dzia\u0107 si\u0119 w Afryce za czas\u00f3w powie\u015bciowych wydarze\u0144. Mo\u017ce, ale nie musi, bo \u2013 teraz masz samodzielnie wybra\u0107, z kim dzieci si\u0119 spotkaj\u0105. I mo\u017ce to by\u0107 ktokolwiek. Zbyszko z Krzy\u017cak\u00f3w<\/em>? Gandalf z Hobbita<\/em>? Muminek? A mo\u017ce Superman? Akcja mo\u017ce dzia\u0107 si\u0119 tak\u017ce w \u015bwiecie tej postaci. Teraz mo\u017cesz to posk\u0142ada\u0107 jak puzzle \u2013 Superman ratuje Stasia i Nel przed porywaczami? Sta\u015b i Nel spotykaj\u0105 w Afryce Muminka, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 na wakacje? A mo\u017ce zostaj\u0105 przeniesieni do \u015ar\u00f3dziemia przez Gandalfa, kt\u00f3ry potrzebuje wsparcia dla swojej wyprawy? Albo przez tunel czasoprzestrzenny przechodz\u0105 do \u015bredniowiecza i pomagaj\u0105 Zbyszkowi uratowa\u0107 Danu\u015bk\u0119? Takich po\u0142\u0105cze\u0144 mo\u017cesz wymy\u015bli\u0107, ile tylko dusza zapragnie.<\/p>\n\n\n\n Popatrzmy na inny cz\u0119sto spotykany typ opowiadania tw\u00f3rczego, czyli np.: \u201eNapisz opowiadanie o tym, co by si\u0119 wydarzy\u0142o, gdyby Kirkor od razu wybra\u0142 Balladyn\u0119\u201d. Czy zdarzy\u0142o ci si\u0119 czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 i w pewnym momencie pomy\u015ble\u0107, \u017ce autor kompletnie wszystko popsu\u0142, bo przecie\u017c bohater powinien post\u0105pi\u0107 inaczej? Dzi\u0119ki tego rodzaju tematowi mo\u017cesz napisa\u0107 dan\u0105 lektur\u0119 od nowa, oczywi\u015bcie w formie streszczenia \ud83d\ude09 A zatem Kirkor \u017ceni si\u0119 z Balladyn\u0105 bez konkursu i co dzieje si\u0119 dalej? Mo\u017cesz napisa\u0107 ca\u0142kiem przyjemn\u0105 ba\u015b\u0144 \u2013 Balladyna zabiera matk\u0119 i siostr\u0119 na zamek, z czasem zaczyna docenia\u0107 Kirkora i zakochuje si\u0119 w nim, Pustelnik zostaje kr\u00f3lem i wszyscy \u017cyj\u0105 d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. Albo mo\u017cesz stworzy\u0107 opowie\u015b\u0107 grozy \u2013 Balladyna zdobywa wielk\u0105 w\u0142adz\u0119 na zamku, przeci\u0105ga na swoj\u0105 stron\u0119 Alin\u0119, razem morduj\u0105 Kirkora i Pustelnika i zostaj\u0105 w\u0142adczyniami, kt\u00f3rych boi si\u0119 ca\u0142y \u015bwiat. Brzmi ciekawie, prawda? (Tylko nie przesad\u017a z wymy\u015blaniem horror\u00f3w, je\u015bli tw\u00f3j nauczyciel nie ma poczucia humoru!)<\/p>\n\n\n\n Wiesz ju\u017c, jak rozpracowa\u0107 temat opowiadania. Potrafisz wybra\u0107 bohater\u00f3w, \u015bwiat, w kt\u00f3rym b\u0119dzie toczy\u0142a si\u0119 akcja, masz poj\u0119cie, w jakich kierunkach mo\u017cesz poprowadzi\u0107 akcj\u0119. Teraz dobrze by\u0142oby to uporz\u0105dkowa\u0107, \u017ceby unikn\u0105\u0107 chaosu. Do tego za\u015b przyda si\u0119 plan dzia\u0142ania. Podobnie jak w opowiadaniu odtw\u00f3rczym, najpierw musisz uwzgl\u0119dni\u0107 wst\u0119p, rozwini\u0119cie i zako\u0144czenie<\/strong>. Popatrzmy.<\/p>\n\n\n\n Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 opowiada\u0144 tw\u00f3rczych to opowiadania zwi\u0105zane z jak\u0105\u015b lektur\u0105, w kt\u00f3rych b\u0119dziesz pisa\u0107 o jej bohaterach, a co za tym idzie, u\u017cywa\u0107 narracji trzecio osobowej (czyli form takich, jak: powiedzia\u0142, zrobi\u0142, pobieg\u0142, pomy\u015bla\u0142<\/em> itp.). Jest jednak jeszcze typ opowiadania, w kt\u00f3rym b\u0119dziesz pisa\u0107 o sobie i sam b\u0119dziesz narratorem<\/strong>. To takie wypracowania, jak np. \u201eMoje spotkanie z Ma\u0142ym Ksi\u0119ciem\u201d albo \u201eMoja podr\u00f3\u017c wehiku\u0142em czasu\u201d. Je\u015bli chodzi o spos\u00f3b budowy takiego opowiadania, obowi\u0105zuj\u0105 te same zasady, ale musisz pisa\u0107 w narracji pierwszoosobowej<\/strong> \u2013 powiedzia\u0142em, zrobi\u0142em, pobieg\u0142em, pomy\u015bla\u0142em<\/em> itp. Mo\u017ce to brzmie\u0107 np. tak: Przede mn\u0105 sta\u0142 najprawdziwszy wehiku\u0142 czasu! Wielki, l\u015bni\u0105cy, pobrz\u0119kuj\u0105cy, pogwizduj\u0105cy i czekaj\u0105cy, a\u017c go uruchomi\u0119. Niewiele my\u015bl\u0105c, zasiad\u0142am w ogromnym sk\u00f3rzanym fotelu kierowcy. Przed sob\u0105 mia\u0142am tarcz\u0119 z mn\u00f3stwem pokr\u0119te\u0142 i guzik\u00f3w do ustawiania czasu i miejsca wyprawy. Hmmm\u2026 Co chcia\u0142abym zobaczy\u0107 na w\u0142asne oczy? Przekartkowa\u0142am w my\u015blach podr\u0119cznik do historii. Ju\u017c wiem! Ustawi\u0142am na tarczy \u201e12.10.1492, Haiti\u201d. Jad\u0119 zobaczy\u0107 l\u0105dowanie Kolumba! Wehiku\u0142 zazgrzyta\u0142, zamigota\u0142…<\/em><\/p>\n\n\n\n Podczas pisania opowiadania czyha na ciebie jeszcze jeden haczyk. To stylistyka i j\u0119zyk<\/strong>. Nawet dobry pomys\u0142 mo\u017cna popsu\u0107 przez niestaranne opracowanie go. Dlatego zadbaj o to, aby tw\u00f3j tekst przyjemnie i \u0142atwo si\u0119 czyta\u0142o. Wa\u017cne s\u0105 nie tylko opisy i dialogi. Buduj napi\u0119cie<\/strong> \u2013 je\u015bli tego wymaga akcja, u\u017cyj s\u0142\u00f3w w rodzaju: nagle, wtem, znienacka. Przypilnuj te\u017c, by nie zmienia\u0107 czasu, w kt\u00f3rym piszesz<\/strong> \u2013 zazwyczaj w opowiadaniach u\u017cywa si\u0119 czasu przesz\u0142ego, wi\u0119c sprawd\u017a, czy nie wkrad\u0142 ci si\u0119 jaki\u015b kawa\u0142ek lub nawet pojedyncze czasowniki napisane czasem tera\u017aniejszym.<\/p>\n\n\n\n Zwr\u00f3\u0107 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na s\u0142ownictwo. Przede wszystkim nie powtarzaj si\u0119<\/strong>. Je\u017celi piszesz fragment opisu lub charakterystyki, unikaj konstrukcji z czasownikami by\u0142, mia\u0142<\/em><\/strong> \u2013 to bardzo \u017ale brzmi. Zamiast napisa\u0107: Mia\u0142a jasne w\u0142osy i niebieskie oczy. By\u0142a bardzo \u0142adna i mia\u0142a zawsze dobry humor<\/em> napisz np. By\u0142a to bardzo \u0142adna blondynka z niebieskimi oczami, zawsze w dobrym humorze.<\/em> Przyznasz, \u017ce brzmi lepiej? Podobnie w dialogach \u2013 je\u015bli kto\u015b co\u015b m\u00f3wi, wyrazisz to nie tylko form\u0105 powiedzia\u0142<\/em>; mo\u017cna napisa\u0107 np. rzek\u0142, stwierdzi\u0142, oznajmi\u0142, burkn\u0105\u0142, krzykn\u0105\u0142<\/em> itp. Uwa\u017caj te\u017c na powt\u00f3rzenia tego samego s\u0142owa<\/strong>, np. Alina mia\u0142a prawie pe\u0142ny koszyk malin. Balladyna prawie nie mia\u0142a malin w koszyku<\/em> \u2013 drugie zdanie lepiej napisa\u0107 tak: Balladyna nie zebra\u0142a prawie nic.<\/em><\/p>\n\n\n\n Po napisaniu ca\u0142ego tekstu zawsze przeczytaj ca\u0142o\u015b\u0107 uwa\u017cnie<\/strong> i zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, czy gdzie\u015b nie ma tego rodzaju potkni\u0119\u0107, kt\u00f3re wymagaj\u0105 poprawienia. Sprawd\u017a te\u017c ortografi\u0119 i interpunkcj\u0119!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie ma nic odkrywczego w stwierdzeniu, \u017ce aby napisa\u0107 opowiadanie, trzeba wiedzie\u0107, jak to zrobi\u0107. Ale kiedy ju\u017c wiesz w teorii, przychodzi czas na praktyk\u0119, czyli po prostu pisanie opowiada\u0144 w ramach \u0107wicze\u0144. Im wi\u0119cej takich wprawek wykonasz na luzie, w domu, w wolnej chwili, tym \u0142atwiej przyjdzie ci napisa\u0107 opowiadanie w szkole, jako prac\u0119 domow\u0105 czy na egzaminie.<\/p>\n\n\n\n Po\u0107wicz wymy\u015blanie bohater\u00f3w i temat\u00f3w do opowiada\u0144 tw\u00f3rczych \u2013 wypisz na kartce tytu\u0142y ulubionych film\u00f3w i ksi\u0105\u017cek, po pi\u0119\u0107 po lewej i po prawej stronie, i powymy\u015blaj najciekawsze lub najzabawniejsze sposoby po\u0142\u0105czenia ich ze sob\u0105. Albo wybierz pi\u0119\u0107 lektur lub film\u00f3w, zmie\u0144 przebieg jakiego\u015b kluczowego wydarzenia i napisz, jak potoczy\u0142aby si\u0119 dalej akcja. To nie tylko przydatne \u0107wiczenie, ale te\u017c rewelacyjna zabawa <\/p>\n\n\n\n Mo\u017cesz pisa\u0107 ca\u0142e opowiadania albo roz\u0142o\u017cy\u0107 temat na cz\u0119\u015bci pierwsze i \u0107wiczy\u0107 te elementy czy formy, kt\u00f3re sprawiaj\u0105 ci problem \u2013 np. same wst\u0119py albo dialogi. Warto te\u017c zaopatrzy\u0107 si\u0119 w odpowiednie pomoce edukacyjne, kt\u00f3re uporz\u0105dkuj\u0105 twoj\u0105 prac\u0119 i pozwol\u0105 ci sprawdza\u0107 swoje post\u0119py. Na rynku znajdziesz ksi\u0105\u017ck\u0119 Jak pisa\u0107<\/a> Wydawnictwa GREG, w kt\u00f3rej znajdziesz ca\u0142\u0105 potrzebn\u0105 teori\u0119 oraz bogaty zestaw zada\u0144, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wy\u0107wiczysz sw\u00f3j warsztat. Jest w niej nie tylko opowiadanie, ale te\u017c inne formy wypracowa\u0144, jak rozprawka czy przem\u00f3wienie, wi\u0119c przyda ci si\u0119 przy wielu okazjach.<\/p>\n\n\n\nPiszemy opowiadanie odtw\u00f3rcze<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Dla przyk\u0142adu masz napisa\u0107 takie wypracowanie: \u201eOpisz dzie\u0144 konkursu o dzban malin z Balladyny<\/em> Juliusza S\u0142owackiego\u201d. Najpierw przypomnij sobie w my\u015blach przebieg wydarze\u0144, a potem zapisz je w punktach<\/strong> \u2013 np. tak:<\/p>\n\n\n\n
\u2013 A mo\u017ce ty kochasz Kirkora? Bo je\u015bli tak, ale tak naprawd\u0119, to kto wie… mo\u017ce ci oddam ten dzbanek\u2026 Powiedz, siostrzyczko, jak to jest?<\/li>Jak napisa\u0107 opowiadanie tw\u00f3rcze?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
![\"Jak](\"https:\/\/www.greg.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/images\/jak-napisac-opowiadanie-tworcze.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nZaplanuj, nie id\u017a na \u017cywio\u0142<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Kolejne dni pobytu w Krakowie mija\u0142y spokojnie i nic nie zapowiada\u0142o, by nast\u0119pny z nich mia\u0142 wyr\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 czym\u015b szczeg\u00f3lnym. Jak co dzie\u0144, Sta\u015b wsta\u0142 wcze\u015bnie rano, got\u00f3w wybra\u0107 si\u0119 na obch\u00f3d okolicy i sprawdzi\u0107, czy nie pojawi\u0142y si\u0119 dzikie zwierz\u0119ta albo niebezpieczni ludzie. Nel jeszcze spa\u0142a. By\u0142o cicho i spokojnie \u2013 a\u017c tu przez cisz\u0119 przebi\u0142o si\u0119 jakby tupanie, sapanie i zadyszane pod\u015bpiewywanie, jakby kto\u015b zm\u0119czony, ale weso\u0142y zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do drzewa. Sta\u015b zdumia\u0142 si\u0119, a Nel obudzi\u0142a si\u0119 i usiad\u0142a na pos\u0142aniu.<\/em><\/li>
Nel d\u0142ugo jeszcze sta\u0142a na kraw\u0119dzi p\u0142askowy\u017cu i macha\u0142a na po\u017cegnanie Muminkowi, kt\u00f3rego zd\u0105\u017cy\u0142a bardzo polubi\u0107. Ma\u0142y go\u015b\u0107 te\u017c nieraz si\u0119 ogl\u0105da\u0142, a\u017c w ko\u0144cu znik\u0142 dziewczynce z pola widzenia. Dopiero wtedy odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 i posz\u0142a z powrotem do drzewa. Tymczasem w \u015brodku Sta\u015b, weso\u0142o pogwizduj\u0105c, pakowa\u0142 ich rzeczy. Ch\u0142opiec zaplanowa\u0142 ju\u017c jutrzejszy wyjazd w stron\u0119 obozowiska, kt\u00f3re wcze\u015bniej odwiedzi\u0142 Muminek, i nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 doczeka\u0107 spotkania. Nie w\u0105tpi\u0142 ani przez chwil\u0119, \u017ce oto dzi\u0119ki niespodziewanemu przybyszowi dobieg\u0142a ko\u0144ca ich tu\u0142aczka. Nigdy nie mo\u017cna traci\u0107 nadziei, bo nie wiadomo, jak i sk\u0105d przyjdzie ratunek w k\u0142opotach \u2013 pomy\u015bla\u0142.<\/em>Pisz\u0105c, pami\u0119taj o istotnej kwestii \u2013 wa\u017cniejsze od tego, jak d\u0142ugie opowiadanie napiszesz, jest to, czy b\u0119dzie ono ciekawe. Nie lej wody i nie pisz na si\u0142\u0119.<\/strong> Skup si\u0119 na wymy\u015bleniu kilku podstawowych moment\u00f3w akcji, ale niech b\u0119d\u0105 zaskakuj\u0105ce, interesuj\u0105ce, \u015bmieszne, straszne, by przyku\u0142y uwag\u0119 czytaj\u0105cego. Powinien odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce od pocz\u0105tku do ko\u0144ca mia\u0142e\u015b pomys\u0142 na tekst.<\/li><\/ul>\n\n\n\nOpowiadanie o sobie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Uwa\u017caj na s\u0142owa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u0106wiczenie czyni mistrza<\/strong><\/h2>\n\n\n\n