Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

75 Henryk Sienkiewicz, Quo vadis Elementy historyczne Quo vadis : – – postacie: Neron, Poppea, Petroniusz, Aulus Plaucjusz, Pomponia Grecyna, – – miejsca: starożytny Rzym z jego ulicami i budowlami, – – wydarzenia: Wielki Pożar Rzymu w 64 r., prześladowania chrześcijan, uczta na stawie Agryppy. CZAS I MIEJSCE AKCJI Akcja powieści rozgrywa się w I w. n.e., w latach 63–64, epilog zaś przypada na rok 68 (śmierć cesarza rzymskie‑ go – Nerona). Miejscem akcji większości wydarzeń powieściowych jest Rzym, a w nim dzielnice zamieszkane przez bogaczy, gdzie znaj‑ dują się: willa Petroniusza, dom Winicjusza, pałac Nerona, amfiteatr, Cyrk Nerona i jego ogrody; dzielnica biedoty – Zaty‑ brze. Niektóre wypadki mają miejsce wAncjum – miejscowości położonej nieopodal Rzymu. W powieści pojawiają się liczne nazwy ulic, placów, dzielnic i miejsc, np.: Wielki Cyrk, brama Janikulska, Karyny, źródło Merkurego, wzgórze Watykańskie, Via Partuensis, Forum Boarium, pole Kodetańskie, Kapitol, Kwirynał, Palatyn, Amfiteatr Pompejusza. Sienkiewicz stara się drobiazgowo oddać zarówno obraz miasta, jak i wnętrz budynków. W powieści znajdują się opisy pałacu Nerona i przepięk‑ nych willi rzymskich patrycjuszy (np. Petroniusza), a także mieszkań położonych w uboższych dzielnicach (np. dom Miriam). BOHATEROWIE Petroniusz (postać historyczna) Elegancki patrycjusz, nazywany arbiter elegantiarum (wzór wykwintności, dobrego smaku, wy‑ rocznia w sprawach mody), ma nieskazitelne maniery, jest doradcą samego Nerona w sprawach gustu, sztuki, zwłaszcza poezji i aktorstwa. Niegdyś Petroniusz był rządcą Bitynii. Z dystansem i ironią traktuje otoczenie, właściwie ocenia dzieła Nerona, ale schlebia cezarowi, potrafi pano‑ wać nad jego szaleństwem (komplementy pod adresem Cezara to dla niego rodzaj zabawy, kpiny z Nerona, który nie rozumie, że Petroniusz bawi się jego kosztem). Nikomu się nie podporządko- wuje. Bogaty, interesuje się sztuką, uwielbia piękno, ceni wygody i luksus, ma czterystu niewol- ników. Tolerancyjny, pomocny, inteligentny i przenikliwy. Zdaje sobie sprawę, że jest świadkiem upadku potęgi Rzymu, wie, że jego świat odchodzi w przeszłość. Nie znosi widoku krwi. MarekWinicjusz Młody patrycjusz, żołnierz, przyjaciel Petroniusza. Ideał męskiej urody: wysoki, harmonijnie zbu‑ dowany, muskularny, przystojny. Wesoły, towarzyski, chętnie bierze udział w ucztach Nerona, lubi towarzystwo kobiet, ale nie ceni miłości, dopóki nie spotyka Ligii. Początkowo nie kocha jej, a jedynie pożąda. Porywczy, skory do gniewu, niecierpliwy, oczekuje spełniania jego zachcia- nek. Pewny siebie, uważa się za niezwyciężonego. Początkowo nie rozumiał idei chrześcijańskich, buntował się przeciwko odrzuceniu swobodnego używania luksusów i uroków życia, przeciwko chrześcijańskiej skromności, umiarowi i czystości obyczajów, która wydawała mu się ogranicza- jąca i niepotrzebna, utrudniająca cieszenie się życiem i korzystanie z niego. Nie potrafił pojąć idei wybaczenia i miłości do każdego człowieka, gdyż wychowany był w świecie, gdzie należało ko- chać przyjaciół, ale wrogów nienawidzić i zabijać, a za krzywdy odpłacać zemstą. Po przyjęciu religii chrześcijańskiej Winicjusz staje się opanowany, spokojny, cierpliwy, skłonny do refleksji, myśli o Ligii jak o ukochanej kobiecie, nie jako o obiekcie pożądania. Zmienia się jego światopogląd – zaczyna inaczej myśleć o śmierci, ceni teraz prawość, dobroć, miłosierdzie, po- korę . Jest dobry i wyrozumiały dla swoich niewolników. Ligia Kallina Córka króla Ligów, rzymska zakładniczka, wychowana w domu Aulusa Plaucjusza i traktowana jak córka. Chrześcijanka. Ukochana Winicjusza. Jest niezwykle piękna i zgrabna. Ma różaną cerę i długie kręcone ciemne włosy. Cicha, skromna, mądra, wesoła, wśród swojej rodziny i przyjaciół czuje się swobodnie, wśród obcych jest nieśmiała i skrępowana. Ligia jest dobrą, uczciwą, szla‑ chetną dziewczyną, uosobieniem piękna i niewinności. Jest chrześcijanką, spełnia wszystkie za‑ łożenia swej religii: jest pokorna, uległa, posłuszna wobec nakazów apostołów, dobra dla innych, umie przebaczać nawet wrogom. Ligia głęboko wierzy w Boga i ufa mu. Pokochała Winicjusza miłością szczerą i czystą od pierwszej chwili, gdy poznała go podczas jego pobytu w domu Au- lusa Placjusza i Pomponii Grecyny. WYJAŚNIENIE TYTUŁU Quo vadis to po łacinie „dokąd idziesz?”. Według legendy takie pytanie zadał św. Piotr, uciekający z Rzymu z powodu prześladowań chrześcijan, Chrystusowi spotkanemu na drodze. Jezus odpowiedział: Gdy ty opuszczasz lud mój, do Rzymu idę, by mnie ukrzyżowano po raz wtóry . Wtedy św. Piotr zawrócił i wkrótce został ukrzyżowany. Na pamiątkę tego wyda‑ rzenia nieopodal dawnej bramy Kapeńskiej wzniesiono kapliczkę, nad drzwiami której widnieje napis „Quo vadis, Domine?”.