Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

84 EPIKA – – Epilog Neron wraca do Rzymu. Buntują się legie galijskie pod wodząWindeksa. Do buntu przyłączają się legie stacjonują‑ ce w Hiszpanii. Neron bawi się – gra, śpiewa, wydaje uczty. Galba zostaje okrzyknięty cezarem. Wyzwoleńcy pragną jeszcze ratować Nerona, zmuszają go do ucieczki, ale już jest za późno. Neron, przy pomocy sług, popełnia samobójstwo. Ginie w przekonaniu, że świat traci wybitnego artystę. Wier‑ na Akte spala jego ciało na stosie pogrzebowym. NAJWAŻNIEJSZEWĄTKI – – Miłosny – miłość Ligii i Winicjusza – to przykład miłości szczęśliwej, spełnionej, która dojrzewa. Początkowo Winicjusz tylko pożądał Ligii, chciał ją mieć. Dopiero pod wpływem chrześcijan poznał, czym jest prawdziwa miłość, poznał głębię tego uczucia. Miłość Eunice i Petroniusza – to również miłość spełniona. Niewolnica pokazała Petroniuszowi, jak bardzo go kocha, wzruszyła go swoim oddaniem, przez co nauczyła go cenić prawdziwe uczucie. – – Historyczny – dzieje Rzymu za czasów Nerona. Powieść opowiada o czasach upadku starożytnego Rzymu i narodzin chrześcijaństwa, prześladowaniach. W powieści występują bohaterowie historyczni, miejsca, wydarzenia. – – Społeczny – przekrój przez różne warstwy społeczne Rzymu. Powieść przedstawia dwór cesarski, środowisko patrycju‑ szy, ubogi lud, pierwszych chrześcijan – doskonale obrazuje tygiel, jakim był ówczesny Rzym. – – Obyczajowy – dotyczywierzeń, zwyczajów Rzymian i chrześcijan. Powieść dzięki ukazaniu zepsucia dworu Nerona i czy‑ stego moralnie środowiska chrześcijan doskonale obrazuje różnice światopoglądowe wśród Rzymian i chrześcijan. Kon‑ trast uwypukla inne podejście do życia, miłości, śmierci. – – Religijny – życie chrześcijan, dzieje świętych Piotra i Pawła. Powieść przedstawia tragiczne dzieje pierwszych chrześci‑ jan, ich prześladowanie, męczeńską śmierć. PROBLEMATYKA – – Walka dwóch kultur RZYM – POGANIE CHRZEŚCIJANIE Poganie w powieści: Petroniusz, Neron, Poppea, Eunice. Chrześcijanie w powieści: Pomponia Grecyna, Ligia, Akte, Miriam, św. Piotr, św. Pa‑ weł, Ursus, Kryspus, Glaukus. Nawróceni: Winicjusz, Chilon. Rzym ma wypracowane wzorce kulturowe i  duże osią- gnięcia cywilizacyjne (akwedukty, łaźnie, sieć bitych dróg, sprawną administrację i system podatkowy). Na rzymskich placach i ulicach kłębi się wielojęzyczny tłum. Reprezento‑ wane są wszystkie plemiona i rasy ludzkie znane ówcze‑ snemu światu. Togi obywateli rzymskich (tylko oni mieli prawo je nosić) mieszają się z płaszczami i strojami ludzi ze wszystkich zakątków świata, z ubiorami niewolników i wy‑ zwoleńców. Chrześcijaństwo dopiero się rodzi. Akcja powieści zaczyna się w trzydzieści lat po śmierci Chrystusa. Żyją jeszcze lu‑ dzie, którzy byli świadkami Jego działalności. Chrześcijanie różnią się między sobą podejściem do nauki Chrystusa – Kryspus prezentuje stanowisko doktryner‑ skie, wręcz nieludzkie, wymaga całkowitego oddania się Bogu. Piotr z kolei jest pełen miłości i wybaczenia. Rzymianie wyznają swoich bogów, ale są gościnni dla cu‑ dzych, tolerują inne wyznania, kulturę, obyczaje. Oddają cześć rzymskiej Junonie i egipskiej Izys, Zeusowi i Baalowi, tolerują Żydów z ich bogiem, Jahwe. Tyle, że te religie mają za sobą kilkaset czy nawet kilka tysięcy lat tradycji, zosta‑ ły dobrze poznane i zaakceptowane, nie wzbudzają lęku. Chrześcijanie ukrywają się ze swoją wiarą, ich potajemne spotkania, ich nauka, zgodnie z którą wkrótce ma nastą‑ pić koniec świata, po którym tylko oni zostaną zbawieni, a reszta ludzkości skazana na wieczne męki, ich odraza do zabaw uważanych za przyzwoite i godziwe, izolowanie się od społeczności – zjednują im opinię sekty niebezpiecz‑ nej, nieprzyjaciół rodzaju ludzkiego, wrogów wszelkiej ra‑ dości. Te nieprzychylne przekonania z kolei powodują, że chrześcijanie swoje obrzędy utrzymują w tajemnicy. Świat pogański jest światem bogatych. W powieści repre‑ zentuje go dwór Nerona i oczywiście sam cezar. To świat lenistwa, wyrafinowanych przyjemności, uczt, pięknych kobiet, drogocennych przedmiotów i tkanin. Patrycjusz rzymski mieszka w pięknej willi z ogrzewaniem, dysponuje znacznymmajątkiem i żyjewygodnie, wyniesiony ponad co- dzienne troski, o dobre samopoczucie pana troszczy się fa- milia złożona z niewolników (od kilkudziesięciu do kilkuset). Świat chrześcijański jest światem ludzi biednych. Nauka Chrystusa znalazła największy oddźwięk wśród mieszkań‑ ców Zatybrza i Subury – ludności napływowej, nędzarzy, robotników portowych, zbiegłych niewolników. Oni nie byli obywatelami rzymskimi. Byli masą budzącą pogardę, jeże‑ li już ktoś z patrycjatu dostrzegł ich istnienie. Oczywiście wśród wyznawców nowej wiary jest i Pomponia Grecyna, i grupa zamożnych Rzymian, ale wówczas to są wyjątki. Zderzenie tych dwóch kultur, różniących się niemal pod każdymwzględem, musiało wywołać problemy. Chrześcijaństwo szybko rosło w siłę, zdobywało coraz większe rzesze wyznawców, umacniało się, wzbudzając niepokój we władzach Rzy‑ mu i mieszkańcach. Historia pokazała jednak, że nie znalazła się siła, przed którą wyznawcy Chrystusa mogliby się ugiąć.