Dziady

UPIÓR 1 Serce usta³o, pierœ ju¿ lodowata, Œciê³y siê usta i oczy zawar³y; Na œwiecie jeszcze, lecz ju¿ nie dla œwiata! Có¿ to za cz³owiek? — Umar³y. Patrz, duch nadziei ¿ycie mu nadaje, Gwiazda pamiêci 2 promyków u¿ycza, Umar³y wraca na m³odoœci kraje Szukaæ lubego oblicza. Pierœ znowu tchnê³a, lecz pierœ lodowata, 0[10] Usta i oczy stanê³y otworem, Na œwiecie znowu, ale nie dla œwiata; Czym¿e ten cz³owiek? — Upiorem. Ci, którzy bli¿ej cmentarza mieszkali, Wiedz¹, i¿ upiór ten co rok siê budzi, Na dzieñ zaduszny mogi³ê odwali I  d¹¿y pomiêdzy ludzi. A¿ gdy zadzwoni¹ na niedzielê czwart¹ 3 , Wraca siê noc¹ opad³y na sile, Z piersi¹ skrwawion¹ 4 , jakby dziœ rozdart¹, 0[20] Usypia znowu w mogile. Pe³no jest wieœci o  nocnym cz³owieku, ¯yj¹, co byli na jego pogrzebie; S³ychaæ, i¿ zgin¹³ w m³odocianym wieku, Podobno zabi³ sam siebie. Dziady — Upiór 5 Zmar³y – cechy Upiór – cel powrotu do œwiata ¿ywych Upiór – cechy Upiór – czas przebywania wœród ¿ywych Upiór – samobójcza œmieræ 01 tytu³ — patrz str. 9 oraz Opracowanie str. 238–239. 02 gwiazda pamiêci — wg prof. Stanis³awa Pigonia jest to gwiazda Wenus, pierwsza, która staje siê widocz­ na na horyzoncie po zachodzie s³oñca. Nazwana przez poetê gwiazd¹ nadziei, bo z nadejœciem ciem­ noœci pierwsza blaskiem swym zapowiada ich pokonanie. Oznaczaj¹c pocz¹tek nocy, przywo³ywa³a tak¿e — wed³ug wierzeñ ludowych — duchy powracaj¹ce, upiory, przywraca³a im pamiêæ przejœæ ziem­ skich. Znany by³ w wierzeniach ludowych poci¹g upiorów do œwiat³a ksiê¿ycowego, czy do gwiazd [wg Objaœnieñ w wydaniu tzw. Narodowym z roku 1948, str. 445]. 03 na niedzielê czwart¹ — na czwart¹ po Zaduszkach (pocz¹tek adwentu). 04 z piersi¹ skrwawion¹ — jest to najprawdopodobniej aluzja do samobójczej œmierci (w czêœci IV Dzia­ dów Gustaw pope³ni takie sym j¹c pierœ sztyletem).