Sąd Ozyrysa

Krótkie opracowanie Krótko o utworze Sąd Ozyrysa to powiastka filozoficzna , będąca jednocześnie satyrą , humoreską . Henryk Sienkiewicz napisał w komentarzu do tytułu, że jest to przekład staroegipskiego tekstu, choć w rzeczywistości został on stworzony przez autora w celu ośmieszenia carskiego aparatu władzy . Sytuacja przedstawiona w utworze ukazuje dwie uosobione negatywne Idee – Głupotę i Niegodziwość , które spierają się o to, która z nich ma prawo zabrać do swoich zaświatów duszę zmarłego Psunabudesa . Obie roszczą sobie do niej prawo, przedstawiając argumenty świadczące o ich wpływie na życie ministra. Spór, jak wynika to z egipskiej tradycji, ma rozstrzygnąć Ozyrys . Okazuje się jednak, że władca wszystkich bogów egipskich potrze- buje pomocy trzeciej Idei  – Mądrości. Proces sądzenia ujawnia, jakim człowiekiem był Psunabudes. Próbował zmusić ludzi, znajdujących się pod panowaniem faraona, żeby stali się Egipcjanami, niezależnie od tego, jakiej byli narodowości. O ich przynależności do państwa miały świadczyć noszone na głowach egipskie czepki. Psunabudes łatwo jednak zwalniał z tego obowiązku ludzi, którzy wręczali mu łapówki, co – jak mówi Mądrość – było normą w tamtych czasach. Wszystkie wprowadzane przez niego reformy zamiast pomagać, szkodziły – nie dokonywał głębokich zmian w państwie, zatrudniał posłusznych głupców jako urzędników. Ozyrys waży „zasługi” Głupoty i Niegodziwości, ale okazuje się, że jedna i druga miały taki sam wpływ na Psunabudesa . Nie mogąc opowiedzieć się po żadnej ze stron, Ozyrys postanawia odesłać ministra z powrotem do świata żywych , gdzie ma pozostać aż do końca czasów. Psunabudes jest witany w Egipcie z wielkim entuzjazmem. W rzeczywistości Sienkiewicz chciał pokazać realia państwa znajdu- jącego się pod władaniem cara . Główny bohater, Psunabudes ( samo imię znaczące, pochodzi od związku frazeologicznego „psu na budę”  – coś nieprzydatnego, niepotrzebnego), symbolizuje rządy carskie. Widzimy tu więc próbę rusyfikacji, pozorne reformy działające na szkodę państwa . Jednocześnie entuzjastyczne powitanie Psunabudesa może sugerować, że ludzie łatwo podporządkowują się naciskomwładzy, przyzwyczajają się, a trudniej zaakceptować im zmiany . Dzięki stylizacji i zabiegom autora