Matura - geografia - repetytorium maturalne

Strefowość środowiska przyrodniczego na Ziemi 432 KLIMAT GLEBA FORMACJA ROŚLINNA klimat podzwrotnikowy morski gleby cynamonowe, terra rossa (gleba czerwona) makia klimat umiarkowany ciepły morski lub przejściowy gleby brunatne i płowe las liściasty lub mieszany klimat umiarkowany ciepły kontynentalny czarnoziemy step klimat umiarkowany chłodny bielice tajga klimat okołobiegunowy subpolarny gleby tundrowe tundra klimat okołobiegunowy polarny gleby inicjalne pustynia lodowa pustynia lodowa tundra tajga las mieszany las liściasty step makia półpustynia pustynia las podrównikowy wilgotny las równikowy Wszystkie powyższe elementy zostały opisane we wcześniejszych rozdziałach. Wpływ astrefowych czynników przyrodniczych na modyfikowanie zjawisk strefowych na Ziemi Nie tylko energia słoneczna jest źródłem procesów przyrodniczych. Istnieje wiele innych czynników, któ­ re sprawiają, że pewna regularność w strefowości zostaje zaburzona. Stąd na Ziemi występują też zjawiska astrefowe, nie powiązane z szerokością geograficzną. Do czynników astrefowych zalicza się: y y rozmieszczenie wielkich lądów i mórz (klimat morski i kontynentalny, monsuny) y y geologiczne procesy endogeniczne (np. wulkanizm – zmiana temperatury, składu chemicznego atmo­ sfery po erupcji, gleby wulkaniczne) y y rzeźba terenu, góry na Ziemi – gleby górskie, klimat górski, bariera dla wilgotnego powietrza znad morza, np. pustynie w środkowej Azji) y y wysokość n.p.m. – klimat górski – zmiana parametrów pogody wraz z wysokością y y rodzaj skał budujących podłoże (gleby, np. mady, rędziny, gleby wulkaniczne) y y ciepłe i zimne prądy morskie (wpływ na klimat terenów przyległych, np. wyższa lub niższa temperatura niż wynika to z szerokości geograficznej) y y szata roślinna (gleba uzależniona od roślinności, klimat lokalny w lesie) y y działalność człowieka (zanieczyszczenia wpływające na temperaturę, wylesianie wpływające na wilgot­ ność powietrza itd.). Czynniki te mogą powodować odmienny przebieg stref na półkuli północnej i południowej (np. rozkład lądów powoduje, że na półkuli południowej nie ma strefy tajgi).