Matura - język polski - egzamin ustny - 2023

Pozytywizm 122 Eliza Orzeszkowa Gloria victis Pytanie 2 Przyroda jako świadek historii. Omów zagadnienie na podstawie utworu Gloria victis Elizy Orzeszkowej. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. Wstęp Natura jest elementem często pojawiającym się w utworach literackich. Czasem stanowi je- dynie tło dla wydarzeń, pokazując przestrzeń, w której się odbywają, innym razem może stać się peł - noprawną bohaterką i czynnie wpływać na fabułę utworu. Bywa poddawana personifikacji, otrzymu- jąc ludzkie cechy i wrażliwość. Teza Przyroda dzięki swej nieprzemijalności staje się często świadkiem wydarzeń historycznych i pamięta je dłużej niż ludzie. Argumentacja z Glorii victis E. Orzeszkowej Tematem noweli Elizy Orzeszkowej Gloria victis jest powstanie styczniowe i jego bohatero- wie. Od tych wydarzeń minęło już prawie pięćdziesiąt lat, ale przyroda, która była ich świadkiem, wszystko zapamiętała . Długowieczne drzewa, które dawały schronienie powstańcom, budującym wśród nich swój obóz, rosną nadal i potrafią opowiedzieć o tym, co widziały pół wieku wcześniej. Są świadome wagi wydarzeń , gdyż same znają inne, jeszcze wcześniejsze historie, jak na przykład boha- terska obrona wąwozu Termopile przez Leonidasa i jego Spartan. Wiedzę o tych zdarzeniach otrzyma- ły od swych praprzodków. Natura obserwuje, zapamiętuje wydarzenia i przekazuje je kolejnym po - koleniom . Drzewa w noweli opowiadają wiatrowi historię oddziału powstańców. Dąb i świerk mówią o odbytych walkach z Rosjanami, opisują bohaterstwo i poświęcenie Romualda Traugutta. Brzoza opi- suje młodych powstańców, zwłaszcza intelektualistę Marysia. Drzewa podkreślają swój współudział i zaangażowanie w walkę po stronie Polaków, którym dały miejsce na obóz, dostarczyły materiału na budowę schronienia dla rannych oraz pomagały w bitwie, umożliwiając organizowanie pułapek. Po- ruszone poświęceniem bohaterów, nierówną walką i okrucieństwem zaborców, którzy nie cofnęli się nawet przed dobijaniem rannych, pragną oddać wojownikom hołd, którego nie otrzymali oni od lu - dzi . Powstańcy spoczywają w anonimowej mogile, którą zdobi tylko jeden maleńki krzyż, który posta- wiła tam Anielka, siostra Marysia i ukochana innego powstańca – Jagmina. Jest to symbolem krucho- ści ludzkiej pamięci o wielkich czynach. Przyroda postanawia je upamiętnić na zawsze. Wiatr, który poznaje całą historię, zamierza roznieść ją po świecie. Zapewni nieśmiertelność bohaterom i odda im cześć, wykrzykując piękne słowa „gloria victis”, czyli „chwała zwyciężonym”. Motyw: y y NATURA y y PAMIĘĆ