Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 4-6

LEGENDY Wiadomości o legendach ZAPAMIĘTAJ Legendy to opowieści związane z historycznymi postaciami, zdarzeniami i miej‑ scami, charakterystyczne dla danego kraju, miasta czy regionu. Występują w nich elementy fantastyczne, cudowne wydarzenia i postaci, często wśród bohaterów występują święci albo Bóg czy Jezus. Najczęściej wyjaśniają powstanie kraju, rzeki, jeziora, jakiegoś miejsca, opowiadają o założeniu miast, budowie ważnych budyn- ków, dokonaniach i pochodzeniu królów, rycerzy itp. Elementy fantastyczne w legendach sprawiają, że wydają się one podobne do baśni, ale trzeba pamiętać, że legendy nawiązują do historii kraju, z którego się wywodzą, i opowia- dają o realnie istniejących miejscach oraz postaciach w większości potwierdzonych histo- rycznie. Początkowo ludzie przekazywali je sobie ustnie, dopiero później zostały zapisane, dlatego wiele z nich ma różne wersje (np. legenda o syrence i założeniu Warszawy). Legenda to opowieść, która przedstawia postaci historyczne lub uważane za takie albo opowiada o  początkach krajów, miast czy znanych miejsc. Każdy kraj ma swoje legendy. Istnieją też legendy dotyczące poszczególnych miast, jezior, gór czy nawet budowli – kościo- łów lub zamków. Wiele z nich przekazuje też ważne, uniwersalne prawdy dotyczące tego, co jest dobre, a co złe. Legenda o Bazyliszku uczy nas, że ciekawość i chciwość mogą się źle skończyć, a także, że należy słuchać starszych i mądrzejszych. Złota kaczka poucza, że nie można stać się boga- tym inaczej niż dzięki własnej pracy oraz że bogactwo nie daje szczęścia, jeżeli człowiek nie dzieli się nim z potrzebującymi. Z kolei legendy o Lechu, Czechu i Rusie oraz o Piaście Kołodzieju opowiadają o początkach państwa polskiego i założeniu pierwszej królewskiej dynastii – Piastów. Lech, Czech i Rus to postacie legendarne, czyli takie, które być może istniały. Są wspomniane w dawnych kronikach, ale nie mamy poświadczających to źró‑ deł historycznych. Smok wawelski to legenda związana z Krakowem, która wyjaśnia, skąd się wzięła popularna do dziś wśród turystów Smocza Jama w skale pod Wawelem. Syrena udziela odpowiedzi na pytanie, dlaczego w herbie naszej stolicy znajduje się wizerunek syreny. Przykładem legendy opowiadającej o realnych postaciach jest opowieść o królo‑ wej Jadwidze, która była żoną sławnego władcy, Władysława Jagiełły. BAZYLISZEK STRESZCZENIE Dawno temu w Warszawie, na ulicy Krzywe Koło, w przepastnych lochach jednej z kamienic, żył okrutny potwór zwany bazyliszkiem. Przypominał wielkiego koguta z wężowym ogonem i dużymi, wyłupiastymi oczami. Swym straszliwym wzrokiem Pewniak na teście Pewniak na teście