Leksykon lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 4-6

Lektury obowiązkowe 209 Katarynka Katarynka Wyjaśnienie tytułu utworu Tytuł utworu wskazuje na rekwizyt, o którymwspomina się na początku i który odegrał znaczącą rolę w przemianie bohatera na końcu , dzięki niej także niewidoma dziewczyn- ka zapewne będzie znów zdrowa. Katarynka jest motywem wiążącym cały utwór, spajają- cym go, jest prawie bohaterem utworu, wpływającym na zmianę postawy głównego bohate- ra, pana Tomasza. Taki rekwizyt często określa się jako sokoła noweli * . Katarynka to także symbol stylu życia pana Tomasza . Codziennie wykonywał on te same czynności, chodził tymi samymi ulicami, zaglądał do tych samych sklepów. Jego życie stało się monotonne, wszystko można było przewidzieć – jak w katarynce, która odgrywa wciąż te same melodie. Być może pan Tomasz nie znosił katarynek właśnie dlatego, że podświadomie nie lubił własnego życia. Kiedyś był przecież energiczny, cieszył się życiem, a stał się aż nazbyt spo- kojnym, nieoczekującym żadnych zmian i nowości człowiekiem. Bohaterowie ► Pan Tomasz – mecenas (adwokat) na emeryturze, zajmujący eleganckie mieszkanie. Bardzo systematyczny, zorganizowany, dokładny. Znawca sztuki, muzyki, otaczający się pięknymi przedmiotami, dbający o elegancję i wygodę swojego domu. Człowiek wiodący uregulowany tryb życia, łagodny i życzliwy, ale raczej obojętny wobec świata i jego spraw, nie okazuje uczuć, nade wszystko ceni sobie spokój. Miłuje sztukę, muzy- kę, obrazy, teatr, ale nie emocjonuje się nimi, tylko ze spokojem smakuje. Jest starym kawalerem, nie założył rodziny, chociaż w młodości miał taki zamiar, ale go porzucił. Jego słabością jest nienawiść do katarynek. Gdy ktoś ze złośliwości i dla żartu wysłał mu pod okna kataryniarza, pan Tomasz rozchorował się z gniewu. A dowiedziawszy się, kto to był, wyzwał go na pojedynek. Stróżowi Kazimierzowi w kamienicy płaci dziesięć złotych za to, by nie wpuszczał na podwórko kataryniarzy. Dopiero na widok szczęścia niewidomej dziewczynki tańczącej przy okropnych, hałaśliwych dźwiękach kataryn- ki uświadamia sobie, co jest w życiu ważne, przełamuje swoją dobrowolną izolację od innych ludzi i postanawia zająć się losem chorego dziecka. ► Niewidoma dziewczynka – około ośmioletnia, straciła wzrok po chorobie, gdy miała sześć lat. Początkowo wierzyła, że będzie widziała, ale potem stopniowo zapominała, jak wygląda świat wokół niej, i zaczęła pojmować go innymi zmysłami. Mimo kalectwa była pogodnym dzieckiem, lubiła się bawić lalkami, wychodzić z domu. Odznaczała się ciekawością: interesował ją każdy dźwięk, wkrótce okazało się, że w ten sposób na- uczyła się „dostrzegać” wszystko, co się dzieje wokół niej. Była bardzo spostrzegawcza i chętnie uczyła się nowych rzeczy. Najbardziej cieszyły ją wizyty na strychu, gdzie było ciepło i mocno świeciło słońce, wtedy dziewczynce wydawało się, że dostrzega różnicę oświetlenia i był to dla niej dzień, w wilgotnej i ciemnej piwnicy czuła się zaś jak w nocy. Niestety, w nowym domu nie wolno jej było nigdzie chodzić, więc cały czas siedziała przy oknie. Była smutna i apatyczna. Przeprowadzka odebrała jej wszystko, do czego * Sokół noweli – pojęcie oznaczające najważniejszy motyw, przedmiot, zdarzenie, mający często znaczenie sym- boliczne, wokół którego zorganizowana jest akcja noweli. Pochodzi od tytułu noweli Giovanniego Boccaccia Sokół (wchodzącej w skład zbioru Dekameron ), uważanej za arcydzieło kompozycyjne gatunku, w której takim rekwizytem jest właśnie tytułowy sokół. Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście