Powtórka z literatury - szkoła podstawowa - klasy 1-3

14 WIERSZE Tematem wiersza jest pośpiech towarzyszący człowiekowi codziennie, ciągły brak czasu. Współczesny człowiek ciągle się spieszy: do szkoły, do pracy, do auto- busu, na obiad… Na nic nigdy nie ma czasu. Przegapia w ten sposób wspaniałe widoki, odczucia, tracąc wiele przyjemnych chwil. Nie umie cieszyć się drobnymi sprawami: lodami, żółtymi motylami na łące, chmurami na niebie czy długą kąpielą w wannie. Tych zwykłych chwil żal dziecku. Może dorośli powinni zwolnić tempo w oszałamiającym pościgu za pieniędzmi, karierą, szczęściem? Wiersz składa się z dwóch zwrotek. Po każdej z nich występuje jedno zdanie. Pierwsza zwrotka zawiera 8 wersów (linijek). Każdy wers zaczyna się słowem „ Szybko (…) ” , a kończy wykrzyknikiem. Druga zwrotka to jedno długie zdanie, podzielone na 10 wersów, w którym osoba mówiąca wymienia czynności, które chciałaby zrobić, gdyby było jej wolno. Układ rymów jest stały: aa bb cc. Występują rymy dokładne: czeka – ucieka , hałasu – czasu , z góry – chmury oraz niedokład- ne: wstawaj – kawa , kałuże – dłużej . TRÓJKĄTNA BAJKA Podmiot liryczny – nieokreślona osoba – opowiada wwierszu bajkę. Wpierwszej części jest to bajka „trójkątna”. W trójkątnym zamku żył król, który władał pań- stwem, gdzie wszystko było trójkątne (korona, tron, wieża, pałac, a nawet rycerze). Zdarzyło się raz, że dworzanie przynieśli mu na śniadanie coś niezwykłego – okrą- głe jajko. Królowi tak się spodobał kształt okręgu, że rozkazał, by wszystko w jego państwie z trójkątnego przerobiono na okrągłe. I tak z trójkątnej zrobiła się bajka okrągła. Król w wierszu mówi: „ Toż to prawdziwa bajka!/ Pomyśleć, że na świecie/ są takie cudne jajka!” . Bajką było dla niego coś, czego nie znał, co było dla niego nowe. Dzięki nowemu kształtowi król zmienił swój sposób patrzenia na świat, jego spojrzenie stało się szersze, bardziej oryginalne. Uwaga: wyrazy „ trójkątna” i „ okrągła” są wierszu zapisane drukowanymi litera- mi, by zwrócić na nie uwagę czytelnika. Wiersz jest złożony z 4 strof, liczą one różną ilość wersów: 12, 8, 23, 3. Wpierwszej strofie wszystkie wersy liczą po 7 sylab, rytm jest powolny, ale bardzo regularny, jak wprawdziwej baśni opowiadanej na dobranoc; opowiedziano tu o trójkątnymkróle- stwie. Wdrugiej strofie rytm zostaje zaburzony: dwa ostatnie wersy liczą odpowied- nio: 4 i 3 sylaby – to jest sygnał, że coś się stanie. W trzeciej strofie wersy mają różną ilość sylab – ona jest najbardziej nieregularna, by oddać zamieszanie spowodowane wielkimi zmianami w królestwie. Ostatnia zwrotka liczy odpowiednio: 10, 6, 6 sylab. Występują tu rymy: bajka – jajka , wieży – rycerzy . Są to zwykle rymy przeplatane.