Repetytorium maturzysty - biologia

Systematyka fenetyczna (numeryczna) dąży do ustalenia inwentarza (spisu) możliwych do pomiaru lub jakościowej oceny (obecność/brak) cech organizmów bez dociekania ich po­ krewieństwa. Duża liczba cech służy do matematycznego wyliczenia stopnia podobieństwa. Taksony najbardziej podobne łączone są w grupę. Nie są uwzględniane skamieniałości, moż­ na na nich ocenić tylko część cech. Klasyczna taksonomia ewolucyjna łączy ze sobą podejście filogenetyczne i fenetyczne. Za główne kryterium porządkowania organizmów uznaje pokrewieństwo. Dystans wyliczony metodami matematycznymi na podstawie cech jest tu jedną ze wskazówek, ale nie jedynym kryterium decyzji. Ź ród ł a w i e d z y o pokr ew i e ń s tw i e organ i zmów Narządy homologiczne Narządy analogiczne (podobne z wyglądu) wspólne pochodzenie pełnią tę samą funkcję te same listki zarodkowe różne pochodzenie (inne listki zarodkowe) dywergencja (ewolucja rozbieżna) konwergencja (ewolucja zbieżna) • taki sam plan budowy • różnią się budową zewnętrzną • pełnią odmienne funkcje, np. kończyny górne człowieka, płetwa delfina, skrzydło nietoperza, skrzydło ptaka • Przekształcone pędy: kłącze paproci, cebula, bulwa ziemniaków • inne pochodzenie • zbliżona budowa, np. kończyna przednia kreta i odnóże przednie turkucia podjadka, oko głowonoga i oko ryby, kolce kaktusów i ciernie tarniny EWOLUCJA ROZBIEŻNA DYWERGENCJA – rozejście się linii ewo­ lucyjnych w związku z adaptacją do różnych środowisk i pełnionych funkcji EWOLUCJA ZBIEŻNA KONWERGENCJA – upodobnianie się budo­ wy całego ciała Narządy szczątkowe – wyrostek robaczkowy ATAWIZM – u pojedynczych osobników cecha, która nie występuje w gatunku Anatomia porównawcza to nauka badająca homologie pomiędzy przedstawicielami od­ ległych, choć spokrewnionych taksonów. Cechy i narządy homologiczne obserwujemy u róż­ nych taksonów, lecz zostały odziedziczone przez nie po wspólnym przodku. Mogą przybierać odmienny wygląd lub położenie. Przykładowe narządy i cechy homologiczne: • tarczyca kręgowców oraz endostyl niższych strunowców • zęby szczękowców i łuski plakoidalne rekina i pierwotnych ryb • pęcherz pławny ryb i płuca czworonogów • ciosy słonia i siekacze człowieka • kosteczki słuchowe ssaków oraz kości stawowa i kwadratowa gadów • struna grzbietowa lancetnika i krążki międzykręgowe u ssaków Anatomię porównawczą interesują szczególnie narządy szczątkowe , czyli niefunkcjonal­ ne; ewolucja nie działa „rozumnie i celowo”, dlatego jeżeli narząd nie przeszkadza, a nie jest używany, nie zachodzi jego całkowita eliminacja i zachowuje on archaiczną strukturę, pod­ czas gdy narządy intensywnie użytkowane poddane są wysokiej presji ewolucyjnej. Pewniak na teście Pewniak na teście 97 Systematyka jako nauka