Repetytorium maturzysty - geografia

13 MAPA JAKO ŹRÓDŁO INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ KIERUNKI ŚWIATA I SPOSOBY ICH WYZNACZANIA W TERENIE Główne kierunki świata: północ, południe, wschód i zachód wyznaczane są przez połu- dniki i równoleżniki. Dodatkowo wyznacza się kierunki pośrednie (NE, SE, NW, SW). Wybrane sposoby wyznaczania kierunków w terenie: 1) kompas lub busola (kompas to przyrząd do pomiaru i wyznaczania azymutów, busola wyposażona dodat- kowo w urządzenia celownicze i tarczę z naniesioną na nią skalą w stopniach lub tysięcznych) – aby wy- znaczyć w terenie kierunek północny, należy ułożyć przyrząd w położeniu poziomym, zwolnić igłę magnetyczną i tak długo nim obracać, aż północny biegun igły magnetycznej wskaże punkt N. Znając kierunek północny, bez pro- blemu można wyznaczyć pozostałe strony świata (gdy stoimy przodem na północ, za sobą mamy południe, po prawej stronie wschód, a po lewej zachód). 2) Gwiazda Polarna wskazuje kierunek północny – jest to najjaśniejsza gwiazda w gwiaz- dozbiorze Małego Wozu (szukamy Dużego Wozu, wyznaczamy w górę pięciokrotną odległość jego tylnych kół i tam znajduje się Gwiazda Polarna) 3) gnomon wbity w ziemię rzuca cień – najkrótszy (w południe słoneczne) wyznacza kieru- nek północny 4 ) mała wskazówka zegarka – kierujemy ją na Słońce, tworzy się kąt między tą wskazówką i godziną 12.00; dzielimy ten kąt dwusieczną – i to ona wskazuje nam kierunek: północ – południe (południe od strony Słońca) 5) mech rośnie po północnej stronie drzewa, kamienia itp. 6) mrowisko najczęściej zlokalizowane jest po południowej stronie drzewa, stok północny mrowiska jest stromy, południowy – łagodny 7) słoje przyrostu rocznego widoczne na ściętym pniu są w większej odległości od siebie od strony południowej – tam są większe roczne przyrosty drzewa 8) samotnie stojące drzewo ma koronę bardziej rozłożystą od strony południowej (jeśli nie wpływają na nie inne czynniki, np. stale wiejące wiatry). Azymut geograficzny – kąt zawarty pomiędzy kierunkiem północnym a kierunkiem przez nas okre- ślonym. Mierzymy go od kierunku północnego w prawo. MAPA JAKO ŹRÓDŁO INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ  SKŁADNIKI MAPY Mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej części (a także nieba lub ciała niebieskiego). • przedstawiony na płaszczyźnie, • w określonym zmniejszeniu (w skali), • z zachowaniem zasad odwzorowania, • przy użyciu znaków umownych. N (północ) NE E (wschód) SE S (południe) SW W (zachód) NW