Repetytorium - liceum/technikum - geografia - 2026

Kierunki świata i sposoby ich wyznaczania w terenie Główne kierunki świata: północ, południe, wschód i zachód wyznaczane są przez południ- ki i równoleżniki. Dodatkowo wyznacza się kierunki pośrednie (NE, SE, NW, SW). Wybrane sposoby wyznaczania kierunków w terenie: 1. Kompas lub busola (kompas to przyrząd do pomiaru i wyzna- czania azymutów, busola wyposażona dodatkowo w urządze- nia celownicze i tarczę z naniesioną na nią skalą w stopniach lub tysięcznych) – aby wyznaczyć w terenie kierunek północ- ny, należy ułożyć przyrząd w położeniu poziomym, zwolnić igłę magnetyczną i tak długo nim obracać, aż północny biegun igły magnetycznej wskaże punkt N. Znając kierunek pół- nocny, bez problemu można wyznaczyć pozostałe strony świata (gdy stoimy przodem na północ, za sobą mamy południe, po prawej stronie wschód, a po lewej zachód). 2. Gwiazda Polarna wskazuje kierunek północny – jest to najjaśniejsza gwiazda w gwiazdo- zbiorze Małego Wozu (szukamy Dużego Wozu, wyznaczamy w górę pięciokrotną odle- głość jego tylnych kół i tam znajduje się Gwiazda Polarna). 3. Gnomon wbity w ziemię rzuca cień – najkrótszy (w południe słoneczne) wyznacza kieru- nek północny. 4. Mała wskazówka zegarka – kierujemy ją na Słońce, tworzy się kąt między tą wskazówką i godziną 12.00; dzielimy ten kąt dwusieczną – i to ona wskazuje nam kierunek: północ – południe (południe od strony Słońca). 5. Mech rośnie po północnej stronie drzewa, kamienia itp. 6. Mrowisko najczęściej zlokalizowane jest po południowej stronie drzewa, stok północny mrowiska jest stromy, południowy – łagodny. 7. Słoje przyrostu rocznego widoczne na ściętym pniu są w większej odległości od siebie od strony południowej – tam są większe roczne przyrosty drzewa. 8. Samotnie stojące drzewo ma koronę bardziej rozłożystą od strony południowej (jeśli nie wpływają na nie inne czynniki, np. stale wiejące wiatry). 9. GPS (ang. Global Positioning System) to system nawigacji satelitarnej obejmujący całą kulę ziem- ską pozwalający na bardzo precyzyjne określenie współrzędnych geograficznych punktu oraz jego wysokości n.p.m. oraz ułatwiający nawigację w te- renie. Działa dzięki systemowi satelitów orbitują- cych wokół naszej planety, które wysyłają specjal- ne sygnały radiowe docierające do odbiorników na Ziemi (jeden odbiornik odbiera sygnały od co najmniej trzech najbliższych satelitów). Azymut geograficzny – kąt zawarty pomiędzy kierunkiem północnym a kierunkiem przez nas określonym. Mierzymy go od kierunku północnego w prawo. N (północ) NE E (wschód) SE S (południe) SW W (zachód) NW GPS – system satelitów wokół Ziemi Kierunki świata i sposoby ich wyznaczania w terenie 13