Repetytorium - liceum/technikum - historia - 2026

W Królestwie Polskim główne ośrodki przemysłowe skupione były w tzw. Zagłębiu Sta- ropolskim, Dąbrowskim (Huta Bankowa) oraz wokół Warszawy (przemysł metalowy) i Łodzi (cukrownictwo, włókiennictwo). W I połowie XIX w. sytuacja gospodarcza Kongresówki to po- lityka ministra skarbu Ksawerego Druckiego-Lubeckiego i Stanisława Staszica – dążyli do ob- niżenia ceł (zniesiono je w latach 1822–1832) oraz poprawy sytuacji ekonomicznej. W 1817 r. z inicjatywy Stanisława Staszica powstał Korpus Górniczy – przygotowujący kadrę do pra- cy w kopalniach, dający przywileje górnikom. W 1825 r. powstało Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, a w 1828 r. Bank Polski. Od połowy XIX w. rozpoczęły się modernizacja i industria- lizacja, wspierane przez rząd rosyjski. Głównymi dziedzinami rozwoju były: hutnictwo, prze- mysł lekki, maszynowy, elektrotechniczny, produkujące na rynek rosyjski. Równolegle miał miejsce eksport surowców i produktów rolno-spożywczych na zachód Europy. Na terenach Galicji, gdzie dominowała gospodarka rolna, miała miejsce „wysypowa” in- dustrializacja, obejmująca Śląsk Cieszyński, okręg Jaworzna, Zagłębie Borysławskie oraz Jasło. Brak kapitału oraz konkurencja z innymi ziemiami monarchii habsburskiej spowodowały jed- nak bardzo wolne tempo industrializacji. Przemysł galicyjski to rozwój żup solnych w Wielicz- ce i Bochni. Przemysł metalurgiczny rozwinięty był w Krakowie i Sanoku, włókienniczy w Biel- sku-Białej i Cieszynie. Rozwijały się pod względem wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego Doły Jasielsko-Sanockie (po wynalezieniu w 1853 r. lampy naftowej przez Ignacego Łukasie- wicza). W Galicji istniały też cukrownie, papiernie i gorzelnie. Społeczeństwo industrialne i jego charakterystyka Postępująca industrializacja, urbanizacja oraz likwidacja reliktów feudalizmu spowodo- wały głębokie przeobrażenia w strukturze społecznej. Arystokracja i szlachta, dotąd dominujące warstwy, utraciły monopol na władzę, szczegól- nie po wydarzeniach Wiosny Ludów (1848). Związane to było ze stopniowym ograniczeniem przywilejów ekonomicznych (m.in. uwłaszczenie w Europie Środkowo-Wschodniej) oraz silnymi powiązaniami z zachodnioeuropejską burżuazją. Jedynym państwem europejskim, w którym arystokracja i szlachta zachowały decydujące miejsce w strukturze społecznej, była Rosja. Najszybciej postępujące zmiany nastąpiły w obrębie burżuazji. Nie bez przyczyny wiek XIX nazwano „wiekiem burżuazji”. W wyniku procesów gospodarczych nastąpiło zróżnico- wanie tej warstwy na wielką burżuazję, klasę średnią i drobnomieszczaństwo. Pierwszą re- prezentowali wielcy przemysłowcy, bankierzy oraz właściciele domów handlowych. W skład klasy średniej wchodzili przedsiębiorcy, właściciele dużych sklepów, przedstawiciele wolnych zawodów oraz wyżsi urzędnicy. Ostatnią, drobnomieszczaństwo, stanowili drobni kupcy i przedsiębiorcy, właściciele kamienic oraz rzemieślnicy. Na skutek industrializacji oraz urbanizacji nastąpił dynamiczny rozwój proletariatu miej- skiego. Możliwość awansu społecznego oraz swoboda przemieszczania się powodowały ma- sowy przypływ ludności wiejskiej do miast. Z czasem wraz ze wzrostem liczebności klasy ro- botniczej rozpoczęła się walka o poprawę warunków pracy i ustawodawstwo socjalne. W jej efekcie na przełomie XIX i XX w. nastąpiła znaczna poprawa warunków bytowych robotników, Gospodarka i społeczeństwo w XIX wieku 304