Repetytorium - liceum/technikum - historia - 2026

Gospodarka w XX wieku Poglądy na gospodarkę protekcjonizm upowszechniony pod koniec XIX i na początku XX w.; polityka czynnego wspiera- nia rodzimej gospodarki przez państwo poprzez cła ochronne, inwestycje w prze- mysł rodzimy, zamówienia publiczne, ulgi podatkowe; powiązany z militaryzmem: interes państwa związany z interesem prywatnym; w okresie I wojny światowej dynamiczny rozwój protekcjonizmu; regulacje państwowe dotyczące charakteru produkcji i dystrybucji surowców, militaryzacja gospodarki: Wielka Brytania, Niem- cy, Francja, Rosja (tzw. kapitalizm państwowo-monopolistyczny); po wojnie służył regulacji dystrybucji oraz walce ze spekulacją, wprowadzanie cen maksymalnych, reglamentacja sprzedaży produktów; ochrona rynków: m.in. polsko-niemiecka woj- na celna (1925) interwencjonizm państwowy w USA znany pod nazwą New Deal; powszechny w latach wielkiego kryzysu gospo- darczego i związany z fiaskiem polityki protekcjonizmu; założenia teoretyczne John Keynes (keynesizm ); ingerencja państwa w celu dynamizacji gospodarki różnymi metodami; zasiłki dla bezrobotnych, roboty publiczne, inwestycje w infrastrukturę (np. autostrady i kolej – Niemcy, melioracje – Włochy); ścisła kontrola państwa nad finansami i bankowością monetaryzm (neoliberalizm) za twórców uważa się m.in. Friedricha von Hayeka i Miltona Friedmana; podsta- wowym założeniem było przyjęcie pieniądza jako regulatora gospodarki (o sile go- spodarczej decydować miała siła waluty); neoliberalizm szukał oparcia ekonomii w wolnym rynku i jego zasadach; rola państwa ograniczała się do regulowania ogól- nych zasad funkcjonowania gospodarki, m.in. poprzez prawo; zasady neoliberali- zmu z powodzeniem wprowadzali m. in. M. Thatcher i R. Reagan Charakterystyka systemu produkcji • nowe formy organizacji produkcji: powstawanie wielkich zintegrowanych zakładów (ame- rykański Ford), podział przedsiębiorstwa na działy (General Motors, lata 20.), system mie- szany (japońska Toyota, lata 30.) • do lat 30. występowało współistnienie produkcji rzemieślniczej i taśmowej w przemyśle • wzrost roli i liczebności wykwalifikowanej siły robotników-fachowców • w latach 50. próby udoskonalenia produkcji taśmowej w Europie