Repetytorium maturzysty - język polski

409 ZRÓŻNICOWANIE SŁOWNIKOWE JĘZYKA POLSKIEGO antonimy słownikowe słowotwórcze dobry – zły przyjaciel – wróg światło – ciemność zaprzeczone z cząstką nie dobrze – niedobrze przyjaciel – nieprzyjaciel rzeczownikowe i przymiotnikowe z przedrostkami a – asymetria, apolityczny anty – antytalent, antyfaszystowski dys – dyshonor, dysharmonijny bez – bezsens, bezmyślność Antonimy w literaturze mogą służyć: • budowaniu antytez (środek stylistyczny oparty na przeciwstawianiu sobie pojęć za pomo- cą antonimów: życie – śmierć • budowaniu kontrastów o charakterze ironicznym Homonimy – wyrazy o jednakowym brzmieniu, czasem identycznej pisowni, ale różnym znaczeniu, np. klatka (na ptaki) – klatka (filmowa) – klatka (piersiowa). Szczególną grupę wśród homonimów tworzą homofony , czyli wyrazy o jednakowym brzmieniu, ale różnym znaczeniu i pisowni, np. pułki (wojska), ale półki (na książki). Wyrazy wieloznaczne (polisemiczne) – wyrazy, które posiadają wiele związanych wspólną cechą znaczeń, np. bulwa (roślina ziemniaka, dalii), bulwa (zgrubienie na nodze) – cecha wspólna: coś grubego. Figury stylistyczne są to wyrazy, wyrażenia lub zwroty stosowane świadomie, głównie dla większej obrazowości, ozdobności i oryginalności stylu. Do najczęściej stosowanych figur słownych należą: • epitety , np. stuletni, piękny dąb • przenośnie (metafory) , np. włosy stanęły dęba • animizacje , np. dąb wyje co noc • personifikacje , np. dąb wzdycha i narzeka • porównania , np. chłop jak dąb • peryfrazy (omówienia) , np. gatunek najstarszego drzewa – dąb • hiperbole (przesadnie) , np. dąb nad dębami • onomatopeje , np. dąb szumi, szeleści