Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 7-8

DRAMAT – to jeden z trzech (obok liryki i epiki) rodzajów literackich. Należą do niego utwory, które cechuje dialogowość – czyli sytuacje i postacie ukazywane są bezpośrednio i za pomocą dialogów (co stanowi tekst główny), występuje również tekst poboczny (didaskalia). Dramat jest przeznaczony do wystawiania na scenie, dzieli się na akty i sceny. Nie występuje narrator, brakuje też nadrzędnego podmiotu lirycznego. Utwory dramatyczne mogą być pisane wierszem lub prozą. Najważniejsze gatunki dramatyczne Nazwa Charakterystyczne cechy Przykłady Tragedia Najstarszy gatunek dramatyczny, ukształtowa‑ ny w V w. p.n.e. Osią kompozycyjną tragedii jest konflikt dwóch niemożliwych do pogodzenia ra‑ cji: dążeń bohatera z przewyższającymi go siłami (wolą bogów, normami moralnymi, losem). Tra‑ gedia podejmuje tematy poważne, wzniosłe. Sofokles Antygona W. Szekspir Romeo i Julia , Hamlet J. Słowacki Balladyna Komedia Rówieśniczka tragedii, wywodząca się z wesołych pieśni obrzędowych ku czci Dionizosa. Osią kom‑ pozycyjną komedii najczęściej jest kontrast (bo‑ haterów, postaw). Wartka akcja zmierza do po‑ myślnego rozwiązania, a w jej trakcie zdarza się wiele komicznych (zabawnych) sytuacji. Możemy tu mówić o komizmie słownym, sytuacyjnym, ko‑ mizmie postaci. A. Fredro Zemsta Molier Świętoszek , Skąpiec Dramat właściwy (obyczajowo- -psychologiczny) Ukształtował się dopiero w XIX w. Mocno zary‑ sowana akcja jest oparta na konflikcie obyczajo‑ wym, społecznym lub psychologicznym. Wystę‑ puje niewielu bohaterów. L. Kruczkowski Niemcy H. Ibsen Dzika kaczka Istnieją też typy dramatu, których nie da się zakwalifikować do żadnego z trzech po‑ wyższych gatunków – np. Dziady A. Mickiewicza (zob. str. 238). Dramat 230