Repetytorium - szkoła podstawowa. Język polski, kl. 7-8

Umiejętność dzielenia wyrazów na sylaby pomoże ci uniknąć błędów przy przenosze‑ niu wyrazów; obowiązują tu bowiem zasady: Dzielimy wyraz w tym miejscu, w którym kończy się sylaba (tzn., że wyrazów jedno‑ sylabowych, np.: dom , kot nie wolno dzielić przy przenoszeniu). Pojedynczą spółgłoskę zawartą między dwiema samogłoskami zawsze przenosimy do następnej linijki: Fra-nek , a nie Fran-ek . Rozdzielamy zawsze dwie jednakowe spółgłoski, np.: wan-na , pan-na , mięk-ko . Grupę spółgłosek albo przenosimy w całości, albo dzielimy w dowolnym miejscu: i-skra lub is-kra , i-gła lub ig-ła , a-ktor lub ak-tor . Klasyfikacja spółgłosek Wiesz już, jak powstaje głos, znasz wszystkie narządy anatomiczne, dzięki którym mo‑ żemy wymawiać głoski. Czas przyjrzeć się klasyfikacji, czyli podziałowi spółgłosek. Można je podzielić na kilka sposobów: Ze względu na udział wiązadeł głosowych wyróżniamy: głoski dźwięczne: b, b’, d, g, g’, z, ź, ż, dz, dź, dż, w, w’; głoski bezdźwięczne: p, p’, t, k, k’, s, ś, c, ć, cz, sz, f, f’. Praktyczna rada, jak rozpoznać głoski dźwięczne i bezdźwięczne: Otóż jeżeli wiązadła głosowe są w stanie spoczynku i powietrze przepływa swobodnie, nie powodując dźwię‑ ku, wtedy wymawiamy głoski bezdźwięczne. Jeżeli wiązadła są napięte i drgają, wtedy re‑ alizujemy głoski dźwięczne. Możemy to sprawdzić, jeżeli przyłożymy palce do krtani. Spró‑ buj – powiedz najpierw „g”, potem „k”. Czy wyczuwasz ruch wiązadeł? Ze względu na ruch podniebienia miękkiego wyróżniamy: głoski nosowe: m, n, m’, n’ (wymawiaj: mi, ni): tylko te dwie spółgłoski i ich mięk- kie odpowiedniki są nosowe!; głoski ustne: wszystkie pozostałe. Podczas wymawiania głosek ustnych podniebienie miękkie jest uniesione i przylega do tylnej ścianki jamy gardłowej. Dostęp do jamy nosowej jest zamknięty, a powietrze przepływa tylko przez jamę ustną. Gdy podniebienie miękkie jest opuszczone, powietrze ma dostęp do jamy nosowej i przepływa częściowo przez jamę ustną, a częściowo przez jamę nosową. Ze względu na ruch środkowej części języka wyróżniamy: głoski twarde: t, d, m, s, z i pozostałe; głoski miękkie: ć, ś, ź, dź, m’, n’ i pozostałe. Ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy wyróżniamy: głoski zwarte: p, p’, b, b’, t, d, k, k’, g, g’ – nie możemy długo ich wymawiać; głoski szczelinowe: w, w’, f, f’, z, s, ż, sz, ź, ś, ch, ch’ – możemy wymawiać je tak dłu‑ go, jak długo starczy nam powietrza; głoski zwarto-szczelinowe: c, dz, cz, dż, ć, dź – powstają poprzez zwarcie narzą‑ dów, które tworzą szczelinę; szczelina może powstawać między przodem języka Fonetyka – nauka o głoskach 455