Ściąga - liceum, technikum - cz. 2 - PO REFORMIE

Romantyzm 24 Panteizm Przekonanie o tym, że cała natura przeniknięta jest boskim pier- wiastkiem. Poeta i poezja Poezja była przez romantyków traktowana jako tajemniczy „głos wnętrza”, efekt zetknięcia się natchnionego poety z absolutem, dlatego według nich prawdziwa poezja jest twórcza, a artysta to kreator . Każdy akt twórczy jest analogią pierwotnego aktu – stwo- rzenia świata, każdy poeta – naśladowcą Boga. Romantyczny poeta to kapłan, przewodnik umiejący poruszać tłumy, geniusz, nato- miast literatura romantyczna to literatura będąca siłą polityczną. Towianizm Idea historiozoficzna stworzona przez Andrzeja Towiańskiego . Uważał on, że nadeszła „epoka Chrystusa”, w której Polska ma do spełnienia mistyczną rolę odkupienia innych narodów . Idea towianizmu wywarła ogromny wpływ na Adama Mickiewicza, któremu Towiański schlebiał, nazywając poetę m.in. rycerzem kamiennym, zakonnikiem, Dziewicą Orleańską, prorokiem przed Chrystusem. Tyrteizm Idea bohaterstwa, walki o wolność, niepodległość. Termin wywo- dzi się od patriotycznej poezji starożytnego poety greckiego Tyrtajosa. Echa tyrteizmu pobrzmiewają w twórczości Mickiewi- cza, Słowackiego i Krasińskiego. Wieszcz Geniusz twórczy, romantyczny kreator, którego poezja to zapis doświadczenia, jakim jest spotkanie z absolutem, tym, co tajemni- cze, metafizyczne, mistyczne. Poeta-wieszcz jest duchowym przy- wódcą swoich rodaków, potrafi przewidzieć przyszłość narodu. GATUNKI LITERACKIE EPOKI ROMANTYZMU Powieść poetycka – gatunek powstały w Romantyzmie, charakteryzuje go: brak przyczynowo-skutkowego połączenia wydarzeń, zaburzenie porządku chronologicznego, synkretyzm (łączenie, mieszanie) rodzajowy i gatunkowy, kostium historyczny (akcja zwykle rozgrywa się w prze- szłości), nastrojowość, tajemniczość, postać buntownika . Znane powieści poetyckie to: Giaur ; Korsarz G.G. Byrona. Pierwszą polską powieścią poetycką była Maria Antoniego Malczewskiego. Po ten gatunek sięgał również A. Mic- kiewicz: Grażyna ; Konrad Wallenrod . Ballada – gatunek synkretyczny, zawiera elementy epickie, tj.: fabułę, narra- cję, bohaterów; dramatyczne, tj.: dialogi i monologi bohaterów; liryczne, tj.: układ stroficzny, tajemniczość, nastrojowość. Ballada romantyczna zawiera elementy ludowości romantycznej, a także odwołania i nawiązania do historii, obraz świata żywych i świata zmarłych, często jest w niej podkre- ślona rola natury w życiu człowieka. Pierwowzorem ballad romantycznych Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście