Vademecum matura - chemia

31 WŁAŚCIWOŚCI GLEBY I JEJ pH k l a s a I Obecność kolejnych warstw w strukturze gleby warunkuje tzw. właściwości absorpcyjne. Sorpcja to zjawisko pochłaniania substancji. W przypadku gleby ma miejsce głównie absorpcja, czyli pochłanianie substancji w jej całej objętości. Mówiąc o składzie jakościowym gleby, można szacować, że zawiera ona: • substancje mineralne 45%: okruchy skał, minerały • woda 25% • powietrze 25% • substancje organiczne 5%: próchnica, resztki roślinne, zwierzęce DOŚW I A DC Z E N I E Temat: Wykazanie właściwości sorpcyjnych gleby Wsypujemy do pierwszej zlewki 10 g gleby, wlewamy 50 cm 3 roztworu atramentu, mieszamy i zostawiamy na 30 min. Po tym czasie powstałą zawiesinę przesączamy do drugiej zlewki. Obserwacje: Niebieski roztwór odbarwił się. Wnioski: Gleba zaabsorbowała barwnik znajdujący się w atramencie. 10 g gleby 1. 2. 50 cm roztworu atramentu Jedną z ważniejszych właściwości gleby z punktu widzenia chemii jest jej odczyn. Odczyn gleby określamy na podstawie znanej popularnie skali pH. Wartość pH mówi nam pośrednio o tym, które jony – H + odpowiadające za właściwości kwasowe czy OH – odpowiadające za właściwości zasadowe – dominują w określonej glebie (właściwie w jej próbce). Jeżeli gleba posiada pH<7, oznacza to, że ma odczyn kwasowy, czyli przeważają w niej jony H + , jeśli wartość pH=7, gleba ma odczyn neutralny (jony H + i jony OH - występują w niej w takich samych stężeniach), jeżeli zaś pH>7, oznacza to, że stężenie jonów OH - jest większe niż jonów H + , co świadczy o odczynie zasadowym gleby. Od pH gleby zależy to, w jaki sposób rozwijają się w niej organizmy roślinne i zwierzęce. Określone gatunki roślin czy zwierząt rozwijają się lepiej w środowisku kwasowym lub zasadowym. pH gleby możemy zbadać przy pomocy klasycznych wskaźników kwasowo-zasadowych, takich jak papierek uniwersalny. Wystarczy, że sporządzimy roztwór gleby w wodzie destylowanej, a następnie poddamy go działaniu tego wskaźnika. pH gleby (jej odczyn) możemy poddawać różnego rodzaju modyfikacjom poprzez stosowanie w procesie uprawy różnego typu dodatków. W sytuacji, gdy gleba posiada pH<7, możemy stosować substancje zasadowe w celu podwyższenia pH. Przykładem takiej substancji jest wapno palone, czyli otrzymywany z wapieni tlenek wapnia CaO. Reaguje on z wodą obecną w glebie z utworzeniem wodo- rotlenku wapnia, który posiada charakter zasadowy. CaO + H 2 O → Ca(OH) 2 Ca(OH) 2 → Ca 2+ + 2OH – Powstające podczas dysocjacji jony OH - neutralizują jony H + , powodując tym samym podwyższe- nie pH gleby.