Vademecum matura - geografia

Astronomiczne podstawy geografii 52 Z a d an i e 1 Oblicz wysokość górowania Słońca wWarszawie w pierwsze dni astronomicznych pór roku. Po któ- rej stronie nieba Słońce góruje? • odczytujemy z mapy szerokość geograficzną Warszawy (na egzaminie maturalnym współrzędne są podane!!!) Warszawa: j = 52°N • obliczamy wysokość Słońca, korzystając ze wzorów 21 III, 23 IX hs = 90° – j hs = 90° – 52° hs = 38° 22 VI hs = 90° – j + 23°26’ hs = 90° – 52° + 23°26’ hs = 61°26’ 22 XII hs = 90° – j  – 23°26’ hs = 90° – 52° – 23°26’ hs = 14°34’ • Warszawa leży na półkuli północnej, na północ od zwrotnika Raka, a więc przez cały rok Słońce góruje tam po południowej stronie nieba. Z a d an i e 2 Oblicz wysokość górowania Słońca w mieście Darwin w Australii w pierwsze dni astronomicznych pór roku. Po której stronie nieba Słońce góruje? • odczytujemy z mapy szerokość geograficzną Darwin Darwin: j = 12°S • obliczamy wysokość Słońca korzystając ze wzorów 21 III, 23 IX h s = 90° – j h s = 90° – 12° h s = 78° Słońce góruje po północnej stronie nieba (jesteśmy w Darwin, Słońce góruje w zenicie na równiku – w którą stronę musimy popatrzeć, żeby zobaczyć Słońce?) 22 VI h s = 90° – j  – 23°26’ h s = 90° – 12° – 23°26’ h s = 54°34’ Słońce góruje po północnej stronie nieba (jesteśmy w Darwin, Słońce góruje w zenicie na zwrotniku Raka – w którą stronę musimy popatrzeć, żeby zobaczyć Słońce?) 22 XII h s = 90° + j  – 23°26’ h s = 90° + 12° – 23°26’ h s = 78°34’ Słońce góruje po południowej stronie nieba (jesteśmy w Darwin, Słońce góruje w zenicie na zwrot- niku Koziorożca – w którą stronę musimy popatrzeć, żeby zobaczyć Słońce?) Kalendarz Najstarszym typem kalendarza jest kalendarz księżycowy , który opiera się na miesiącu synodycznym (liczy on dokładnie: 29 dni 12 h 44 min 3 s i związany jest z okresem zmian faz Księżyca – od nowiu do kolejnego nowiu). Rok według tego kalendarza ma 12 miesięcy (po 29 lub 30 dni). Niestety czas mierzony ruchem Księżyca odbiega od czasu mierzonego względem Słońca – w ciągu roku ta różnica sięga 11 dni, a to powoduje przesuwanie się pór roku w stosunku do miesięcy roku kalendarzowego. Stąd w starożytnej Mezopotamii dodawano co 3 lata dodatkowy, trzynasty miesiąc – to tzw. kalendarz księżycowo-słoneczny. Kalendarz księżycowy jest używany do dziś w krajach muzułmańskich (przyjmuje się tam, że jeden rok ma 354 dni, następny 355). W innych rodzajach kalendarzy podstawową jednostką jest rok zwrotnikowy (jest to czas pomiędzy dwoma kolejnymi przejściami Słońca przez punkt Barana, trwa on 365 dni 5 h 48 min 46 s). W ten sposób powstały kalendarz juliański i gregoriański. pamiętaj, że w mierze kątowej: 1 o = 60’