Vademecum matura - język polski

Średniowiecze 68 asceza – wyrzeczenie się dóbr materialnych i przyjemności świata doczesnego. hagiografia – żywoty świętych; rodzaj średniowiecznego piśmiennictwa chrześcijańskiego, które zawiera biografie świętych i ascetów, ma charakter dydaktyczny (np. Legenda o św. Aleksym ). heroizacja – ujęcie bohatera w taki sposób, aby podkreślić jego bohaterstwo, odwagę, siłę. historiografia – dział piśmiennictwa zajmującego się opisaniem dziejów. W średniowieczu do najpo- pularniejszych gatunków należały kroniki i roczniki. Przykłady: kroniki Galla Anonima, Wincentego Kadłubka, Janka z Czarnkowa, Jana Długosza. Wszystkie zostały napisane w języku łacińskim. idealizacja – sposób ukazania postaci w taki sposób, aby była ideałem. memento mori – (łac. pamiętaj śmierci) przypomnienie o tym, że każdy kiedyś umrze, śmierci nie można uniknąć. W sztuce ten motyw często jest oznaczony czaszką, klepsydrą, ściętymi kwiatami, szkieletem. moralitet – gatunek dramatyczny o charakterze dydaktycznym, ukazujący drogę wyboru bohatera między dobrem a złem, prowadzącymi ostatecznie do zbawienia lub potępienia. pieśni o czynach (chansons de geste) – gatunek literatury parenetycznej, przedstawiający wzorzec osobowy rycerza, opowiadający o dokonaniach wielkich władców i rycerzy (np. Pieśń o Rolandzie , Król Artur i rycerze Okrągłego Stołu ). scholastyka – charakterystyczna dla średniowiecza tendencja filozoficzna, według której badacz odwołuje się w swych poszukiwaniach do prawd Biblii , będącej ostatecznym autorytetem. symbol – motyw lub zespół motywów, pojęć, obrazów, które oprócz znaczenia dosłownego posia- dają znaczenie ukryte. W przeciwieństwie do alegorii, która może być odczytana tylko w sposób jednoznaczny, symbol jest wieloznaczny. taniec śmierci (danse macabre) – jeden z najpopularniejszych motywów sztuki i literatury średniowie- cza. Przedstawia upersonifikowaną śmierć, pociągającą za sobą do tańca ludzi wszystkich stanów, wieku, płci. Śmierć – Wielki Tancerz – przyjmuje postać rozkładającego się trupa lub kościotrupa z kosą w ręku (np. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią ). vanitas – (łac. marność) oznacza znikomość i bezwartościowość rzeczy i spraw ludzkich, które jest spowodowane przemijalnością życia ludzkiego. literatura parenetyczna – utwory propagujące wzory postępowania, które odpowiadały konkret- nym rolom społecznym, np. ascecie, królowi czy rycerzowi (np. Kronika polska Galla Anonima przedstawiała idealnego władcę, Bolesława Chrobrego). Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście