Vademecum matura - wiedza o społeczeństwie

ŻYCIE ZBIOROWE I JEGO REGUŁY 104 Kultura ludowa – termin wprowadzony w krajach europejskich w XIX w. na oznaczenie zespołu ele‑ mentów kulturowych, ukształtowanych w obrębie „warstw niższych’’ określanych jako lud. Bardziej precyzyjne pojęcie kultury ludowej jest związane z przyjętym określeniem kultury, a także z ludem (kultura chłopska). Komercjalizacja kultury – oparcie np. działalności artystycznej na zasadach handlowych. Kultura wysoka (kultura elitarna) – najważniejsza cześć kultury danego społeczeństwa. Jest podsta‑ wową wartością tworzoną i przekazywaną przez intelektualistów – część społeczeństwa charaktery‑ zującą się wysokim poziomem wykształcenia. To kultura propagowana przez teatry, opery, muzea, biblioteki, galerie. Jej najistotniejszym elementem jest sztuka. Kultura alternatywna – reprezentuje odmienne spojrzenie na kulturę popularną, tradycyjną. Subkultura – grupa społeczna o spójnym charakterze, pozostająca na marginesie dominujących w danym systemie zachowań i norm życia społecznego, wyrażająca swoją odrębność poprzez zane‑ gowanie lub podważanie utrwalonych i powszechnie akceptowanych wzorów zachowania, tworząca własny system wartości, manifestująca to poprzez swoje zachowanie, ubiór, słownictwo. Inne okre‑ ślenia subkultury to podkultura i kontrkultura. Przykłady subkultur: • Hipisi – ruch, który powstał w USA w II połowie lat 60. Związany był ze sprzeciwem wobec wojny w Wietnamie i wobec tradycyjnych wartości społeczeństwa protestanc‑ kiego. Hipisi głosili: umiłowanie wolności, miłości i braterstwa, wolną miłość i powrót do natury. Ich wygląd charakteryzował się długimi włosami i kolorowymi strojami, najczęściej z elementami kwiatowymi. Hipisów charakteryzowała również muzyka – rock. W Polsce elementy subkultury hipisów można było zaobserwować pod koniec lat 60., głównie za sprawą muzyki rockowej polskich i zachodnich wykonawców. Ówcze‑ sna młodzież wobec braku zrozumienia w społeczeństwie przejęła głównie zewnętrzne elementy ruchu, takie jak strój, długie włosy i symbole pacyfistyczne. • Skinheadzi – podkultura ta miała swój początek w drugiej połowie lat 60., znajdu‑ jąc uznanie wśród uboższej części młodzieży brytyjskiej, wyrażającej swoje niezado‑ wolenie dla działań hipisów. Skinheadzi manifestowali swoją jedność poprzez wrogie nastawienie wobec mniejszości narodowych i odmienności kulturowej. Jako elementu łączącego używano często populistycznych haseł nawołujących do przemocy i agresji w obronie czystości rasy, głosząc nacjonalistyczne i rasistowskie hasła. Charaktery‑ styczny wygląd: ogolone głowy, ciężkie, wysokie buty, wojskowe kurtki. • Punki – subkultura ta powstała w połowie lat 70. w dużych, przemysłowych miastach angielskich wśród bezrobotnej młodzieży zamieszkującej dzielnice robotnicze. Nazwa subkultury „punk”, oznaczająca w języku angielskim odpadek, jest odzwierciedleniem niskiej samooceny społecznej i własnej wartości przedstawicieli tej podkultury. Przeło‑ żyło się to również na wizerunek zewnętrzny i jego najważniejsze elementy: charakte‑ rystyczna fryzura – irokez, farbowane na różne kolory włosy, czarna skóra z takimi ele‑ mentami jak łańcuchy, agrafki, żyletki oraz ciężkie, wysokie, sznurowane buty (glany), kolczyki w uszach, nosie, wardze czy na łuku brwiowym. Podstawowym założeniem tej subkultury jest krytyka otaczającej ją rzeczywistości, negacja systemu społecznego, jego najważniejszych i najtrwalszych wartości. Ważnym elementem tej podkultury jest muzyka punk‑rockowa. Do Polski podkultura punk dotarła z końcem lat 70., rozwija‑ jąc się w głównie w dużych miastach.