Vademecum matura - wiedza o społeczeństwie

POLITYKA, IDEOLOGIE I DOKTRYNY POLITYCZNE 141 – niezapowiedziane strajki – demonstracje – manifestacje o niepokojowym charakterze – blokady i okupacja budynków użyteczności publicznej uniemożliwiające prawidłowe i planowe działania. • wysoką kulturę polityczną: – kulturę polityczną podporządkowania (poddańczą) – charakterystyczną dla spo‑ łeczeństw w państwach o autorytarnym systemie sprawowania władzy – jest typowa dla jednostek i społeczeństw, które mają dużą wiedzę i świadomość funkcjonowania organów władzy, jednak nie wykazują poza teoretyczną wiedzą praktycznej chęci rzeczywistego uczestnictwa w mechanizmach powoływania, kształtowania i sprawo‑ wania władzy, pozostawiając wszelkie decyzje ośrodkom władzy państwowej – kulturę polityczną uczestnictwa – typową dla ukształtowanych już społeczeństw w państwach o demokratycznym systemie sprawowania władzy. Obywatele w zna‑ czącej większości nie tylko znają teoretyczne zasady funkcjonowania mechanizmów władzy, ale i czynnie uczestniczą w ich powstawaniu, często ubiegając się o osobiste uczestnictwo w życiu politycznym, korzystając z biernego prawa wyborczego. Przejawy wysokiej kultury politycznej: • przejrzystość reguł życia politycznego (finansowania partii politycznych, zakresu od‑ powiedzialności i sposobu egzekwowania praw i obowiązków wynikających ze sprawo‑ wania władzy) • umiejętność udziału w dyskusji z oponentem politycznym • wysoka frekwencja wyborcza • uczestnictwo w życiu politycznym na szczeblu lokalnym (dzielnicy, gminy, powiatu) • zorganizowane formy protestu publicznego, takie jak listy otwarte, petycje, manifesta‑ cje o charakterze pokojowym • w uzasadnionych przypadkach akty obywatelskiego nieposłuszeństwa (nieposłuszeń‑ stwo obywatelskie – działanie negujące przemoc i łamiące niektóre przepisy prawne w celu zamanifestowania braku poparcia dla niewłaściwych działań władzy) oraz tych przepisów. Czynniki kształtujące kulturę polityczną: • warunki ekonomiczne – przy złych warunkach materialnych społeczeństwo zainte‑ resowane ich poprawą będzie uczestniczyło w wyborach, by w ten sposób wywrzeć presję na wybieranych w celu podjęcia przez nich działań zmierzających do poprawy warunków życia; przy dobrych warunkach materialnych społeczeństwo będzie zainte‑ resowane przedłużeniem korzystnego układu władzy, który daje perspektywy dalszego rozwoju i stabilizacji • stopień utożsamiania się z władzą – w przypadku, gdy społeczeństwo jest zadowolone z poziomu życia, władza postrzegana jest jako efektywna, kompetentna i wywiązująca się z przedwyborczych obietnic (społeczeństwo reaguje w tym wypadku pozytywnie na rządzących, udzielając im dalszego poparcia, chcąc sprawowania przez nich rzą‑ dów); w przypadku, gdy poziom życia jest niski, tworzą się elity władzy, które oddziela‑ ją się od społeczeństwa nieutożsamiającego się z rządzącymi, tworzy się podział „oni” – sprawujący władzę i „my” – podlegli tej władzy; duży jest wówczas stopień zniechę‑ cenia, brak wiary w możliwość zmiany, przerwania istniejącego stanu rzeczy i polep‑ szenia sytuacji