Vademecum matura - wiedza o społeczeństwie

246 PRAWO Prawo – spisany system norm postępowania, związanych z funkcjonowaniem państwa lub danego organizmu społecznego. System ten chroni społeczeństwa, instytucje i państwa przed popełnianiem czynów społecznie zabronionych. Działa, wyznaczając standardy zachowań na linii jednostka – in‑ stytucja, jednostka – jednostka i instytucja – instytucja. Reguluje prawidłowe stosunki pomiędzy wszystkimi podmiotami. Istnieją dwa ujęcia prawa: • podmiotowe – zbiór uprawnień przyznawanych jednostce w świetle obowiązujących przepisów, dający jej określone prawa, ale i nakładający na tę jednostkę określone obo‑ wiązki (uprawnienia, prawa i obowiązki) • przedmiotowe – uporządkowany, jednolity zbiór norm i zasad przyjętych i akcepto‑ walnych społecznie, których nieprzestrzeganie wiąże się z sankcjami (czyny zabronio‑ ne, przedmioty zakazu). funkcje prawa funkcja regulacyjna polega na wprowadzeniu i utrzymaniu określonych zasad ładu społecz‑ nego funkcja kontrolna polega na sprawowaniu nadzoru nad społeczeństwem w zakresie prze‑ strzegania przez nie prawa funkcja represyjna polega na wymierzeniu kary, która jest następstwem złamania prawa; działa tu aparat przymusu państwowego i system penitencjarny (karny, m.in. więziennictwo), który ma czuwać nad realizacją postanowienia sądu i wykonaniem danego zasądzonego wyroku funkcja wychowawcza polega na resocjalizowaniu jednostki (ponownym uspołecznianiu) po‑ przez wskazywanie pozytywnych norm zachowań oraz postępowania zabronionego w celu wypracowania pozytywnych wzorców zachowań, obawa przed karą uczy prawidłowych postaw BYŁO NA MATURZE 2018 k l a s a I