Vademecum matura - wiedza o społeczeństwie

SYSTEMY PARTYJNE NA ŚWIECIE SYSTEM PARTYJNY TYP PAŃSTWA PAŃSTWO PARTIE system jednopartyjny państwo komunistyczne Chiny Komunistyczna Partia Chin Kuba Komunistyczna Partia Kuby Wietnam Komunistyczna Partia Wietnamu Korea Północna Koreańska Partia Pracy państwo totalitarne dawniej Niemcy nazistowskie NSDAP dawniej Włochy faszystow- skie Narodowa Partia Faszystowska system dwupartyjny państwo demokratyczne Stany Zjednoczone Partia Demokratyczna, Partia Republikańska Wielka Brytania Partia Konserwatywna, Partia Pracy Japonia Partia Liberalno-Demokratyczna, Partia Demokra- tyczna system dwuipółpartyjny państwo demokratyczne Niemcy CDU i SPD, partią obrotową jest Partia Wolnych Demokratów system dwublokowy państwo demokratyczne Włochy Dom Wolności, Unia system wielopartyjny państwo demokratyczne Polska PO, PiS, PSL, Mniejszość Niemiecka itd. Dania Det Radikale Venstre, Duńska Partia Ludowa, Konserwatywna Partia Ludowa, Ruch Czerwcowy, Socjaldemokracja Danii, Zieloni itd. Czechy Czeska Partia Socjaldemokratyczna, Europejscy Demokraci, Obywatelska Partia Demokratyczna itd. system partii dominującej państwo komunistyczne dawniej PRL Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) państwo demokratyczne Indie Indyjski Kongres Narodowy Szwecja Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza NAJWAŻNIEJSZE TEORIE GENEZY PAŃSTWA podboju i przemocy (Ludwik Gumplowicz, 1838–1909) Państwo powstało w wyniku podbijania przez silniejsze grupy grup słabszych (ple- mion), w ten sposób zwycięzcy podporządkowywali sobie przegranych, czyniąc ich swoimi poddanymi. klasyczna (Arystoteles, 384–322 p.n.e.) Państwo (polis) jest tworem człowieka; powstaje dzięki jego politycznej naturze; pań- stwo jest instytucją gwarantującą utrzymanie ładu społecznego. teistyczna (św. Augustyn, 354–430; św. Tomasz, 1225–1274) Państwo i władza pochodzą od siły nadprzyrodzonej Boga. Władza jest legitymizo- wana jako ta, która pochodzi od Boga; państwo jest gwarantem spokoju i porządku, możliwości praktykowania religii. umowy społecznej (Jean Jacques Rousseau, 1712–1778; Thomas Hobbes, 1588–1679) Człowiek jako istota polityczna jest wolny i równy innym ludziom, dążenie do stworze- nia struktury politycznej i uczestnictwa w niej leży w jego naturze. Umowa społeczna jest rodzajem porozumienia między suwerenem (monarchą lub ciałem kolegialnym) a poddanymi lub między członkami społeczeństwa. klasowa (Karol Marks, 1818–1883; Fryderyk Engels, 1820–1895) Państwo wyrosło z ustroju rodowo-plemiennego; powstało w wyniku konfliktu, jaki zaistniał pomiędzy klasami społecznymi; było formą ucisku, jaki stosowała klasa po- siadająca wobec proletariatu, a ostatecznym etapem ewolucji społeczeństwa miało być państwo bezklasowe. organiczna (August Comte, 1798–1857; Herbert Spencer, 1820–1903) Państwo powstało jako jednolity organizm, w którym każda z istniejących w nim grup społecznych ma do odegrania pewną rolę, funkcję typową dla siebie, jak poszczególne organy w jednym spójnym organizmie.