Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

Adam Mickiewicz, Dziady cz. II 115 Adam Mickiewicz (biografia – zob. str. 32) Dziady cz. II GENEZA II część Dziadów powstała w latach 1820–1823 i została opublikowana w II tomie Poezyj w 1823 roku wraz z Dziadami cz. IV. Części II i IV określa się mianem Dziadówwileńsko- -kowieńskich ze względu na miejsce ich powstania (Wilno i Kowno). GATUNEK Utwór ma wiele cech dramatu antycznego – poeta zachowuje zasadę trzech jedności – czasu, miejsca i akcji. Wprowadza na scenę chór. Jednak bardzo dużo nowatorskich zmian i nie- znanych wcześniej elementów powoduje, że utwór reprezentuje zupełnie nowy rodzaj drama- tu – dramat romantyczny. Cechy dramatu romantycznego w utworze: – – Wprowadzenie na scenę duchów – złamanie klasycznej zasady przedstawiania świata re- alistycznego. Przeplatanie się świata realnego i fantastycznego, pozarozumowego. – – Nawiązania do ludowości, folkloru – widoczne w utworze poczucie ludowej sprawiedliwości. – – Nastrój tajemniczości i grozy. – – Bohaterami są wieśniacy, zwykli ludzie – nie wybitne jednostki jak w antycznych dramatach. – – Otwarta kompozycja utworu – zakończenie jest nieoczywiste. Wieśniacy wyprowadzają Pasterkę, za którą podąża Wid- mo. Nie wiadomo, co się stanie dalej. CZAS I MIEJSCE AKCJI Czas akcji: Akcja utworu rozgrywa się wDzień Zaduszny, czyli 2 listopada, nocą. Obrzęd rozpoczyna się wieczorem. Miejsce akcji: Stara cmentarna kaplica w bliżej nieokreślonej wsi, gdzieś na terenie Litwy. Wydarzenia rozgrywają się w zamkniętymmiejscu, wewnątrz kaplicy – tylko raz poza jej murami pojawia się widmo Złego Pana (nie wchodzi do środka). WYJAŚNIENIE TYTUŁU Dziady to, jak pisał Mickiewicz w przedmowie do dramatu, stary pogański obrzęd ludowy ku czci przodków, kultywo- wany przez pospólstwo na terenach Litwy, Prus, Białorusi. Chłopi przynosili na groby zmarłych poświęcone przez kapłana potrawy i napoje, pragnąc jadłem i śpiewami przynieść ulgę duszom, które nie dostały się do nieba. Ze względu na pogański charakter obrzęd był odprawiany w konspiracji, w odludnych miejscach, o późnej porze, często w zamkniętych kaplicach. Nazywano go też „ucztą kozła”, bo obrzędom przewodniczył człowiek zwany koźlarzem (guślarzem). MOTTO Motto II cz. Dziadów pochodzi z dramatu Hamlet Williama Szekspira: Są dziwy w niebie i na ziemi, o których ani śniło się waszym filozofom (czyli: w świecie dzieją się nadprzyrodzone zjawiska, których nie da się wyjaśnić rozumowo). Utwór Mickiewicza zgodnie z mottem łączy w sobie elementy świata realnego (konkretne miejsce akcji, postacie Guślarza, Starca, wieśniaków) i fantastycznego (pojawiające się zjawy). Motto zapowiada tematykę utworu. BOHATEROWIE Punktem wyjścia dla akcji II części Dziadów stał się świat wierzeń oraz rytuałów religijnych prostego ludu . U podstaw tych wierzeń legło przekonanie o współistnieniu i bezustannym przenikaniu się dwóch światów: świata żywych i świata zmarłych, jak również możliwości łączenia przeszłości z teraźniejszością. Świat żywych Świat umarłych Guślarz – przewodnik chóru, prowadzący obrzęd dzia- dów, przywołujący dusze zmarłych; Chór wieśniaków i wieśniaczek (wyeksponowany wwy- powiedziach Starzec, pierwszy z Chóru), młodzieńcy – lu- dzie uczestniczący w obrzędzie dziadów; Pasterka w żałobie – dziewczyna w żałobie, za którą po- dąża Widmo młodzieńca. Aniołki – duchy zmarłych dzieci – Józia i Rózi; Widmo Złego Pana; Chór ptaków nocnych – duchy chłopów zmarłych z winy Złego Pana; Dziewczyna – duch Zosi; Tajemnicze Widmo młodzieńca przybyłe po rytualnym zakończeniu obrzędu – ukochany pasterki. ROMANTYZM