Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

144 Rozprawka – należy do najpoważniejszych formwypowiedzi. Słownik języka polskiego określa rozprawkę jako niewiel- ką rozprawę. W rozprawce staramy się najczęściej coś udowodnić, o czymś kogoś przekonać, odpowiedzieć na postawione pytanie, rozwiać jakąś wątpliwość. Kiedy piszemy rozprawkę? WAŻNE POJĘCIA Aby prawidłowo napisać rozprawkę, musisz bezbłędnie rozróżniać, czym jest teza, a czym hipoteza. Teza Twierdzenie, którego autor jest pewien, np. Czytanie książek jest pożyteczne . Argumenty użyte w roz- prawce będą wyłącznie ją potwierdzać. Teza to potwierdzona hipoteza. Hipoteza Twierdzenie, którego autor nie jest pewien lub które wymaga sprawdzenia, np. Znajomość literatury może pomagać w poznawaniu nowych ludzi . Argumenty stosowane w rozprawce mogą zarówno ją potwierdzać, jak i jej zaprzeczać, można też użyć obu rodzajów i postawić tezę, za którą przemawia większa ich liczba. Argument Dowód przytaczany w celu potwierdzenia jakiegoś sądu, np. O konieczności czytania książek świad- czy to, że dzięki nim wzbogacamy zasób słownictwa . Kontrargument Dowód przytaczany w celu obalenia jakiegoś sądu, np. Książki mają nieraz negatywny wpływ na roz- wój człowieka, gdyż intensywne czytanie może prowadzić do pogorszenia się wzroku . 1. Rozprawka zmusza jej autora do zajęcia jasno wyrażonego stanowiska wobec tematu. Wymaga również, by to stano- wisko w sposób należyty uzasadnić, posługując się argumentami. 2. Wyboru sposobu argumentowania dokonuje autor rozprawki. Najlepiej jest wypisać wszystkie argumenty w brudno- pisie, a następnie uszeregować je według pewnego kryterium, np.: ważności, siły oddziaływania na czytelnika, stopnia wiarygodności itp. 3. Najtrudniejszy problem pojawia się wówczas, jeżeli w rozprawce chcesz przedstawić argumenty za i przeciw. Możesz to uczynić, wyszczególniając, np. najpierw wszystkie argumenty przemawiające za, a następnie przeciwko tezie, albo za- stosować schemat następujących bezpośrednio po sobie argumentów i kontrargumentów. Formę rozprawki musisz wybrać zawsze, ilekroć masz do czynienia z tematami typu: – – Jak rozumiesz słowa „…”? – – Uzasadnij, że… – – Udowodnij, iż… – – Czy słuszne jest powiedzenie „…”? – – Czy można zgodzić się z opinią, że… – – Opowiadam się za… Uwaga! Rozprawka