Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

174 Kształcenie językowe Styl i rodzaje stylów: artystyczny, potoczny, urzędowy, naukowy, publicystyczny W tworzeniu wypowiedzi językowej autor ma możliwość korzystania z różnorodnych elementów językowych. Styl wy- powiedzi to właściwość tekstu związana z ich doborem. Wybór ten zależy przede wszystkim od celu wypowiedzi, np. pisząc podanie do urzędu, autor używa słów typowych dla stylu urzędowego, inaczej będzie brzmiał list do przyjaciela. Styl – sposób wysławiania się w mowie lub piśmie; całokształt cech językowych, które są charakterystyczne dla kon- kretnego człowieka, danej grupy społecznej lub ludzi danej epoki. Użycie konkretnego stylu zależy także od okoliczno- ści i celu wypowiedzi. style artystyczny naukowy publicystyczny potoczny urzędowy Styl potoczny Cechy charakterystyczne ƒ ƒ spontaniczność, ƒ ƒ użyteczność, ƒ ƒ mniejsza staranność w doborze środków językowych, większa o ekspresję wypowiedzi, ƒ ƒ słownictwo zabarwione uczuciowo i frazeologizmy, ƒ ƒ osobowe formy czasowników, niewiele lub brak imiesłowów, ƒ ƒ krótkie zdania, czasem nieprawidłowo zbudowane, równoważniki zdań, ƒ ƒ kolokwializmy, wulgaryzmy, gwara środowiskowa itp. Cel wypowiedzi ƒ ƒ Wypowiedzi związane z pracą, rozrywką, mieszkaniem, jedzeniem, własnymi przeżyciami itp. Ich celem jest głównie przekazanie bieżących informacji na codzienne tematy oraz wyrażenie emocji, próśb i nakazów. Zastosowanie ƒ ƒ Stylem potocznym ludzie posługują się w codziennych, nieoficjalnych kontaktach, rozmawiając z osobami znanymi i spotykanymi na co dzień. Np. pamiętniki, sms-y, listy prywatne, blogi, dzienniki, rozmowy towarzyskie. ƒ ƒ W wielu sytuacjach codziennych ludzie używają stylu literackiego – wyrażają się poprawnie, starając się unikać błędów językowych, nie stosują kolokwializmów, wyrazów gwarowych ani wulgaryzmów. Przykład Pożycz forsy. Widziałam świetną kieckę. Jak se ją kupię, Zośce oko zbieleje. Myślałem, że mnie jasna krew zaleje, jak zobaczyłem, jakie se Stasiek auto machnął. Styl artystyczny Cechy charakterystyczne ƒ ƒ bogactwo słownictwa, ƒ ƒ wykorzystanie wieloznaczności słów, ƒ ƒ neologizmy artystyczne, ƒ ƒ środki, dzięki którym tekst staje się obrazowy, plastyczny i emocjonalny, np. epitety, porówna- nia, przenośnie, metafory, wykrzyknienia, ƒ ƒ wielka różnorodność środków składniowych, np. powtórzenia, szyk przestawny, ƒ ƒ rytmiczność wypowiedzi w poezji, ƒ ƒ celowe rozplanowanie graficzne tekstu, np. podział na strofy, ƒ ƒ środki językowe wykształcone w różnych odmianach języka: terytorialnych, społecznych, histo- rycznych, np. archaizmy w powieści historycznej. Cel wypowiedzi ƒ ƒ Nadawca tak kształtuje swoją wypowiedź, by odbiorca zwrócił uwagę na jej formę, język oraz dobór środków artystycznych. Teksty te mają wpłynąć na emocje odbiorcy – zachwycić go, za- ciekawić lub zaskoczyć. Zastosowanie ƒ ƒ Styl artystyczny jest typowy dla literatury pięknej, czasem stosowany jest w wypowiedziach codziennych, gdy autor chce uczynić je niezwykłymi. Np. wiersze, opowiadania, piosenki, tragedie.