Egzamin ósmoklasisty - język polski. Repetytorium - 2023

175 Styl i rodzaje stylów Przykład Ty jesteś jak paryska Nike z Samotraki, o miłości nieuciszona! Choć zabita, lecz biegniesz z zapałem jednakim, wyciągając odcięte ramiona... (Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Nike ) Styl urzędowy Cechy charakterystyczne ƒ ƒ zwięzłe i dokładne ujęcie myśli, ƒ ƒ utarte, schematyczne zwroty i sformułowania, ƒ ƒ bezosobowe formy czasowników, służące zobiektywizowaniu przekazywanych informacji i na- kazów, np. uprasza się , stwierdzono , ƒ ƒ strona bierna czasownika i inne formy pozbawione elementów emocjonalnych, np. zabronio- ne jest , ƒ ƒ wyrazy o charakterze nakazowym: należy , trzeba , wzywa się , ƒ ƒ składnia dość skomplikowana, chociaż przeważają zdania pojedyncze rozwinięte, ƒ ƒ przejrzystość i czytelność przekazu, której służy ujęcie treści pisma w punkty i paragrafy. Cel wypowiedzi ƒ ƒ Teksty regulujące sprawy, które podlegają ustawom i przepisom prawnym. Nadawca tak kształtuje swoją wypowiedź, by powiadomić odbiorcę o określonych aktach urzędowych, na- kłonić go do określonego postępowania, przedstawić pracownikom określonej instytucji swoje żądania czy prośby. Zastosowanie ƒ ƒ Stylem urzędowym ludzie posługują się w kontaktach oficjalnych, często są to kontakty na li- nii osoba – instytucja. Np. zarządzenia, regulaminy, statuty, pisma urzędowe, podania, umowy, zawiadomienia, in- strukcje, przepisy. Przykład Abonent obowiązany jest do uiszczenia opłat zgodnie z przedstawionym poniżej cennikiem oraz fakturami VAT. Opłatę należy uiścić do końca bieżącego miesiąca. Styl naukowy Cechy charakterystyczne ƒ ƒ sformułowania ścisłe, konkretne, ƒ ƒ skomplikowana składnia, zdania złożone, wieloczłonowe, ƒ ƒ wyrazy abstrakcyjne oraz specjalistyczne – terminy związane z daną dziedziną wiedzy, ƒ ƒ zapożyczenia, w tym wiele internacjonalizmów, ƒ ƒ brak słów potocznych i emocjonalnych, ƒ ƒ obiektywizm i wynikające z niego stosowanie strony biernej i form bezosobowych, np. są do- wodem na to , stwierdzono , odkryto , ƒ ƒ spójność i logiczność wypowiedzi, ƒ ƒ występowanie symboli, np. HCL , ∑ , wykresów, diagramów, schematów, ƒ ƒ teksty pomocnicze: przypisy 10 , komentarze, odsyłacze, cytaty, bibliografia 11 . Cel wypowiedzi ƒ ƒ Ludzie związani z daną dziedziną nauki i techniki przekazują odbiorcy uogólnioną wiedzę na ja- kiś temat, przy czym i nadawca, i odbiorca z reguły są specjalistami w jakiejś dziedzinie lub od- biorca kształci się w niej. Zastosowanie ƒ ƒ Stylem naukowym autorzy posługują się w sytuacjach oficjalnych. Np. słowniki, artykuły naukowe, rozprawy, prelekcje. Przykład Kościec goleni albo podudzia (crus) składa się z dwóch kości, piszczeli i strzałki, ograniczają- cych przestrzeń międzykostną goleni (spatium intersseum cruris). Piszczel (tibia) jest położona przyśrodkowo w stosunku do strzałki. Styl publicystyczny Cechy charakterystyczne ƒ ƒ zwroty emocjonalne, subiektywne, dobitne sformułowania, ƒ ƒ celowe wprowadzanie zwrotów i sformułowań z mowy potocznej, ƒ ƒ obrazowość, sugestywność, plastyczność języka, duża liczba epitetów, ƒ ƒ szerokie zastosowanie związków frazeologicznych, pytania retoryczne, ƒ ƒ różnorodna tematyka – społeczna, polityczna, gospodarcza, kulturowa, psychologiczna, oby- czajowa itp., ƒ ƒ istotna rola tytułów, nagłówków, śródtytułów – mają one przyciągać i utrzymywać uwagę czy- telnika. 10 Przypis – tekst odnoszący się do pewnego tekstu głównego, zawierający objaśnienia do tego fragmentu. Z reguły podaje znaczenie trudnych słów lub wskazuje, z jakiego dzieła korzystał autor. 11 Bibliografia – wykaz utworów, z których korzystał autor podczas przygotowywania swojego tekstu.