Rok 1984

248 · Rok 1984 Podam przykład. Słowo „wolny” wciąż funkcjonowało w nowomowie, ale można go było używać tylko w takich stwierdzeniach, jak „Ten pies jest wolny od wszy” lub „To pole jest wolne od chwastów”. Nie można go było używać w dawnym znaczeniu „wolny politycznie” lub „wolny intelektualnie”, ponie - waż pojęcia wolności politycznej i intelektualnej nie istniały, a zatem słowa, które je wyrażały, były niepotrzebne. Zupełnie niezależnie od rugowania nieprawomyślnych słów redukcję słownictwa uważano za cel sam w sobie i nie przetrwało ani jedno słowo, bez którego można by się obejść. Nowo - mowa została zaprojektowana nie po to, by poszerzyć zakres myśli, ale aby ich zakres zawęzić, a ograniczenie doboru słów do minimum było pośrednio podporządkowane temu celowi. Nowomowę zbudowano na fundamencie języka angielskiego, jaki dziś znamy, chociaż wiele zdań nowomowy, nawet jeśli nie zawierałyby nowo utworzonych słów, ktoś posługujący się współczesną angielszczyzną ledwo by zrozumiał. Słowa nowomowy zostały podzielone na trzy odrębne klasy, znane jako leksykon A, leksykon B (zwany także leksykonem złożonym) i lek - sykon C. Łatwiej będzie omówić każdą klasę osobno, ale osobliwości grama - tyczne tego języka proponujemy omówić w części poświęconej słownictwu A, ponieważ te same zasady obowiązywały we wszystkich trzech kategoriach. LEKSYKONA Na leksykon A składały się słowa potrzebne w codziennym życiu, takie jak jedzenie, picie, praca, zakładanie ubrań, wchodzenie i schodzenie po scho - dach, prowadzenie pojazdów, prace ogrodnicze, gotowanie i tym podobne. Leksykon A zawierał prawie wyłącznie słowa już występujące w naszym ję - zyku, takie jak uderzenie , bieg , pies , drzewo , cukier , dom , pole , lecz w porówna - niu z dzisiejszym słownictwem ich zasób był bardzo skromny, a ich cechy znaczeniowe sztywno zdefiniowane. Usunięto z nich wszelkie niejasności i odcienie znaczeniowe. O ile było to możliwe, słowo z tej klasy było po pro - stu dźwiękiem staccato, wyrażającym jedną, jasno określoną koncepcję. Wy - korzystanie zasobu słów z leksykonu A do celów literackich lub do dyskusji politycznej albo filozoficznej byłoby zupełnie niemożliwe. Miały one na celu jedynie wyrażanie prostych, czytelnych myśli, zwykle dotyczących konkret - nych przedmiotów lub prostych czynności. Gramatyka nowomowy miała dwie wyjątkowe cechy. Pierwszą była pra - wie całkowita wymienność między różnymi częściami mowy. Każde słowo nowomowy (co w zasadzie odnosiło się nawet do bardzo abstrakcyjnych słów, takich jak jeżeli lub kiedy ) mogło być użyte jako osnowa czasownika, rzeczownika, przymiotnika lub przysłówka. Między formami czasownika