Proszę państwa do gazu. Ludzie, którzy szli

Opracowanie · 49 Problematyka utworów Bohater – człowiek zlagrowany Bohaterami opowiadań Borowskiego są prości, zwyczajni, często bez- imienni ludzie poddani okupacyjnemu terrorowi , ograniczani zakazami, kartkami, przydziałami, a później torturowani i zabijani w obozie. W tych nie- ludzkich warunkach chcieli żyć, usiłowali przetrwać, doczekać wolności . Można było walczyć, buntować się, sprzeciwiać albo zobojętnieć, popaść w bierność i rezygnację (takich ludzi nazywano muzułmanami). Trzecią postawą było przystosowanie się dowarunkówobozowych . Spryt, zręczność, kombinowanie , zdobywanie żywności, kradzież, handel wymienny z funk- cyjnymi, wkręcanie się do lepszego komanda, zdobycie funkcji sanitariusza, pomocnika strażnika zwiększały szanse przeżycia. Znikały przy tym zasady moralne obowiązujące w normalnym świecie , liczyła się tylko zwierzęca walka o byt, o przetrwanie. Działania człowieka zostały ograniczone do zaspo- kajania podstawowych potrzeb biologicznych, obracały się przede wszystkim wokół jedzenia, ubrania i spania, wszelkie wyższe potrzeby i wartości zanikły. Borowski rejestruje odstępstwa od dekalogu , będące codziennym zja- wiskiem w obozie: kradzież żywności, okradanie transportów. Człowiek rezygnujący z zasad moralnych staje się niewrażliwy, nieczuły, obojętny. Żyje w codziennym sąsiedztwie okropności i śmierci i potrafi obok nich jeść, grać w piłkę, spacerować, kochać. Wreszcie, by nie narazić się esmanowi i przeżyć, popycha ojca do komory gazowej, zabija syna, który ukradł chleb 6 , wyrzeka się własnego dziecka. To sytuacje skrajne, ale zlagrowanie ma różne stadia, jest procesem, który postępuje . Prowadzi do tego, że można bez mrugnięcia okiem patrzeć na śmierć, a nawet traktować ciałka dzieci jak przedmioty, których trzeba się pozbyć, śmieci . Temu przekazowi odpowiada technika pisarska Borowskiego. Do naj- ważniejszych jej cech należy język narracji – zwięzły, ale niepozbawiony wymiaru emocjonalnego, naznaczony slangiemobozowym . Konwencja artystyczna, pojęcie behawioryzmu Opisy życia w obozie koncentracyjnym w opowiadaniach Borowskiego są realistyczne, a nawet naturalistyczne – porażają brutalnością, budzą sprzeciw, były źródłem krytyki i zarzutów o obrażanie pamięci ofiar. Do tej pory czytelnicy byli przyzwyczajeni do opisów heroicznego poświęcenia bohaterów wojennych; Borowski w swych opowiadaniach dokonał deheroizacji ofiar wojny, odarł ich śmierć z patosu. Sformułowane przez Borowskiego oskarżenie wymierzone jest 6  Sytuacje opisane w innych opowiadaniach ( U nas w Auschwitzu… i Dzień na Harmenzach ) Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście