Dziady

288 Dziady — Opracowanie cja narodu umęczonego i pognębionego przez ciemiężycieli była poecie potrzebna przy - najmniej z dwóch powodów: po pierwsze — by pokazać w dramacie koncepcję mesjani - zmu , a po drugie — by wytłumaczyć klęski i niepowodzenia, jakie stały się udziałem Polaków już od czasów rozbiorów. Dodatkowo — dawała nadzieję na mające nastąpić odrodzenie się niepodległego państwa. GATUNEK DZIADów CZĘŚCI III — POLISTOPADOWY DRAMAT ROMANTYCZNY Po klęsce powstania listopadowego zasadniczo zmienił się obraz polskiej litera - tury romantycznej. Znalazło to odbicie nie tylko w innej tematyce utworów (zaczyna przeważać problematyka narodowa) i innej niż dotychczasowe koncepcji bohatera, ale również w poszukiwaniu przez pisarzy nowych form wyrazu. Tu właśnie należy doszukiwać się zmian formalnych, zauważalnych przy porównywaniu II i IV części Dziadów z III . Najważniejszymi cechami III części są: 1. Otwarta kompozycja utworu. Jest to konsekwencja rezygnacji autorów roman - tyzmu z klasycznej, a więc „zamkniętej” kompozycji całości — i to zarówno pod względem formalnym, jak treściowym. Dowodzi tego szereg motywów III części będących pewnego rodzaju kontynuacją i uzupełnieniem niektórych wątków z II i IV części Dziadów : na przykład elementy biografii głównego bohatera oraz obrzęd „uczty kozła” — przywoływanie duchów zmarłych osób. Tak zwane „otwarte” zakoń - czenie dramatu nie zawiera ostatecznego wyjaśnienia losów głównego bohatera, co pozwala na ewentualne dopisanie dalszej części jego przygód — nie wiemy, co stało się z Konradem na zesłaniu, w zasadzie nie wiemy, czy w ogóle został zesłany — w scenie IX nie pada przecież jego imię (wiadomo, że Mickiewicz zamierzał jeszcze wrócić do Dziadów i napisać kolejne części dramatu). 2. Fragmentaryczność akcji. W przeciwieństwie do dramatu antycznego, gdzie akcja była skomponowana według zasady następstwa przyczynowo-skutkowego, w  dramacie romantycznym kolejne sceny nie wynikają bezpośrednio z poprzednich, czasem są ze sobą jedynie luźno powiązane. Na przykład po rozgrywającej się w Wilnie scenie III ( Egzorcyzmy ) następuje opis widzenia Ewy (scena IV, której akcja umiejscowiona została gdzieś pod Lwowem), a później w scenie V — Widzenie Księdza Piotra . Tych scen nie łączy łańcuch przyczynowo-skutkowy. Tak więc na akcję dramatu romantycznego składają się różne epizody, z których czytelnik może jedynie próbować rekonstruować całość . 3. Zerwanie z klasyczną zasadą trójjedności (czasu, miejsca i akcji): a) akcja III cz. Dziadów trwa o wiele dłużej niż dobę. Akcja Prologu rozgrywa się 1 listopada 1823 roku, akcja sceny I (tzw. więziennej) — 24 grudnia 1823, akcja sceny IX ( Noc Dziadów ) natomiast — mniej więcej rok po wydarzeniach opisanych w  Prologu. Ostatnia część Ustępu datowana jest dzień przed powodzią Petersburską , a więc 6 listopada 1824 roku; b) zerwanie z klasyczną zasadą jedności miejsca następuje poprzez umiejscowie - nie akcji poszczególnych scen III części w różnych, nieraz bardzo odległych od siebie Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście