Rok 1984

219 Zasady nowomowy Nowomowa była oficjalnym językiem Oceanii i została stworzona, ​aby zaspokoić ideologiczne potrzeby Socangu, czyli angielskiego socjalizmu. W roku 1984 nie było jeszcze nikogo, kto używałby nowomowy jako jedynego środka komunikacji w mowie czy w piśmie. Posługując się nowomową, pisano artykuły na pierwsze strony „The Times”, ale na t a k i w y c z y n było stać wyłącznie specjalistę. Spodziewano się, że nowomowa ostatecznie zastąpi staromowę (lub standardowy angielski, bo tak powin- niśmy powiedzieć) do około roku 2050. Tymczasem mocno zyskała na popularności, wszyscy członkowie Partii częściej sięgali po słowa i konstrukcje gramatyczne nowo- mowy i coraz więcej było ich w codziennych wystąpieniach. Wersja używana w 1984 roku, zawarta w dziewiątym i dziesiątym wydaniu Słownika Nowomowy , była wersją tymczasową i zawierała wiele zbędnych słów i archaicznych sformułowań, które miały zostać później usunięte. Chodzi nam o wersję ostateczną, udoskonaloną, zawartą w jedenastym wydaniu Słownika… Celem nowomowy było nie tylko dostarczenie środków wyrazu dla światopo- glądu i zdefiniowanie nawyków myślowych zwolenników Socangu, ale również wyko- rzenienie wszelkich innych sposobów myślenia. Chodziło o to, że kiedy nowomowa zostanie raz na zawsze przyjęta, a staromowa zapomniana, każda myśl dysydencka 47 – to znaczy myśl odbiegająca od zasady Socangu – powinna być literalnie nie do pomyślenia, przynajmniej na tyle, na ile formułowanie myśli zależy od doboru słów. Słownictwo było tak dobierane, by umożliwić dokładne i często bardzo subtelne wyra- żenie każdego odcienia znaczeniowego, po które członek Partii chciał sięgnąć, wyklu- czając jednocześnie nie tylko wszelkie inne znaczenia, ale również możliwość dotarcia do nich metodami pośrednimi. Dokonano tego, po części tworząc nowe słowa, ale głównie eliminując słowa oddające treści nieprawomyślne i wykorzeniając znaczenia niepożądane ze słów pozostawionych w języku oraz, na ile to możliwe, wypleniając wszystkie znaczenia drugorzędne. Podam przykład. Słowo „wolny” wciąż funkcjo- nowało w nowomowie, ale można go było używać tylko w takich stwierdzeniach, jak „Ten pies jest wolny od wszy” lub „To pole jest wolne od chwastów”. Nie można go było używać w dawnym znaczeniu „wolny politycznie” lub „wolny intelektualnie”, ponieważ pojęcia wolności politycznej i intelektualnej nie istniały, a zatem słowa, które je wyra- żały, były niepotrzebne. Zupełnie niezależnie od rugowania nieprawomyślnych słów redukcję słownictwa uważano za cel sam w sobie i nie przetrwało ani jedno słowo, bez którego można by się obejść. Nowomowa została zaprojektowana nie po to, by posze- rzyć zakres myśli, ale aby ich zakres zawęzić, a ograniczenie doboru słów do minimum było pośrednio podporządkowane temu celowi. 47 Dysydencki – przeciwstawiający się panującym zasadom, władzy.