Nad Niemnem

366 NAD NIEMNEM – mityczność przeszłości jako źródła wartości, którymi należy się kierować (tutaj rów - nież analogicznie, jak w Panu Tadeuszu ), – idealizacja niektórych bohaterów, kreowanie ich bardziej na wzorce osobowe niż na realne, wielowymiarowe postaci (np. Jan Bohatyrowicz, Andrzej Korczyński), – idealizacja rzeczywistości społecznej – sielskie obrazy pracy na roli, która przynosi szczęście i jest źródłem radości, wyidealizowane przedstawienia relacji rodzinnych oraz społecznych (Bohatyrowicze i ich pozytywny, zgodny stosunek do ogółu okolicz - nych mieszkańców), – sakralizacja i poetyzacja języka (widoczna szczególnie w opisach Mogiły). Istotny w utworze jest sposób prezentacji przyrody. Jest ona piękna, bogata, przyjazna człowiekowi, oddaje mu swoje dary i otacza go pięknymi, pełnymi barw krajobrazami – takie przedstawienie łączy się z mitemarkadyjskim . Rolę tego mitu pełni tutaj opowieść o Janie i Cecylii, którzy pośród dzikiej przyrody założyli osadę dającą mieszkańcom możli - wość spokojnego, dostatniego życia w zgodzie i współpracy z naturą. Mitologiczna Arkadia to sielska kraina pełna obfitości, stanowiąca ucieleśnienie raju na Ziemi . Budowa utworu Nad Niemnem – dojrzały utwór realistyczny – można określić mianem powieści panoramicznej , bo taka jest jego budowa. Powieść ta stara się przedstawić jak najwięcej różnorodnych i ważnych dla współczesności zjawisk w sposób przekrojowy. W rozgałęzionej i rozległej w czasie (przywoływanie faktów z przeszłości, retrospekcja) fabule uczestniczy wiele postaci o różnym stopniu zaangażowania w akcję. Świat zostaje opisany ponadjednostkowo, ukazane zostają skomplikowane wzajemne stosunki bohaterów i relacje między ludźmi a przestrzenią. Pozwala to na uzyskanie panoramy społeczeństwa i typów ludzkich charakterów. Obszerną całość tworzą  III tomy. Mimo różniących się form gatunkowych (powieść realistyczna, epopeja) Nad Niemnem wykazuje w swojej budowie podobieństwa do Pana Tadeusza . Zbliżoną rolę odgrywają w utworach opisy przyrody – służą retrospekcji (cofnięciu w przeszłość), spowolnieniu akcji, refleksji , są toposami ziemskich arkadii , tchnących pięknem i spokojem. Indeks komentarzy do tekstu BENEDYKT KORCZYŃSKI – krytycznie o Witoldzie – str. 133 – o Dominiku – str. 41 – o egoizmie Emilii – str. 39 – o Różycu – str. 239 – położenie po powstaniu – str. 34 – praca, stosunek do ziemi – str. 44 – problemy – str. 36 – smutek – str. 201 – smutek, żal do syna – str. 252 – uznanie dla Marty – str. 332 – wychowanie – str. 31 Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście Pewniak na teście