Opowieści nadzwyczajne

Berenice Dicebant mihi sodales, si sepulchrum amicae visitarem, curas meas aliquantulum fore levatas 1 . Ebn Zaiat 2 Nieszczęście ma postać rozmaitą. Wielokształtna jest marność tej ziemi. Na wzór tęczy, rozpostarta ponad rozległym widnokręgiem posiada barwy tak samo różnorodne, tak samo poszczególnie odmienne, a przecież tak samo ścisłym spojone węzłem. Rozpostarta nad rozległym widnokręgiem na wzór tęczy! Jakim sposobem godło piękna mogłem przedzierzgnąć w symbol brzy- doty? Ze znamienia zgody i pokoju uczynić smutkom przenośnię? Lecz jako w świecie etycznym złe jest wynikiem dobrego, tak samo w świecie rzeczywi- stym z radości rodzą się bóle. Albo wspomnienie minionego szczęścia rozpa- czą napełnia dzień dzisiejszy, albo męka, która się staje, ród swój wywodzi od uniesień, które stać się mogły. Zamierzam opowiedzieć zdarzenie, którego treść jest pełna zgrozy. Prze- milczałbym je chętnie, gdyby nie było raczej kroniką wrażeń niż zdarzeń. Na imię mam Egeusz, nazwisko – pominę milczeniem. Nie ma w kraju pałacu bardziej obarczonego sławą i wiekiem niż moje melancholijne i stare gniazdo rodzinne. Ród nasz od dawna przezywano rodem wizjonerów, i rzeczywiście, w niektórych zastanawiających szczegółach – w charakte- rze naszego magnackiego domu – we freskach głównej sali – w obiciach kom- nat sypialnych – w rytowniczych ozdobach słupów zbrojowni – a przede wszystkim w galerii starych obrazów – w zewnętrznym pozorze biblioteki i wreszcie w zgoła osobliwej zawartości owej biblioteki – tkwi coś, co aż nadto usprawiedliwia owo mniemanie. Wspomnienia moich lat młodocianych wiążą się ściśle z ową komnatą i z jej foliałami 3 , których treść zgoła prze- milczę. Tamwłaśnie umarła moja matka. Tamwłaśnie przyszedłem na świat. 1 Mówili mi towarzysze, że gdybym odwiedził mogiłę kochanki, ulżyłbym nieco mym smutkom (dop. autora). 2 Ebn Zaiat – poeta arabski, bardzo mało znany w kręgach kultury zachodniej. 3 Foliał – gruba książka w dużym formacie lub książka formatu folio, czyli powsta- jącego przez jednokrotne złożenie arkusza drukarskiego. Egeusz – narrator Egeusz – informacje o rodzinie Egeusz – śmierć matki