Nad Niemnem

340 NAD NIEMNEM małżeństwo • małżeństwo niespełnione – Benedykt i Emilia zawarli małżeństwo z miłości, ale z czasem stali się dla siebie obcy; Emilia pragnie życia jak z kart romansów, a Benedykt poświęca się zapewnieniu bytu i bezpieczeństwa rodzinie, czego ona nie potrafi zrozumieć • małżeństwo bezmiłości – takimmałżeństwem są Zygmunt i Klotyl - da, która stanowi dla niego odpowiednią partię, ale Zygmunt jej nie kocha, żona go nudzi i drażni; Klotylda jest nieszczęśliwa i samotna, tak będzie wyglądać zapewne całe jej życie • małżeństwo udane – takim małżeństwem będą Janek i Justyna, których łączą wspólne poglądy, chęć do pracy i poczucie własnej użyteczności, a przede wszystkim prawdziwe uczucie konflikt pokoleń • konflikt między Benedyktem a Witoldem – dotyczy różnic światopoglądowych, Benedykt to konserwatysta, początkowo chce, by wszystko pozostało po staremu i nie widzi konieczności unowo - cześnień czy zmiany relacji społecznych, zaś Witold jest pozytywistą, zwolennikiem pracy społecznej, edukowania chłopów i dbania o po - prawne relacje z nimi; ojciec i syn potrafią się zrozumieć i pogodzić, gdyż ich cel jest taki sam • konflikt między Zygmuntem a Andrzejową Korczyńską – dotyczy podejścia do kwestii związanych z Polską; Zygmunt jest kosmopolitą pozbawionym poczucia przynależności narodowej, kpi z polskiej historii i tradycji, a Andrzejowa to patriotka, kultywująca tradycje niepodległościowe i pamięć o poległym w powstaniu mężu; matka i syn nie potrafią znaleźć drogi porozumienia samotność • samotność wmałżeństwie – samotni są Benedykt i Emilia, którzy żyją obok siebie i nie potrafią się porozumieć z powodu zupełnie innych oczekiwań, jakie mają od życia i od siebie wzajemnie • samotność z powodu braku pracy – samotna jest Justyna, która we dworze Benedykta nie ma dla siebie pożytecznego zajęcia i czuje się niepotrzebna • samotność Marty i Anzelma – mimo że otoczeni krewnymi i uży - teczni dla innych, Anzelm i Marta są samotni, gdyż zrezygnowali z miłości i nigdy nie przestali cierpieć z tego powodu patriotyzm • patriotyzm romantyczny – reprezentują go uczestnicy powstania styczniowego, przede wszystkim polegli w walce (ojciec Jana – Jerzy Bohatyrowicz, ojciec Zygmunta – Andrzej Korczyński), są to postacie przedstawione jako wzorce patriotyzmu i oddania ojczyźnie • patriotyzm pozytywistyczny – wyrażający się w pracy i dbaniu o poprawę losu niższych warstw społecznych, reprezentują go m.in. Benedykt, Witold, Jan, Justyna