Matura - geografia - repetytorium maturalne

23 Współczesne metody badań kosmicznych. Budowa Układu Słonecznego Teorie dotyczące budowy Układu Słonecznego: y y teoria geocentryczna – Ptolemeusz (II wiek n.e.) Š Š nieruchoma Ziemia stanowi centrum Wszechświata Š Š wokół Ziemi krążą w następującej kolejności: Księżyc, Merkury, Wenus, Słońce, Mars, Jowisz i Saturn y y teoria heliocentryczna – Mikołaj Kopernik (XVI wiek) i jego dzieło O obrotach sfer niebieskich Š Š w środku Układu Słonecznego znajduje się nieruchome Słońce Š Š Ziemia i inne planety poruszają się wokół Słońca po orbitach kołowych Š Š ruch wokół Ziemi wykonuje tylko Księżyc. Ziemia Ziemia Słońce Słońce Merkury Merkury MODEL GEOCENTRYCZNY MODEL HELIOCENTRYCZNY Wenus Wenus Jowisz Jowisz Uran Uran Saturn Saturn Neptun Neptun Mars Mars Model geocentryczny i heliocentryczny Wszechświat składa się z galaktyk, które mogą przybierać różny kształt – eliptyczny, spiralny, nieregularny. Galaktyka to zgrupowanie setek miliardów gwiazd, pyłów i materii międzygwiezdnej. Galaktyka, w której znajduje się Słońce ze swoimi planetami, nazywana jest Drogą Mleczną. To galaktyka spiralna o średnicy około 100 000 lat świetlnych. Rok świetlny to odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, poruszając się z prędkością 300 000 km/s. Układ Słoneczny znajduje się w jednym z ramion galaktyki, 30 000 lat świetlnych od centralnej wypukło- ści. Wraz z całą Drogą Mleczną obraca się wokół środka galaktyki z prędkością 220 km/s – jeden pełny ob- rót trwa około 240 mln lat. Szacuje się, że Układ Słoneczny powstał około 4,6 miliarda lat temu. Składa się z różnych ciał niebieskich, które podzielić można na trzy kategorie: y y planety – jest ich osiem: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun y y planety karłowate – Pluton i inne kuliste obiekty (niebędące księżycami i obiegające Słońce) y y małe ciała Układu Słonecznego – niekuliste planetoidy, księżyce, komety, meteoroidy i inne okruchy. Centralnym ciałem Układu Słonecznego jest Słońce: y y jego masa stanowi 99,9% masy całego układu planetarnego, stanowi równowartość 333 tys. mas Ziemi y y jego średnica to 109 średnic Ziemi y y oddalone od Ziemi o około 150 mln km, drogę tą światło pokonuje w ciągu 8 minut i 20 sekund y y zbudowane głównie z wodoru i helu (we wnętrzu gwiazdy zachodzą reakcje termojądrowe, głównie przejście wodoru w hel, które wyzwalają ogromną energię) y y ma około 4,6 mld lat, jest w połowie swego „życia” y y temperatura w jego wnętrzu doch chni ponad 5,5 tys.°C.