Matura - język polski - egzamin pisemny - - repetytorium maturalne

13 UTWORY POETYCKIE NA MATURZE Analiza i interpretacja wiersza – krok po kroku! Krzysztof Kamil Baczyński Elegia o… [chłopcu polskim] Oddzielili cię, syneczku, od snów, co jak motyl drżą, haftowali ci, syneczku, smutne oczy rudą krwią, malowali krajobrazy w żółte ściegi pożóg, wyszywali wisielcami drzew płynące morze. Wyuczyli cię, syneczku, ziemi twej na pamięć, gdyś jej ścieżki powycinał żelaznymi łzami. Odchowali cię w ciemnościach, odkarmili bochnem trwóg, przemierzyłeś po omacku najwstydliwsze z ludzkich dróg. I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc, i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut – zło. Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką. Czy to była kula, synku, czy to serce pękło? 20 III 1944 r. Określenie tematu, interpretacja tytułu Na co wskazuje tytuł? Co sugeruje? Jaka jest tematy‑ ka utworu? Temat sugeruje, o czym będzie wiersz. Elegia to utwór ża‑ łobny, można więc się domyślać po tym sformułowaniu, że opowiada o śmierci młodego Polaka. Wiadomości o autorze Kim jest autor? W jakiej epoce żył? Czy miały wów‑ czas miejsce jakieś ważne wydarzenia historyczne? Czy w jego biografii są ja‑ kieś fakty istotne dla twór‑ czości? (te informacje nie muszą być istotne w przy‑ padku każdego wiersza, ale mogą być). Autor należy do pokolenia urodzonego przed II wojną świa‑ tową, która miała miejsce w latach jego młodości. Wiersz napisał w 1944 r., czyli w czasie wojny. Ten fakt w zestawie‑ niu z tytułem może sugerować, że wiersz odnosi się do śmierci młodych Polaków w czasie wojny. Określenie rodzaju liryki Jaki to rodzaj liryki? Bezpo‑ średnia, pośrednia, miłosna, inwokacyjna, podmiotu zbiorowego, maski, sytu‑ acyjna, biesiadna, aktora, polityczna, refleksyjno­ ‑filozoficzna, patriotyczna? Mamy tu do czynienia z liryką bezpośrednią. Adresatem jest chłopak, który stracił życie, walcząc w obronie swojego kraju. Określenie sytuacji lirycznej Liryka sytuacyjna, wyznanie, inwokacja? Możemy zauważyć tu inwokację, czyli bezpośredni zwrot do adresata. Określenie formy wypowiedzi Czy w wierszu występuje narracja, dialog, monolog? Autor zastosował w elegii monolog jako formę wypowiedzi. Określenie podmiotu lirycznego Kim jest? Czy możemy go rozpoznać? W jaki sposób? Podmiot liryczny, którym jest matka, zwraca się do syna, który musiał zbyt wcześnie dorosnąć. Można się także do‑ myślać, że rodzicielka jest metaforą Ojczyzny, która traktu‑ je młodego żołnierza jak swoje dziecko.