Matura - język polski - egzamin pisemny - - repetytorium maturalne

 14 Analiza utworu, jego wymowy, użytych środków poetyckich Analiza obrazów poetyc‑ kich – sprawdzenie, jakie środki wyrazu zostały wyko‑ rzystane (rymy, rytm, re‑ fren, onomatopeja, alitera‑ cja, neologizm, archaizm, zdrobnienie, zgrubienie, elipsa, powtórzenie, inwo‑ kacja, alegoria, porównanie, inwersja, epitet, kontrast, peryfraza, symbol, metafo‑ ra, personifikacja, animiza‑ cja, oksymoron, hiperbola). Utwór ukazuje obrazy przedstawiające życie młodych ludzi w czasie wojny. Młodzieńcy, wchodzący w dorosłe życie, zamiast kształtować swoją przyszłość są narażeni na tragicz‑ ne doświadczenia. Widzą wokół ogrom zła, ginących przy‑ jaciół, upadający pod naporem wroga kraj. Matka bolejąca nad losem swojego dziecka jest świadoma, że na jej dziec‑ ko czeka śmierć – może to być kula, która zabije syna, ale może to być także śmierć duchowa – „pęknięte serce” mło‑ dego patrioty. Autor zastosował w wierszu paralelizm składniowy. Trzy czterowersowe zwrotki mają nieregularne rymy, a także odmienną liczbę sylab w wersach. Rytm utworu kojarzy się z kołysanką, jednak jego tematyka zupełnie nie pasuje do tego gatunku. Kontrastujące ze sobą obrazy młodości przedwojennej i tej naznaczonej wojną zmuszają do reflek‑ sji nad minionymi czasami. Autor wyraźnie sugeruje, co jest dobre, a co złe. Jasny synek stoi po właściwej stronie, jed‑ nak jest zmuszony używać czarnej broni , która niszczy jego młodość. Na wyobraźnię odbiorcy działają też oryginalne epitety: żelazne łzy , ruda krew , bochen trwóg itp. Analiza języka Analiza słownictwa, słowo‑ twórstwa, budowy zdań itp. Utwór powstał w latach 40. XX wieku, dlatego język jest zrozumiały dla współczesnego odbiorcy. Podsumowanie W podsumowaniu należy przedstawić własne odczu‑ cia, wrażenia po przeczyta‑ niu utworu. Elegia o … [chłopcu polskim] wywołuje w czytelniku silne emocje. Obrazowość opisu przenosi nas do wojennych re‑ aliów, możemy niemal poczuć się świadkami monologu wy‑ głaszanego przez matkę. Szczególnie wzrusza ostatni wers. Można też dopatrywać się tu osobistych doświadczeń au‑ tora, który zamiast realizować swoje młodzieńcze plany, musiał chwycić za broń. Co to jest kontekst? Zgodnie z wymaganiami maturalnymi należy umieć wyszukiwać konteksty dla danego utworu i swobod - nie nimi operować . Będą one potrzebne zarówno na maturze pisemnej, jak i ustnej . Dużo łatwiej to zrozu‑ mieć i zrobić, wiedząc, czym dokładnie jest kontekst. Kontekst – to odwołanie się do innego utworu poruszającego ten sam temat lub motyw. Odwołanie może przedstawiać go tak samo lub zupełnie inaczej. Najłatwiej to wyjaśnić na przykładzie. W Pieśni o Rolandzie pojawia się motyw rycerza. Kontekstami, w jakich przedstawiony jest motyw ry‑ cerza, mogą być: y y Potop H. Sienkiewicza – rycerzem jest Kmicic, obserwujemy jego przemianę z warchoła i awanturnika w patriotę i bohatera, czyli człowieka w pełni reprezentującego wzorzec rycerza (przemiana wewnętrz‑ na) – kontekst literacki y y Konrad Wallenrod A. Mickiewicza – rycerzem jest Wallenrod, który początkowo jest honorowym ryce‑ rzem, ale łamie kodeks rycerski, decydując się na walkę z Zakonem Krzyżackim podstępem i zdradą (też przemiana wewnętrzna, ale w odwrotną stronę niż u Sienkiewicza) – kontekst literacki y y Legenda o Królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu – Król Artur jest wzorem rycerza (brak przemiany wewnętrznej, postać jednoznacznie pozytywna) – kontekst literacki / kulturowy y y Zawisza Czarny – realnie istniejący średniowieczny rycerz, który był tak godny zaufania i słowny, że histo‑ ria uwieczniła go w przysłowiu „polegać na kimś jak na Zawiszy” – kontekst biograficzny / historyczny