Matura - język polski - egzamin pisemny - - repetytorium maturalne

109 Ważne postaci Renesansu wszystkich stanów społecznych; są tutaj święci bardzo znani (np. św. Szymon Słupnik, którego tak nazwano, ponieważ spędził 40 lat życia na platformie zamontowanej na wysokim słupie, której nigdy nie opuszczał), święci Polacy, a także święci męczennicy, którzy mieli stanowić szczególnie budujące przykłady żywej wia‑ ry. Każda opowieść posiadała też komentarz ( Obrok duchowy ; obrok oznacza pokarm) , w którym czytel‑ nik znajdował wyjaśnienie, jak interpretować postępowanie przedstawianego świętego oraz co w jego ży‑ ciu było tak niezwykłego, że spowodowało wyniesienie na ołtarze. Charakterystyczna dla Żywotów świętych jest ich aspiracja do naukowości – autor odwołuje się do dokumentów kościelnych, pism Ojców Kościo - ła , odchodzi od niewiarygodnych przekazów średniowiecznych, które często skupiały się na opisach cudów lub na szokowaniu odbiorców dramatycznymi szczegółami. Opowieści ks. Skargi kładą nacisk na drogę, jaką dany święty przeszedł, i na sposoby pracy nad sobą, jakim się oddawał w drodze do doskonałości – tym sa‑ mym wskazują wiernym, że każdy katolik może osiągnąć taką samą doskonałość , że wiara katolicka jest żywa, prawdziwa i odpowiada na wszystkie potrzeby duchowe wiernych, nie ma więc powodu sięgać ku no‑ wym prądom, jakie proponuje reformacja. Jednocześnie powodem ich poczytności były wybitne walory li - terackie – piękny język, umiejętna konstrukcja akcji , wprowadzenie elementów tła (np. opisy realiów życia w dawniejszych wiekach, egzotycznych krajów, dworskich intryg itp.). Ważne postaci Renesansu y y Erazm z Rotterdamu (1466–1536) Wybitny renesansowy humanista, zwolennik poglądu, że przyczyną braku po‑ koju na świecie i wszelkich ludzkich nieszczęść są głupota i zabobony, autor m.in. satyry na społeczeństwo renesansowe Pochwała głup oty, ojciec ducho‑ wy reformacji. Jego poglądów nie można powiązać z jedną doktryną filozoficz‑ ną, nie opracował też jednego systemu filozoficznego. Jego pisma inspirowały intelektualistów z całej Europy. Erazm był wyznawcą poglądu, iż każdy czło‑ wiek jest ze swej natury dobry, a zło czyni jedynie z niewiedzy, która jest głów‑ ną przeszkodą na drodze do szczęścia całej ludzkości. Uważał, że przedstawi‑ ciele różnych wyznań chrześcijańskich powinni żyć ze sobą w zgodzie i darzyć się szacunkiem (irenizm). y y Leonardo da Vinci (1452–1519) Włoski artysta, wszechstronnie wykształcony i uzdolniony, był m.in. malarzem, rzeźbiarzem, architektem, matematykiem, filozofem, muzykiem, pisarzem, in‑ żynierem, anatomem, odkrywcą i wynalazcą. Od jego postaci pochodzi okre‑ ślenie „człowiek renesansu” oznaczające osobę o wszechstronnych talentach. Jest autorem takich obrazów, jak Mona Lisa, Ostatnia wieczerza, Dama z gro - nostajem , szkicu Człowiek witruwiański . Projektował też konstrukcje wykra‑ czające daleko poza jego epokę, jak prototyp czołgu, śmigłowca, robota, działa szybkostrzelnego, roweru, a także wiele wynalazków architektonicznych i mi‑ litarnych. Większości z nich nie zrealizowano za jego życia, inne wprowadzono do powszechnego użytku, jednak bez zapewnienia rozgłosu twórcy. y y Niccolò Machiavelli (1469–1527) Włoski prawnik, historyk, filozof i pisarz zajmujący się sprawami społeczno­ ‑politycznymi. Był też zręcznym politykiem i wytrawnym dyplomatą. Jest au‑ torem traktatu politycznego Książę , poświęconego funkcjonowaniu państwa i cechom dobrego władcy, z którego pochodzi maksyma „cel uświęca środki”. Uważał, że dla dobra państwa władca może w razie konieczności uciekać się do nieetycznych lub nielegalnych sposobów działania, w tym przemocy, pod‑ stępu czy kłamstwa. Jest to dozwolone i usprawiedliwione pod warunkiem doprowadzenia takimi działaniami do właściwego celu, czyli dobra obywateli. Najważniejszą cechą władcy jest według niego skuteczność i stawianie intere‑ su państwa ponad wszystko inne, w poddanych zaś władca powinien budzić raczej strach niż miłość. Był twórcą nowoczesnego spojrzenia na państwo jako na twór powstały z woli ludzi, bez odnoszenia się do pierwiastka boskiego.