Matura - język polski - egzamin ustny - 2023

227 Rok 1984 Nawet język zostaje zmanipulowany przez rządzących, którzy wprowadzają nowomowę, usuwając sło - wa, które umożliwiłyby obywatelom wyrażanie nieakceptowanych myśli i postaw . Niezadowolenie ludności jest przelewane na wskazanych przez Partię „wrogów narodu”. Pod pozorami szczęśliwego państwa, o którym codziennie mówi mieszkańcom propaganda, kraj jest więzieniem dla swoich oby- wateli, pogwałcone zostały tam wszelkie prawa człowieka i odrzucono wyższe wartości . Ten przy- kład antyutopii pokazuje, że próba budowania idealnego kraju kończy się zazwyczaj porażką i w rze- czywistości prowadzi do totalitaryzmu . Kontekst filozoficzny Już w Starożytności Platon w swoim dziele Państwo ukazał wizję doskonałego kraju , w któ- rym wszyscy obywatele są równi, dobrowolnie pracują, każdy w zakresie własnych sił, i otrzymują do- bra niezbędne do życia, każdy według swoich potrzeb. Koncepcję tę opisywał również Tomasz Morus, on też stworzył termin „utopia”, który może oznaczać zarówno miejsce szczęśliwe, jak i miejsce nie - istniejące . Przyjęło się nadawać miano utopii niemożliwej do zrealizowania koncepcji powszechnego szczęścia, nazwano tak także pierwsze teorie socjalistyczne. W XX wieku, który pokazał, do czego do- prowadziła rewolucja październikowa, zaczęły powstawać antyutopie, odkrywające brutalną prawdę o państwie totalitarnym . Zawarte w nich wizje społeczeństwa przyszłości są bardzo pesymistyczne i wykazują niezgodność rzeczywistości z teoretycznymi założeniami. Podsumowanie Choć człowiek pragnie świata idealnego i próbuje tworzyć idee doskonałego społeczeństwa, to nie udaje mu się wcielić ich w życie . Artyści chętnie ukazują różne zagrożenia związane z utopią i na podstawie wniosków z przeszłości oraz obserwacji teraźniejszości kreują pesymistyczne wizje przyszłości . Inne możliwości wyboru kontekstu Kontekst literacki y y Folwark zwierzęcy G. Orwella: przykład rozwoju totalitaryzmu – od idealistycznej wizji szczęśliwego i równego społeczeństwa do państwa totalitarnego rządzonego przez władze stworzone przez dawnych idealistów Kontekst artystyczny y y film Equilibrium reż. K. Wimmer: wizja totalitarnego świata po III wojnie światowej, w którym wyeliminowano przemoc i zło za pomocą leku wyłączającego ludzkie emocje, likwiduje się też dawną kulturę, by tak zniewolona ludzkość nie znała swojej przeszłości