Opracowania lektur i wierszy - szkoła podstawowa - klasy 4-6

73 PIEŚNI PATRIOTYCZNE Pieśni i piosenki patriotyczne to grupa utworów poetyckich wraz z muzyką, które cha‑ rakteryzuje wspólna cecha – powstawały w czasie wydarzeń ważnych dla narodu, w trud‑ nych okresach, podczas wojen albo powstań. Niektóre były pisane przez znanych autorów i nazwiska ich twórców znamy, inne pozostały anonimowe. Utworów takich jest bardzo dużo, jednak niektóre mają szczególnie znaczącą rangę. Obecnie najbardziej znane z nich wyko- nywane są między innymi na różnego rodzaju uroczystościach wojskowych oraz w obchody rocznic wydarzeń związanych z czasami, gdy powstawały, lub wydarzeniami, które przedsta- wiały. Najważniejszy zaś jest dziś naszym hymnem narodowym. BOŻE, COŚ POLSKĘ Jest to polska pieśń patriotyczna, opublikowana po raz pierwszy w 1816 r. Od tej pory pojawiała się wwersjach z różnie brzmiącym refrenem, w zależności od sytuacji politycz‑ nej, w jakiej aktualnie znajdował się nasz kraj. Formalnie jest pieśnią religijną, ale kontekst historyczny, w jakim się pojawiała, dał jej status utworu wojskowego. Początkową wersję słów napisał Alojzy Feliński, a muzykę skomponował Jan Nepomucen Kraszewski; potem słowa modyfikowano i dodano dwie zwrotki autorstwa Antoniego Goreckiego, a muzykę uproszczono i ostatecznie pieśń zaczęto śpiewać na melodię znanych od dawna hymnów religijnych. Pieśń została zakazana w zaborze rosyjskim, pełniła rolę nieformalnego hym‑ nu powstania styczniowego, a po odzyskaniu niepodległości była jedną z kandydatek do roli hymnu narodowego. Pieśń stanowi błaganie mówiącego w niej narodu polskiego do Boga: Ojczyznę wolną pobłogosław, Panie . W czasach zaborów i wojen oraz w PRL‑u śpiewano refren w zmienio- nej wersji: Ojczyznę wolną racz nam zwrócić, Panie . Poszczególne zwrotki kreślą obraz Boga jako potężnego obrońcy Polski, który przez wieki chronił ją przed nieszczęściami, pozwalał budować chwałę i wielkość, a potem wspierał walczących za jej niepodległość. Wyrażają też wiarę w to, że Boska moc może przywrócić Polsce dawną świetność, unieszkodliwić jej wrogów i wspierać polską patriotyczną młodzież w rozwijaniu Ojczyzny. CZERWONE MAKI NA MONTE CASSINO Pieśń ta powstała 17 maja 1944 r., w noc poprzedzającą zdobycie przez Polaków silnie bronionego klasztoru na wzgórzu Monte Cassino we Włoszech. Była to bardzo ważna stra- tegicznie bitwa II wojny światowej i jedna z największych bitew lądowych, której znaczenie polegało na tym, że umożliwiła aliantom dotarcie na teren Włoch. Autorem słów pieśni jest poeta Feliks Konarski, muzykę skomponował pianista i kompozytor Alfred Schütz. Utwór składa się z trzech zwrotek, jednak w 1969 r., w pięćdziesiątą rocznicę bitwy, dopisano czwartą, wyrażającą niegasnącą ed lat.