Kompendium - język polski - szkoła podstawowa, klasy 4-8

193 NOTATKI Mity greckie  Wiadomości o mitach MITY GRECKIE Mity to dawne opowieści o bogach i bohaterach, za pomocą których ludzie starożytni pró- bowali wyjaśniać niezrozumiałe dla nich zjawiska i sytuacje, takie jak pory roku, upływ cza- su, powstanie Ziemi i życia na niej, pochodzenie i natura człowieka. Znamy też mity opo- wiadające o założeniu ważnych miast, powstaniu świątyń czy istotnych miejsc, o znanych rodach królewskich itp. Najbardziej znane są dziś mity pochodzące ze starożytnej Grecji, ale istnieją także inne mity – np. indiańskie, chińskie, skandynawskie. f f Wiadomości o mitach Dla współczesnego czytelnika mit może wydawać się fantastyczną opowieścią, podobną do ba- śni, ale trzeba pamiętać, że mity wywodzą się z wierzeń religijnych swoich twórców. Początkowo ludzie przekazywali je sobie ustnie, dopiero potem zostały zapisane, dlatego większość mitów ma różne wersje. W mitach często pojawiają się okrutne, pełne przemocy sceny, niebezpieczne potwory i brutalne wydarzenia. Grecy wskazywali w ten sposób na pewne cechy otaczającej ich rzeczywistości: »» potwory symbolizowały zagrożenia ze strony natury i przyrody, okrucieństwo bogów wobec ludzi, »» opisywano brak wpływu człowieka na swój los, zmienność ludzkiego życia, zaś liczne zbrodnie popełniane przez bohaterów mitów mówiły słuchaczom, że ludzie bywają nie tylko dobrzy, uczci- wi i szlachetni, ale też występni i źli. Bogowie w mitologii greckiej niewiele różnią się od ludzi. Są nieśmiertelni, bardzo silni, potężni, ale podobnie jak ludzie mają wady i zalety, słabości, przytrafiają im się nieszczęścia, podlegają wy‑ rokom losu. Nie są wszechwiedzący, można ich oszukać czy okłamać, choć tylko na pewien czas. Bywają okrutni, niesprawiedliwi, czasem traktują ludzi jak zabawki, ale są i tacy, którzy opiekują się ludźmi i troszczą o nich. Dwunastu najważniejszych zamieszkuje na Olimpie – bardzo wysokiej gó- rze, Hades zaś mieszka w królestwie zmarłych, Hadesie, położonym głęboko pod ziemią. Prowadzą podobny do ludzi tryb życia – zawierają małżeństwa, mają dzieci, romansują, przyjaźnią się ze sobą albo się nie lubią. Tak samo jak ludzie jedzą i piją. Najważniejsi bogowie greccy Zeus władca bogów, zwany gromowładnym z powodu używania pioruna jako broni Hades władca podziemi, bóg śmierci Posejdon władca mórz, opiekun rybaków i żeglarzy Hermes posłaniec bogów, bóg podróżników, kupców i złodziei, zwany wiatronogim Ares bóg wojny i odwagi, często przedstawiany w zbroi Hefajstos bóg ognia i kowali Apollo bóg sztuki, poezji i muzyki, często przedstawiany z lirą Tanatos bóg śmierci, zwany czarnoskrzydłym Helios bóg słońca Dionizos bóg wina i zabawy Zajrzyj do lektury z opracowaniem!