Repetytorium maturzysty - geografia

ASTRONOMICZNE PODSTAWY GEOGRAFII BUDOWA WSZECHŚWIATA I UKŁADU SŁONECZNEGO Teorie dotyczące budowy Układu Słonecznego: • teoria geocentryczna – Ptolemeusz (II wiek n.e.) – nieruchoma Ziemia stanowi centrum Wszechświata – wokół Ziemi krążą w następującej kolejności: Księżyc, Merkury, Wenus, Słońce, Mars, Jowisz i Saturn • teoria heliocentryczna – Mikołaj Kopernik (XVI wiek) i jego dzieło O obrotach sfer niebieskich – w środku Układu Słonecznego znajduje się nieruchome Słońce – Ziemia i inne planety poruszają się wokół Słońca po orbitach kołowych – ruch wokół Ziemi wykonuje tylko Księżyc. Współczesne koncepcje mówią o tym, że Wszechświat składa się z galaktyk, które mogą przybierać różny kształt – eliptyczny, spiralny, nieregularny. Galaktyka to zgrupo- wanie setek miliardów gwiazd, pyłów i materii międzygwiezdnej. W jej środkowej części znajduje się jądro – duże skupisko materii tworzące centralną wypukłość. W ramionach galaktyki (tzw. dysku galaktycznym) znajdują się młode gwiazdy oraz towarzyszące im gazy i pyły. Przestrzeń wokół galaktyki to halo galaktyczne, gdzie ilość gwiazd jest zdecydowanie mniejsza niż w dysku galaktycznym. Poza galaktykami przestrzeń Wszechświata wypełniona jest przez tzw. ciemną materię (jej masa to około 90% masy Wszechświata). Galaktyki rozmieszczone są nierównomiernie, łączą się ze sobą, tworząc gromady i supergromady. We Wszechświecie występują także obiekty, których natura nie została do końca poznana, takie jak czarne dziury lub kwazary . Obecnie uważa się, że Wszechświat powstał w wyniku tzw. Wielkiego Wybuchu . Podstawy do tej teorii dał Edwin Hubble. Udowodnił, że istnieje wiele galaktyk oraz że ciągle oddalają się od siebie. „Big Bang” miał miejsce około 10–20 mld lat temu. Wtedy to – w ciągu ułamka sekundy – z wodoru powstała cała materia budująca Wszechświat. Od tego momentu zaczął on się rozszerzać. Gwiazdy to kule gazowe, zbudowane z wodoru i helu. W ich wnętrzu zachodzą reakcje termojądrowe (zamiana wodoru w hel) – są to reakcje przebiegające z wydzieleniem energii