Repetytorium maturzysty - geografia

ASTRONOMICZNE PODSTAWY GEOGRAFII 28 do otoczenia (stąd gwiazda świeci, grzeje). Każda gwiazda przechodzi ewolucję, zmienia się – w zależności od masy gwiazdy taka ewolucja może mieć następujący przebieg: mgławica gwiezdna przeciętna gwiazda czerwony gigant mgławica planetarna biały karzeł duża gwiazda czerwony supergigant supernowa gwiazda neutronowa czarna dziura Galaktyka, w której znajduje się Słońce ze swoimi planetami, nazywana jest DrogąMleczną. To galaktyka spiralna o średnicy około 100 000 lat świetlnych. Rok świetlny to odległość, jaką światło pokonuje w ciągu roku, poruszając się z prędkością 300 000 km/s. Układ Słoneczny znajduje się w jednym z ramion galaktyki, 30 000 lat świetlnych od cen- tralnej wypukłości. Wraz z całą Drogą Mleczną obraca się wokół środka galaktyki z prędko- ścią 220 km/s – jeden pełny obrót trwa około 240 mln lat. Szacuje się, że Układ Słoneczny powstał około 4,6 miliarda lat temu. Składa się z różnych ciał niebieskich, które podzielić można na trzy kategorie: • planety – jest ich osiem: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, • planety karłowate – Pluton i inne kuliste obiekty (niebędące księżycami i obiegające Słońce), • małe ciała Układu Słonecznego – niekuliste planetoidy, księżyce, komety, meteoroidy i inne okruchy. Centralnym ciałem Układu Słonecznego jest Słońce: • jego masa stanowi 99,9% masy całego układu planetarnego, stanowi równowartość 333 tys. mas Ziemi • jego średnica to 109 średnic Ziemi • oddalone od Ziemi o około 150 mln km, drogę tą światło pokonuje w ciągu 8 minut i 20 sekund • zbudowane głównie z wodoru i helu (we wnętrzu gwiazdy zachodzą reakcje termojądro- we, głównie przejście wodoru w hel, które wyzwalają ogromną energię) • ma około 4,6 mld lat, jest w połowie swego „życia” • temperatura w jego wnętrzu dochodzi do 14 mln °C, na powierzchni ponad 5,5 tys. °C. W skład Układu Słonecznego wchodzi osiem planet: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun – poniżej znajduje się ich krótka charakterystyka.